Joop Zoetemelks levensverhaal met een groot gat erin

Zap Achter de zwijgzaamheid van Tourwinnaar Joop Zoetemelk blijkt een drama te zitten, maar de documentaire Joop! Eindelijk weer kampioen (NPO 2) wil iets anders vertellen.

Joop Zoetemelk in de gele trui.
Joop Zoetemelk in de gele trui. Beeld MAX

Joop Zoetemelk. Sympathieke man, maar ook een ietwat saaie droogkloot. En had hij wel de winnaarsmentaliteit? De man die ooit tot „beste Nederlandse renner aller tijden” werd uitgeroepen hield het in ieder geval spannend voor de fans: hij deed in 1970 voor het eerst mee aan de Tour de France, werd al snel getipt voor de eindzege. Maar hij werd eerst nog vijfmaal tweede, wat hem de bijnaam ‘eeuwige tweede’ opleverde, voor hij in 1980, op relatief hoge leeftijd voor een renner, alsnog de Tour won.

Met de documentaire Joop! Eindelijk weer kampioen (NPO 2) viert de publieke omroep de veertigste verjaardag van Zoetemelks zege. Tegelijk is de film een troost voor de wielerfans die dit jaar de Tour de France moeten missen.

„Hij zegt niet zo veel”, zegt zijn zoon. En een wielerjournalist vertelt: „Joop had nooit een panklaar verhaal. Dus je moest zelf de kruidenmix erin doen.” Achter de zwijgzaamheid blijkt een drama te zitten. Zoetemelk was getrouwd met een Franse alcoholiste, die in 2008 overleed. Het slechte huwelijk zou de reden zijn dat Zoetemelk zo langzaam en stilletjes naar de top reed.

Dit zit echter nauwelijks in de documentaire. Zoetemelk wil er namelijk niet over praten. Regisseur Ariane Greep vraagt het één keer en laat het verder zitten. Journalist Joop Holthausen verwijst twee keer kort naar de drankzucht, maar geeft verder ook geen toelichting. Ze doen alsof het een oud verhaal is dat iedereen al kent.

Dat klopt, want de coureur heeft het zelf verteld in de biografie Joop Zoetemelk, een open boek (2011). Holthausen was een van de auteurs. Maar ja, ik zit nu te kijken. En nu voelt het alsof ik naar een levensverhaal zit te kijken met een groot gat erin. Twee gaten eigenlijk: ook over Zoetemelks dopingzaken geen woord.

Musée de Joop

Greep wil iets anders vertellen: over liefde op de oude dag. Na de zware jaren heeft de kampioen alsnog het geluk gevonden bij overbuurvrouw Dany Pouille, die hem aanmoedigt om meer van zijn roem te genieten. Op zolder heeft ze voor hem het „Musée de Joop” ingericht, met zijn wielertruien in een kledingrek. Een lief verhaal.

Voor de opwinding van de wielersport kun je beter bij Andere Tijden Sport (NPO 1) wezen, dat zondag was gewijd aan Radio Tour de France. Vanaf 1970 veegt de NOS de radiozender schoon om drie weken lang urenlang verslag te doen van de Tour. Het programma werd een instituut. Maar liefs 3,5 miljoen radioluisteraars hoorden in 1980 hoe Zoetemelk de Tour won.

De grote man was jarenlang Theo Koomen (1929-1984) die achterop de motor live verslag deed. Opgewonden schreeuwde hij zijn hyperbolen vol sportheroïek in de microfoon. „Ik zie ze wegvleugelen als een adelaar!” „Hij schakelt! Hij schakelt nog een keer! En dan buigen! En dan staan! Staan!” Koomens hyperventilerende commentaren worden hier afgewisseld met droog commentaar daarop van oud-wielrenners. Volgens de wielrenners gebeurde er vaak „geen zak”, maar leek het door Koomens enthousiasme alsof het heel spannend was.

De montage van deze aflevering is trouwens fantastisch. De technische haperingen die bij de rechtstreekse verslagen horen, zijn hier tot stijlmiddel verheven. Zo krijgen we een enerverende collage van bibberende wedstrijdbeelden met stoorstrepen, scherpe zwart-witfoto’s, opnames van sportjournalisten aan het werk en van Nederlandse bermtoeristen langs de route in de jaren zeventig en tachtig. Zo pakt de uitzending mooi de zomerse, onbezorgde vakantiesfeer van weleer.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.