In de fabrieken van het Serum Institute of India in Pune worden jaarlijks 1,3 miljard doses geproduceerd van zo’n beetje elk denkbaar vaccin.

Foto’s Sanjit Das/Bloomberg

Interview

Indiase Poonawalla’s wagen hun grootste gok: het coronavaccin

Adar Poonawalla Het Serum Institute of India gaat tientallen miljoenen doses van het Oxfordvaccin maken. „Dit doen we voor de mensheid.”

De eerste reeks kopzorgen heeft hij eindelijk achter zich kunnen laten, zegt Adar Poonawalla. De 39- jarige baas van een van ’s werelds grootste vaccinproducenten, het Serum Institute of India, is gewend te werken met grote aantallen. Uit de fabrieken van het bedrijf in de Zuid-Indiase stad Pune rollen jaarlijks ruim 1,3 miljard doses van zo’n beetje elk denkbaar vaccin. Mazelen, tetanus, polio.

De afgelopen maanden leidde de strenge Indiase coronalockdown tot chaos. De enorme hoeveelheid extra grondstoffen en materialen die Poonawalla dit voorjaar juist met spoed bij zijn Europese leveranciers bestelde, kreeg hij niet geleverd. Zo kon hij niet beginnen aan de grootste gok die hij als Serum-topman ooit nam: de massaproductie van een vaccin waarvan de werking nog niet is bewezen.

In april kondigde Poonawalla aan te gaan samenwerken met de Universiteit van Oxford, toen al een koploper in de mondiale race voor een coronavaccin. Serum wilde dit gaan produceren. Meteen. In mei moesten de eerste tientallen miljoenen doses uit hun speciaal daartoe omgevormde fabriek rollen. Op die manier, redeneerde Poonawalla, zou Serum een flinke voorsprong hebben, mocht het Britse vaccin alle proeven doorstaan. Maandag was er goed nieuws: in de eerste groep vrijwilligers heeft het Oxfordvaccin een krachtige afweer tegen het virus opgeroepen. En dat zonder al te veel bijwerkingen. Dat wist Poonawalla toen nog niet.

Niet alleen de lockdown van India doorkruiste zijn plannen, ook de Britse farmaceut AstraZeneca. Die sloot eind april plots een deal met Oxford voor het produceren en distribueren van het coronavaccin. De gesprekken die de onderzoekers tot dan toe zelf voerden met onder meer Serum, werden overgenomen door AstraZeneca. Een tegenslag zou Poonawalla het niet willen noemen. „Wel een verrassing”, zegt hij via Skype.

Lees ook: Nederland neemt gok in wereldwijde race naar het vaccin

Daags ervoor sprak Adrian Hill, hoofd van de Oxfordse onderzoeksgroep, tegenover The Economist nog van een ‘gentlemen’s agreement’ met Serum.

„Ja, ja. Ik denk dat de Britse overheid … Wel, uiteindelijk was het het besluit van Oxford om dit vaccin met een Brits bedrijf verder te ontwikkelen en op de markt te brengen, zodat er meerdere fabrikanten bij betrokken zijn. Als universiteit zijn ze niet in de positie om dat zelf te doen. Ze hebben die taak aan AstraZeneca gegeven. Maar ze hebben nog steeds zeggenschap over de overeenkomsten die worden gesloten.”

Welke gevolgen had dit voor uw plannen?

„Geen. Zodra we contact legden met AstraZeneca werd duidelijk dat we tot een overeenkomst zouden komen waarbij wij grote volumes van dit vaccin kunnen produceren. Zo is het ook precies gegaan.”

Ik heb mijn vader gebeld over deze beslissing. Binnen dertig minuten waren we eruit

Vorige maand tekenden de twee fabrikanten een licentieovereenkomst waarbij Serum een miljard doses gaat produceren voor lage- en middeninkomenslanden, waaronder India. De eerste 400 miljoen moeten nog dit jaar klaar zijn. Inmiddels hebben ze een testpartij van drie tot vier miljoen doses geproduceerd, vertelt Poonawalla. „In augustus gaan we over op massaproductie en schroeven we dat op naar tientallen miljoenen doses.”

Risico’s nemen is Adar niet vreemd. Hij keek het af bij zijn vader Cyrus, de 78-jarige patriarch van de zelfs onder de Britse royals welbekende Poonawalla’s. Met een vermogen dat door zakenblad Forbes wordt geschat op 11,5 miljard dollar (10 miljard euro) is Poonawalla senior een van India’s rijksten. In 1966 richtte hij Serum op en begon hij goedkope vaccins te produceren waarmee hij grootleverancier werd voor de Wereldgezondheidsorganisatie en Unicef. Wereldwijd zouden nu twee op de drie kinderen met Serum-vaccins zijn gevaccineerd.

De kern van zijn succes zit hem in twee dingen, vertelde Cyrus Poonawalla vorig jaar in een interview met tv-zender India Today. Het eerste is durven te investeren voordat er vraag is, getuige de enorme koelopslag in Pune waarin zo’n 400 miljoen doses vaccins klaarliggen „voor het geval een epidemie uitbreekt”. Met het risico dat ze, als dat niet gebeurt, verpieteren. Het tweede: geen aandeelhouders die hem daarbij kunnen tegenhouden.

Heeft u uw besluit om met Oxford in zee te gaan en meteen al te gaan produceren afgestemd met uw vader?

„Ik heb hem gebeld en binnen dertig minuten waren we eruit.”

Foto Sanjit Das/Bloomberg

Dertig minuten?

„Minder zelfs. We waren het er allebei over eens dat het onze ethische taak is dit voor de wereld en de mensheid te doen.”

In 2011 nam zoon Adar de leiding van het bedrijf over. Een van zijn eerste besluiten was het opkopen van Bilthoven Biologicals, dat ontstond toen het Nederlands Vaccin Instituut werd geprivatiseerd. Later volgde nog een grote Europese vaccinfabrikant in Tsjechië. Recent verkocht Poonawalla dat bedrijf aan Novavax, een Amerikaans biotechbedrijf dat werkt aan een coronavaccin. Ook hiermee werkt Serum samen.

In augustus gaan we over op massaproductie en gaan we tientallen miljoenen doses produceren

Daar blijft het niet bij. Poonawalla sloot een overeenkomst met het Amerikaanse biotechbedrijf Codagenix om samen een coronavaccin te produceren. Ook test Serum of twee eigen vaccins – tegen mazelen en tegen hepatitis – als basis kunnen dienen voor een middel tegen corona. Allemaal, zegt hij, volledig gefinancierd uit eigen zak.

De zakken van het Serum Institute zijn behoorlijk diep. Vorig jaar had het bedrijf volgens The Economist een omzet van zo’n 800 miljoen dollar. Die zomer opende Poonawalla de nieuwe campus in Pune waarin hij ruim 500 miljoen dollar stak. Op de zeventien hectare grond staat tevens een oude, luxe ingerichte Airbus A-320, waarin hij met zijn bestuursleden vergadert.

Ook aan zijn gok op de diverse coronavaccins hangt een prijskaartje. Ruim 400 miljoen dollar maakte hij ervoor vrij, zegt hij. Voor grondstoffen en voor het aanpassen van een gloednieuwe fabriek voor de productie. „Als het Oxfordvaccin niet blijkt te werken, is niet meteen alles verloren. De infrastructuur kunnen we gebruiken voor andere vaccins. Al met al kunnen we de helft van die investering verliezen.”

Er zijn berichten dat u nu toch op zoek bent naar investeerders.

„Klopt. We zijn aan het kijken of we kapitaal kunnen ophalen op de financiële markten, voor als het niet lukt tijdig voldoende fondsen los te krijgen bij andere partners. Deze investeerders kunnen een belang kopen in een nieuwe entiteit, Covicure Private Limited. Met deze extra financiering willen we ’s werelds grootste pandemiefaciliteit bouwen, goed voor een miljard doses per jaar.”

Bent u niet bang dat dit gevolgen zal hebben voor de vrijheid waarmee uw vader en u tot nu toe beslissingen namen?

„Nee, de nieuwe entiteit is een dochteronderneming. Kijk, zoiets kun je ook niet op een andere wijze financieren. Wij krijgen geen fondsen van de Europese Commissie of Barda [de Amerikaanse autoriteit voor biomedisch onderzoek]. Zij hebben miljarden dollars, maar geven die niet aan Indiase bedrijven. We hebben een beetje steun van de Indiase regering gekregen om klinische proeven uit te voeren, meer niet.”

Leees ook: Vaccins uit China en Oxford zijn veilig en roepen afweerreactie op

Hoeveel hoopt u op te halen?

„Ergens tussen de 1 en 4 miljard dollar.”

Welke zeggenschap heeft Serum over de distributie van het Oxfordvaccin?

„We hebben vanaf het begin gezegd dat de helft van wat wij produceren voor India zal zijn en de andere helft voor Gavi-landen [armere landen in onder meer Azië en Afrika]. Dan heb je een eerlijke verdeling tussen de bevolking van deze landen, bij elkaar bijna 3 miljard mensen.

„Wat de Verenigde Staten doen – miljarden dollars uitgeven om technologie en capaciteit op te kopen – is erg gevaarlijk. Je hebt als land het recht je eigen volk te beschermen, prima. Mijn punt is: als je niet ook andere landen beschermt, lijd je er uiteindelijk zelf onder. Wat handel betreft, en in je eigen zorgstelsel. Waar ga je je grondstoffen vandaan halen als andere landen op slot zitten? Hoe ga je jouw producten daar krijgen?”

Zijn vertraagde leveringen heeft Poonawalla allemaal binnen. Ook hangt hij niet meer continu aan de telefoon om partnerschappen te sluiten. „Ik heb er nu vertrouwen in dat we onze doelstellingen voor het einde van het jaar halen. Vanaf nu gaan we grotendeels op de automatische piloot verder, in afwachting van de resultaten van de lopende fase-3-proeven [op tienduizenden vrijwilligers].”

Dat zijn deze dagen zijn nieuwe kopzorgen, zegt Adar Poonawalla. „We weten niet welke uitdagingen ons te wachten staan als de data gaan binnenkomen.” In mei bleken de resusapen die de Britse onderzoekers eerst met het vaccin hadden geïnjecteerd, het virus nog steeds bij zich te dragen. Wel werden ze minder ziek: ze kregen geen longontsteking. „Veel mensen trokken daar meteen conclusies uit”, zegt Poonawalla.

Wat dacht u zelf toen u die data onder ogen kreeg?

„Ik heb altijd gezegd dat het geen zin heeft enthousiast of gedemoraliseerd te raken zolang fase 3 niet is afgerond. Die apen waren met een enorm hoge dosis van het nieuwe coronavirus geïnjecteerd. Waarom weet ik niet, want het was vele malen hoger dan waarmee een besmet persoon te maken heeft. Desondanks was er toch goed nieuws. Iedereen is ongeduldig, niemand wil wachten. Maar dat is het enige wat we nu kunnen doen.”