Alleen in bed, op het zand, het water en terras mag ’t kapje af

Wie zich niet ergert aan het verplicht dragen van een mondkapje, heeft Spanje, Portugal of Marokko goeddeels voor zich alleen, ziet .
Merlijn Doomernik

Het ‘nieuwe normaal’ voelt in Spanje, Portugal en Marokko vooral heel onwerkelijk. Zomaar een voorbeeld van afgelopen week: op weg van Madrid naar de Spaanse exclave Ceuta zou ik normaal gesproken worden vergezeld door honderdduizenden Europese Marokkanen die in Noord-Afrika met vakantie gaan. Ze zijn er niet.

Dus vaar ik in een vrijwel lege boot, met een verplicht mondkapje op, van Algeciras naar het stukje Spanje in Marokko. Van daar kan ik bij Benzú al kijkend over een metershoog hek het plaatsje Belyounech zien liggen. Verder kom ik niet. De grens zit hier sinds 20 maart dicht. Potdicht. Nog niet normaal dus.

Het ‘nieuwe normaal’ is bijna niet meer te volgen. Al leek alles vanaf eind juni, toen Spanje de grenzen weer opendeed voor toeristen, langzaam maar zeker weer als vanouds te worden. Dat was maar schijn.

Aan het dragen van mondkapjes valt moeilijk te wennen. Alleen de gedachte al dat dit tot ‘de nieuwe werkelijkheid’ zal gaan behoren is beklemmend. De voorbije weken is het regime tegen nieuwe uitbraken van Covid-19 op talloze plekken strenger geworden. Alleen in bed, op het terras, in het water en op het zand mag het kapje af. La policia de los mascarillas deelt op andere plekken overal boetes van honderd euro uit alsof dat de normaalste zaak van de wereld is.

Dus wat moet ik antwoorden als familie, vrienden en collega’s vragen of ze deze zomer ‘gewoon’ op vakantie naar Spanje kunnen gaan? Een jaar geleden werd het Zuid-Europese land nog door bijna 85 miljoen toeristen bezocht. De angst of de onzekerheid is nu kennelijk zo groot, dat buitenlanders liever een zomer overslaan. Met lege vliegvelden, hotelbedden, restaurants en stranden als gevolg. En al die mondkapjes maken de sfeer alleen nog maar surrealistischer.

Wie komen wil, is wel welkom. En op de vele plaatsen in Spanje en Portugal is het ook deze zomer gewoon goed toeven. Zelden waren de prachtige zandstranden van Cádiz en Huelva zo rustig als nu. Alsof het nog niet ontdekte paradijsjes zijn waar de locals zich verpozen.

Op de Canarische Eilanden, de Balearen en aan de noordkust is het niet anders. Wie zich niet ergert aan het mondkapje, heeft het land grotendeels voor zich alleen. Toch kan dat van de ene dag op de andere veranderen. Een uitbraak in een buitenwijk van Lissabon zorgde voor paniek. En grote stukken van Barcelona gaan opeens weer deels op slot. Miljoenen Catalanen – en toeristen – zitten opeens gedwongen binnen. Abnormaal, maar begrijpelijk in de nieuwe werkelijkheid.

Veel van mijn Marokkaans Nederlandse contacten wachten eveneens in spanning af. Heel even leek het erop dat reizen naar Noord-Afrika gewoon mogelijk zou zijn deze zomer. Niets bleek minder waar. Vanaf 15 juli zijn alleen Marokkaanse staatsburgers en buitenlandse residenten via de lucht of per boot (vanuit Frankrijk en Italië) welkom in Marokko. Alleen voor zevenduizend aardbeienplukkers wordt een uitzondering gemaakt. Zij mogen wel via een Spaanse haven terugkeren.

De ‘jaarlijkse oversteek’ van de Marokkaanse diaspora (vorig jaar drie miljoen mensen) lijkt in weinig op die van voorheen. In de Spaanse havenstad Algeciras heerst een vreemde stilte. De chaos in de Franse haven Sète en het Italiaanse Genua was daarentegen de afgelopen dagen zo groot, dat ingrijpen van de politie noodzakelijk was. Voor de ferry’s vormden zich rijen met honderden auto’s, terwijl er maar plaats was voor enkele tientallen voertuigen. Daar kwam nog eens bij dat veel reizigers de verplichte coronatesten van maximaal 48 uur oud niet konden overleggen. De veerdienst van Sète naar Tanger ligt tot woensdag 22 juli weer stil. Wanneer Marokko weer vanaf de Spaanse havens bereikt kan worden, is niet bekend.

De nieuwe werkelijkheid is voorlopig nog niet normaal.