Suriname en Den Haag werken aan detente nu Bouterse weg is

Surinaams-Nederlandse relatie Met het aantreden van de nieuwe Surinaamse regering is het ook tijd voor toenadering met oud-kolonisator Nederland en de rest van het Westen. Beklijft de goede band met China?

De nieuwe president van Suriname, Chandrikapersad, of kortweg Chan, Santokhi, kreeg op 16 juli de presidentiële sjerp uit handen van vertrekkend president Desi Bouterse
De nieuwe president van Suriname, Chandrikapersad, of kortweg Chan, Santokhi, kreeg op 16 juli de presidentiële sjerp uit handen van vertrekkend president Desi Bouterse Foto Ertugrul Kilic/AP

Direct na het aantreden van Chan Santokhi als nieuwe Surinaamse president, donderdag, hebben Nederland en Suriname de eerste stappen gezet om hun bekoelde relatie te verbeteren. Onder de vorige president Bouterse (2010-2020) onderhielden de landen slechts diplomatiek contact over het hoogst noodzakelijke.

1 Waarom ging het mis?

De relatie tussen de oud-kolonisator en de voormalige kolonie is altijd onderhevig geweest aan gevoeligheden, maar onder Desi Bouterse kwam het tot een dieptepunt. Het begon in 2010 bij het aantreden van Bouterse, die in Nederland bij verstek veroordeeld is tot elf jaar cel voor drugshandel. Op het moment van zijn aantreden was Bouterse nog hoofdverdachte in de slepende rechtszaak rondom de Decembermoorden (in 1982) waarvoor hij onlangs tot twintig jaar cel opgelegd kreeg in Suriname.

Voor Den Haag was Bouterse als president onacceptabel en de samenwerking met Paramaribo werd stopgezet. Ook werden naar schatting 20 miljoen euro aan resterende zogeheten Verdragsmiddelen bevroren, geld waar Suriname recht op had na de onafhankelijkheid van 1975.

Daarnaast werden vrijwel alle Nederlandse projecten in Suriname stopgezet. Zo had de stad Amsterdam bijvoorbeeld alleen al meer dan dertig projecten in het land lopen op dat moment, variërend van een drinkwaterproject in het binnenland tot stadsherstel van historisch erfgoed in de binnenstad van Paramaribo. In 2012 werd de Nederlandse ambassadeur in Paramaribo teruggeroepen toen in het Surinaamse parlement een wet werd aangenomen waaronder Bouterse en andere betrokkenen amnestie kregen voor de Decembermoorden.

In 2014 werd er weer een Nederlandse ambassadeur in Suriname aangesteld maar in 2017 liep het opnieuw mis. De nieuwe gezant Anne van Leeuwen bleek niet welkom in Paramaribo. De laatste jaren was er slechts een zaakgelastigde.

2 Wat is er nu afgesproken?

Er is dit weekeind een eerste kennismakingsgesprek geweest tussen minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) en zijn Surinaamse collega Albert Ramdin. Afgesproken is dat op korte termijn, binnen zes maanden, weer ambassadeurs worden uitgewisseld. Ook zal er intensief gewerkt worden aan een verdere verbetering van de relatie.

3 Wat is de verwachting?

Voor Nederland is Santokhi een acceptabele president met een goed imago die ook als minister van Justitie onder ex-president Venetiaan al zijn sporen verdiende. Voor Santokhi is een goede relatie met Nederland belangrijk. Tijdens zijn periode als oppositieleider investeerde hij al in die relatie, met name via de in Nederland wonende Surinaamse diaspora. Suriname staat economisch aan de rand van de afgrond en is praktisch failliet. Santokhi zal steun van investeerders nodig hebben om het noodlijdende land er weer bovenop te krijgen. Of het nu om financiële steun gaat, technische of om goodwill om internationaal vertrouwen te winnen, bijvoorbeeld voor het herstructureren van schulden.

Er is wel een last voor Santokhi: de positie van zijn vicepresident Ronnie Brunswijk. Hij is in Nederland veroordeeld tot zes jaar celstraf voor drugshandel. Een bron in Den Haag laat weten dat zijn rol een goede relatie met Nederland niet in de weg hoeft te staan. Maar Brunswijk zal moeilijk kunnen reizen naar het buitenland omdat er een internationaal arrestatiebevel tegen hem loopt.

Recentelijk werden grote olievelden voor de kust van Suriname ontdekt, wat nieuwe perspectieven biedt en ook voor investeerders interessant kan zijn. Santokhi heeft naast Nederland ook de relaties met het grote buurland Brazilië en met de VS in zijn eerste dagen aangehaald.

Lees ook: Santokhi gekozen tot president, Brunswij vicepresident

In een telefoongesprek met Santokhi prees de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo de ordelijke en vreedzame transitie van de machtsovername in Suriname en noemde het land een voorbeeld voor de regio. De VS heeft beloofd Suriname te helpen bij het vinden van passende oplossingen voor het dringende schuldenvraagstuk. De Franse president Macron gaf aan dat hij hoopte op een „nieuwe impuls van de hervatting van de grensoverschrijdende samenwerking tussen beide landen”. Suriname en Frans-Guyana – dat een overzees gebiedsdeel van Frankrijk is, zijn buurlanden.

De regering-Bouterse onderhield vooral nauwe banden met China en ging daar grote leningen bij aan. Suriname heeft al eeuwen een grote Chinese gemeenschap en historische banden met het land. Of Santokhi zich net zo intensief als zijn voorganger op China zal richten, vooral de verbinding zal zoeken met het Westen, of met beide, moet de komende tijd blijken.

De Chinese president Xi heeft in zijn felicitaties aan de nieuwe president in elk geval al aangeven, dat hij hoopt op verdere intensieve en strategische samenwerking.