Kinderen in een speeltuin in Rohingya-vluchtelingenkamp Cox's Bazaar enkele maanden geleden.

Foto Allison Joyce/Getty

Interview

‘Rohingya zijn bang voor gevolgen positieve test’

Rachael Cummings In de vluchtelingenkampen van Cox’s Bazar zijn officieel ‘slechts’ 62 Rohingya positief getest. Vermoedelijk ligt het werkelijke aantal veel hoger.

In de Bengaalse stad Cox’s Bazar, de thuisplaats van ’s werelds grootste vluchtelingenkamp, gingen half mei alle alarmbellen af. Sinds het uitbreken van de coronacrisis elders in de wereld, waarschuwden hulporganisaties voor de destructieve gevolgen mocht het virus de bijna één miljoen Rohingya in het kamp hier bereiken. Als het eenmaal mis zou gaan, was de boodschap, zou er in de kampen geen houden meer aan zijn. Te veel mensen, te weinig ruimte.

En toen was het zover. Op 14 mei was een Rohingya-man, gevlucht uit naburig Myanmar, de eerste bij wie het virus officieel werd vastgesteld. Maar wie bijna twee maanden later naar de statistieken kijkt, zou denken dat er in het zuiden van Bangladesh een klein wonder is gebeurd. Waar in de rest van het land het aantal coronagevallen de tweehonderdduizend is gepasseerd, staat de teller in de kampen ‘slechts’ op 62.

„Waarvan wij weten”, corrigeert Rachael Cummings, hoofd van het team dat namens kinderrechtenorganisatie Save the Children medische noodhulp verleent in Cox’s Bazar. Sinds ze eind mei in de kampen aankwam, overzag Cummings onder meer de bouw van een nieuw isolatie- en behandelcentrum voor Covid-19-patiënten. Vorige week ging het open. Maar de bedden, zestig stuks met stalen frames en hagelwitte matrassen, liggen er onbeslapen bij.

„We hebben nog geen patiënten gehad”, vertelt de Britse hulpverlener over de telefoon. „Ook elders in de kampen is de bedbezetting in isolatietenten laag. Het is niet wat we hadden verwacht.”

Wat had u verwacht?

„Dat er nu veel meer besmettingen zouden zijn geconstateerd, gezien de omstandigheden waarin deze mensen leven. Je hebt het hier over vijf tot tien familieleden die bij elkaar in één of twee kamers wonen, waterpompen en wc’s worden hier met alle buren gedeeld.”

Hoe verklaart u de lage aantallen?

„Mensen weigeren zich te laten testen. Vanwege het stigma, maar vooral uit angst. Er gaan in de kampen allerlei geruchten rond. Bijvoorbeeld dat bewoners door de autoriteiten worden meegenomen als ze corona blijken te hebben. Dat komt mede doordat toen de eerste gevallen werden geconstateerd, die patiënten naar buiten het kamp zijn verplaatst. Dat was uit veiligheidsoverwegingen, maar over de maatregel was niet goed gecommuniceerd.”

Voor de Rohingya, in Myanmar als islamitische minderheid bruut vervolgd, was het een rode vlag. „Hun vertrouwen in de autoriteiten is al laag”, zegt Cummings. Zo probeert ook de Bengaalse regering al langer van hen af te komen, onder meer door tienduizenden Rohingya te willen verschepen naar een afgelegen eiland. Wat ook niet helpt om de geruchten de kop in te drukken, is dat het internet in de kampen al maanden deels is afgesloten.

Lees ook: Hoe evacueer je in coronatijd?

Een dag eerder nog probeerde haar team acht bewoners met milde symptomen over te halen zich te laten testen, vertelt Cummings. „Ze weigerden allemaal.” Dus nee, als de hulpverleenster die eerder in Congo werkte tijdens de ebola-uitbraak naar de officiële statistieken kijkt, stellen die haar niet gerust. „Als dit het aantal mensen is dat positief is getest, is onze inschatting dat het werkelijke aantal besmettingen hier rond de duizend ligt.”

Heeft u meer aanwijzingen?

„Vooralsnog alleen anekdotische. We werken met ruim tachtig vrijwilligers uit de Rohingya-gemeenschap die langs de deur gaan om data te verzamelen. Of er bijvoorbeeld familieleden zijn die last hebben van koorts of een loopneus. Ze zijn pas een week bezig, dus het is nog te vroeg conclusies te trekken. Maar ze hebben nu al meer mensen met symptomen aangetroffen dan zich in de kampklinieken hebben gemeld.”

Nog een aanwijzing is het aantal doden. Van de 62 positief geteste Rohingya zijn er 5 aan het virus overleden: een op de twaalf, terwijl dit landelijk bijna een op de honderd is. Veel Rohingya zijn al verzwakt door ondervoeding en chronische ziektes, wat hun kans op complicaties door Covid-19 vergroot.

„We hebben veel energie gestopt in het bouwen van het isolatiecentrum”, zegt Cummings. „Maar nog meer energie in de gemeenschap ingaan en praten met lokale leiders, om die angst weg te nemen. Tot nu toe is het een enorme uitdaging.”