Necrologie

Met haar ondeugende, sexy aura was ze uniek als ballerina

Zizi Jeanmaire 1924-2020 Danseres Zij was een van de beroemdste danseressen ter wereld en een stijlicoon. Zizi Jeanmaire danste met Nureyev en Baryshnikov.

Zizi Jeanmaire bij een optreden in het Casino de Paris, 1972.
Zizi Jeanmaire bij een optreden in het Casino de Paris, 1972. Foto AFP/ STAFF

Ultrakort, ravenzwart haar à la garçonne, zwart corsetje, roze maillot en heel veel veren: voilà Zizi Jeanmaire. Vrijdag overleed de Franse danseres, actrice en zangeres op 96-jarige leeftijd in Zwitserland. In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw was Jeanmaire een van de beroemdste danseressen ter wereld. Uniek in haar soort, en een héél ander soort danseres dan bijvoorbeeld de toen eveneens vermaarde, door en door Britse ballerina Margot Fonteyn. Jeanmaire was op de school van de Opéra national de Paris weliswaar klassiek geschoold, maar met haar exuberante expressie, humor en ondeugende, sexy aura het tegenovergestelde van de gereserveerde Fonteyn.

Beperkt in haar techniek, maar met een uítstraling … fantastisch

Hans van Manen Choreograaf

Na haar opleiding danste zij van 1939 tot 1945 bij het respectabele Ballet van de Parijse Opera, om zich daarna te voegen bij Les Ballets de Paris van choreograaf Roland Petit, met wie zij van 1954 tot Petits dood in 2011 getrouwd was.

„Zizi was héél erg Frans”, vat choreograaf Hans van Manen kort samen, die in de jaren vijftig veel samenwerkte met Jeanmaire en Petit. „Beperkt in haar techniek, maar met een uítstraling … fantastisch. Een echte soubrette. Petit maakte prachtige rollen voor haar. Carmen was indertijd bijvoorbeeld heel risqué, maar zij deed dat op een heel geestige manier.”

Met Carmen (1949) waren Petit en zijn muze Jeanmaire in een klap bekendheden. De choreografie was gepeperd met pittige moderne en Spaanse elementen – bijvoorbeeld flamencozapateado’s op spitzen – uitbundig drama en onverhulde erotiek. Inclusief een postcoïtale sigaret, waarschijnlijk de eerste in de geschiedenis van het ballet. De rol van sterke, uitdagende en seksueel zelfbewuste vrouw was Jeanmaire op het lijf geschreven en zij vertolkte de rol wereldwijd honderden malen.

Dankzij Carmen werd danseres Jeanmaire, die ook met balletsterren als Rudolf Nureyev en Mikhail Baryshnikov optrad, ook ontdekt als actrice. Ze trad op in Hollywoodfilms naast sterren als Danny Kaye en Bing Crosby en stond in musicalproducties op Broadway. Met Petit werd zij een gevierde en, dankzij de opvallende gala-uitdossingen die Yves Saint Laurent creëerde, veel gefotografeerd lid van de mondiale jetset. Ook werd zij vereeuwigd in diverse popsongs, waaronder Peter Sarstedts hit ‘Where do you go to my lovely’ (1969): „You talk like Marlene Dietrich, and you dance like Zizi Jeanmaire.”

Haar talent als comédienne kon ze optimaal uitleven in de fameuze revueshow Mon truc en plumes (1961), waarin zij getrouw aan de titel paradeert met een forse waaier struisvogelveren op haar ‘truc’ en op onweerstaanbare manier het erotiek met humor verbond. Het maakte haar tot een van de geliefdste artiesten van Frankrijk en hét symbool van Parijse elegantie en pikanterie.

Zizi Jeanmaire in 1961 op het podium van de Alhambra music hall in Parijs. Foto AFP