Europese leiders bewegen naar elkaar toe

EU-top Op de vierde dag van de EU-top over het coronaherstelfonds bestaan voorzichtig optimisme en kans op mislukking naast elkaar.

Foto François Lenoir/EPA

Het vooruitzicht op een akkoord is nog altijd onzeker. Maar drie dagen na het begin van Europese toponderhandelingen over een coronaherstelfonds lijken de posities van regeringsleiders naar elkaar toe te bewegen. Na een lange nacht van verhitte discussies werd de vergadering maandagochtend geschorst, om eind van de middag hervat te worden. Volgens premier Mark Rutte (VVD) zit er „schot in de zaak”, maar is er ook nog altijd de kans dat de onderhandelingen mislukken.

De spanningen liepen in de nacht van zondag op maandag hoog op. De Franse president Emmanuel Macron sloeg meermaals met zijn vuist op tafel en haalde persoonlijk hard uit naar zowel Rutte als de Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz. De Italiaanse premier Guiseppe Conte verweet hen „kortzichtigheid” en de „vrijheid van de jonge generaties” op het spel te zetten.

Inmiddels zijn de vooruitzichten iets optimistischer. Het mislukken van de onderhandelingen zou een blamage betekenen. Regeringsleiders vrezen bovendien voor onrust op de financiële markten als de top alsnog tot niets leidt.

Sinds vrijdag zijn de Europese regeringsleiders in Brussel bijeen om het eens te worden over de nieuwe Europese meerjarenbegroting en een speciaal herstelpakket. De onderhandelingen verliepen onstuimig, waarbij met name Rutte meermaals flink onder vuur kwam te liggen. Lange tijd verzette Nederland zich, samen met Oostenrijk, Denemarken en Zweden, tegen de uitgifte van subsidies uit een herstelfonds.

Lees ook: Merkel en Macron lopen ‘kribbig’ weg uit nachtelijk overleg met ‘zuinige vier’

Subsidies

De discussie concentreerde zich vooral op de hoogte van de subsidies, de hervormingen die ontvangende landen moeten doorvoeren en de manier waarop die kunnen worden afgedwongen. Bovendien wil de zuinige groep er nog altijd iets voor terug als ze toch akkoord gaat met subsidies: bijvoorbeeld in de vorm van een hogere ‘korting’ op hun eigen afdracht. Deze maandag komt voorzitter van de Europese Raad Charles Michel met een nieuw compromisvoorstel, waarin hij 390 miljard aan subsidies zal voorstellen. Dat is een stuk minder dan de 500 miljard die eerder op tafel lag. Maar ook 390 miljard méér dan waar de zuinige groep, Nederland voorop, eerder op in wilde zetten.

Vrijdagavond kwam Rutte al hard in botsing met zijn collega-regeringsleiders om zijn eis dat elk land een uitbetaling uit het fonds moet kunnen blokkeren, als het vindt dat er te weinig vooruitgang is geboekt in de hervormingen die een ontvangend land moet doorvoeren. Inmiddels lijkt ook daar een compromis aanstaande. Michel heeft een methode voorgesteld waarmee een lidstaat aan de noodrem kan trekken, waarna een betaling uit het fonds tijdelijk bevroren wordt en lidstaten samen naar een oplossing moeten zoeken. Maandag zei Rutte „erg tevreden” te zijn over het huidige voorstel, maar ook zuidelijke lidstaten moeten er nog mee akkoord gaan. Maandagmiddag zouden de onderhandelingen hervat worden.

Kribbig weekend in Brussel pagina 4-5