Na verhitte nacht gaat EU-top vanmiddag verder

EU-top De gemoederen liepen in de nacht van zondag op maandag hoog op. Vooral over de hoogte van het aandeel subsidies in het herstelfonds botsten regeringsleiders hard.
Foto John Thys/AP

Na een nacht van soms verhitte onderhandeling is de Europese topontmoeting tussen regeringsleiders maandagochtend tijdelijk geschorst. Iets voor 06:00 uur gingen de leiders uiteen, met het plan om de discussie vanmiddag om 16:00 uur te hervatten. Voor die tijd wil de voorzitter van de Europese Raad Charles Michel met een nieuw compromisvoorstel komen.

Lees hier meer over de spanningen op de top: Kribbig en korzelig duiken de EU-leiders weer een nacht in

Premier Mark Rutte zei maandagochtend tegen journalisten dat er „schot in de zaak” zit, maar benadrukte dat de onderhandelingen ook nog altijd kunnen mislukken. Eerder verzette Nederland zich fel tegen de uitgifte van ‘giften’ uit het fonds, maar Rutte zei maandag bereid te zijn „de brug naar subsidies te nemen” als wordt „vastgespijkerd” en „afgedwongen” dat hervormingen in de ontvangende landen plaatsvinden. De premier zei „erg tevreden” te zijn over de tekst die er nu ligt en waarin elk land een zogeheten „super noodrem” zou krijgen om een uitbetaling uit het fonds tegen te houden als ze vindt dat er onvoldoende vooruitgang is geboekt.

„Heel erg dichtbij”, antwoordde Rutte maandagochtend op de vraag hoe dicht de onderhandelingen ‘s nachts bij een mislukking waren. Twistpunt was in de nacht met name de hoogte van het aandeel subsidies waarmee de ‘zuinige’ groep, naast Nederland bestaand uit Oostenrijk, Zweden en Denemarken, akkoord kon gaan. Een eerste bod van de groep (350 miljard subsidies, 350 miljard leningen) werd door de rest van de regeringsleiders afgewezen. Frankrijk en Duitsland achtten minder dan 400 miljard subsidies onacceptabel. Vlak voor de schorsing liet Michel de leiders weten in zijn nieuwe voorstel op 390 euro aan subsidies te gaan zitten.

‘Macron slaat met vuist op tafel’

Tijdens het diner zondagavond laat kwam het tot een uitbarsting. Voorzitter van de Europese Raad Charles Michel deed een emotioneel appel op de 27 regeringsleiders om vastgeroeste posities los te laten. „Zijn wij, die de burgers van Europa vertegenwoordigen, in staat Europees vertrouwen en eenheid te bouwen?”, vroeg hij. „Of presenteren we, betraand, een zwak Europa, dat wordt ondermijnd door wantrouwen?”

De sfeer verzuurde de afgelopen dagen wel meer, maar zo gespannen als in de nacht van zondag op maandag was het nog niet eerder. Het leidde tot botsingen, waarbij de Franse president Emmanuel Macron meermaals met zijn vuist op tafel zou hebben geslagen en premier Rutte hebben verweten zich als de voormalige Britse premier David Cameron te gedragen, die zijn land richting EU-uittreding zou leiden. Rutte wilde maandagochtend niet ingaan op incidenten maar sprak over „irritaties”. „Iedereen schiet weleens uit zijn slof”, aldus de premier.

De plenaire vergadering werd zondagavond laat geschorst, waarna de leiders in verschillende groepjes bijeenkwamen. Verschillende diplomaten verspreidden het gerucht dat binnen het zuinige kamp scheurtjes zouden ontstaan en alleen Nederland en Oostenrijk zich nog het felst verzetten. Maandagochtend ontkende premier Rutte dat de vier uiteen zouden vallen.