De privacystrijd om de wedstrijdbeelden van het bierteam

Amateurvoetbal Op 150 velden filmen camera’s wedstrijden, een idee van de KNVB en Talpa. Maar de Autoriteit Persoonsgegevens heeft bezwaren.

Bij 150 Nederlandse clubs hangen, zoals hier bij RKAV Volendam, camera’s waarmee wedstrijden worden gefilmd.
Bij 150 Nederlandse clubs hangen, zoals hier bij RKAV Volendam, camera’s waarmee wedstrijden worden gefilmd. Foto’s Arie Kievit/Hollandse Hoogte

De velden zijn modderig, kalklijnen niet altijd duidelijk zichtbaar. Naast het gras de ene keer huizenblokken en flats, dan weer rijen bomen of akkers met sloten. Een handvol mensen langs de lijn, soms helemaal niemand.

Op 150 amateurvelden hangen sinds twee jaar kleine, bolvormige camera’s in de lichtmasten. Ze zoomen in op het spel, reageren op bewegingen van de bal en op geluiden. Ze filmen de prachtigste doelpunten en de meest knullige momenten van spelers met net-niet-sportlichamen. Het eerste elftal van de hogere amateurteams, maar ook het elfde team in de laagste klasse.

Het zijn de camera’s van VoetbalTV, een idee van voetbalbond KNVB en John de Mols televisienetwerk Talpa. Amateurspelers kunnen hun eigen wedstrijden terugkijken, met elkaar lachen om hoogte- en dieptepunten. Via de VoetbalTV-app zijn de beelden beschikbaar – populair op sociale media.

Privacy

Met VoetbalTV is het amateurvoetbal onderdeel geworden van een felle discussie over privacy. De organisatie dreigt er nu aan ten onder te gaan. Want mag een bedrijf voetballers filmen die daar zelf geen toestemming voor hebben gegeven? Clubs kopen de camera’s vrijwillig in en gaan dus akkoord met het filmen. Individuele spelers wordt daarentegen niet om toestemming gevraagd.

Eind vorig jaar waarschuwde de Nederlandse privacytoezichthouder, de Autoriteit Persoonsgegevens (AP): het vermoeden was dat VoetbalTV geen gegronde reden had om de voetballers te filmen en niet voldeed aan de privacywetgeving. Vooral het feit dat spelers vanaf 13 jaar gefilmd kunnen worden en de beelden op internet verspreid worden, zou een probleem zijn voor de toezichthouder. Zeker omdat VoetbalTV als bedrijf een commercieel belang heeft.

VoetbalTV is het met die kritiek niet eens, vertelt directeur Maarten Hoffer. Hij vindt dat VoetbalTV wel degelijk een „gerechtvaardigd belang” heeft om wedstrijden te filmen, zoals de wet vraagt. De beelden verhogen volgens de organisatie het spelplezier: ze kunnen worden gebruikt voor tactische analyses door trainers en coaches en ze bieden de mogelijkheid om vrienden en familie op afstand te laten meekijken.

20.000 wedstrijden gefilmd

Bovendien kunnen spelers bezwaar maken bij de club waar ze worden gefilmd óf bij VoetbalTV – dan worden hun wedstrijden op velden zonder camera’s ingepland of worden camera’s uitgezet. Dat laatste hoefde VoetbalTV nog nooit te doen in de 20.000 wedstrijden die zijn gefilmd.

Volgens VoetbalTV kan een commercieel belang wél samengaan met een „gerechtvaardigd belang”. Ook andere bedrijven met winstoogmerk mogen gegevens van klanten gebruiken en verzamelen.

Frederik Zuiderveen Borgesius, hoogleraar ict en privaatrecht aan de Radboud Universiteit, vindt het inderdaad raar als de Autoriteit Persoonsgegevens het filmen zou afkeuren vanwege het commerciële belang van VoetbalTV. Privacytoezichthouders in Europa zijn het er volgens hem over eens dat bedrijven uit commercieel oogpunt persoonsgegevens kunnen verzamelen. Het commerciële belang als reden om het filmen van amateurvoetballers te verbieden is dus geen goede, vindt Zuiderveen Borgesius. Maar daarmee zegt hij niet dat VoetbalTV per definitie kan doorgaan. De vraag is volgens hem of de belangen die VoetbalTV aandraagt, zoals het vergroten van het spelplezier, opwegen tegen de inbreuk op de privacy van amateurvoetballers. Zuiderveen Borgesius: „Ik kan me voorstellen dat een rechter of de Autoriteit Persoonsgegevens zegt: je moet kunnen sporten zonder dat je gefilmd wordt.”

Lees ook: KNVB en Talpa gaan amateurvoetbal live uitzenden

Probleem is dat de Autoriteit Persoonsgegevens geen duidelijkheid geeft. Na de waarschuwing vorig jaar bleef het stil. Een definitief oordeel kwam er niet en er werd niet gereageerd op brieven, e-mails en telefoontjes van VoetbalTV. De organisatie zit inmiddels flink in de problemen, vertelt directeur Hoffer. Sponsorcontacten zijn gepauzeerd nu onduidelijk is of VoetbalTV kan doorgaan en nieuwe clubs melden zich niet meer aan. Het bedrijf, dat over zijn begroting niets naar buiten wil brengen, heeft naar eigen zeggen meer dan de helft van de medewerkers moeten ontslaan.

De velden van amateurclub RKAV Volendam. Foto Arie Kievit/Hollandse Hoogte

Enkele weken geleden besloot VoetbalTV in verzet te komen. Er loopt nu een beroepsprocedure bij de rechtbank Midden-Nederland en er wordt intensief gelobbyd om VoetbalTV te redden. De 150 clubs die gebruikmaken van het systeem zijn zonder uitzondering enthousiast – volgens hen komt het vrijwel nooit voor dat iemand niet gefilmd wil worden en willen teams juist dolgraag op de ‘cameravelden’ spelen.

De clubs signeerden gezamenlijk een shirt, dat aan politieke partijen in Den Haag werd overhandigd. In een debat over sport, begin deze maand, besloot een meerderheid van de Tweede Kamer dat de Autoriteit Persoonsgegevens gedwongen moet worden om in gesprek te gaan met VoetbalTV. Het bedrijf regelde samen met de KNVB een paginagrote advertentie in het AD waarin amateurclubs het opnemen voor VoetbalTV.

Tekort aan capaciteit

De Autoriteit Persoonsgegevens wil niet inhoudelijk op de kwestie ingaan, omdat er een juridische procedure loopt, al geeft ze bij monde van een woordvoerder wel toe dat VoetbalTV te lang moet wachten op een oordeel. „We hebben een tekort aan capaciteit, mensen en budget. Daardoor loopt de kwestie rond VoetbalTV net als andere zaken vertraging op. Het piept en het kraakt bij ons aan alle kanten.”

Voor VoetbalTV begint de tijd te dringen, zegt Maarten Hoffer. Het aanspannen van de beroepsprocedure is „een noodkreet”, zegt hij. Duidelijk is wel dat VoetbalTV failliet gaat als er niet snel een besluit vormt. Hoffer: „Als er voor 1 september geen duidelijkheid is, dan bestaat VoetbalTV komend voetbalseizoen niet meer.”