De menselijke maat: mijl, voet, duim, smoot

Vanuit de Verenigde Staten schrijft over wat haar opvalt. Vandaag: hoe student Oliver Smoot een lengtemaat werd – en zo een voorbeeld kan zijn.
Illustratie Eliane Gerrits

Terwijl Nederland went aan de anderhalvemetersamenleving, heeft Amerika, ver van het metrieke stelsel, gekozen voor de zesvoetmaatschappij. Omgerekend is dat 183 cm, net iets langer. Of, zoals de gouverneur van New Jersey gekscherend zegt: houd 1,043 Einstein afstand. De grote geleerde was volgens zijn immigratiepapieren namelijk 5 voet en 7 inches lang. De universiteit van Princeton heeft voor zijn eigen mascotte gekozen. Overal op de campus staan borden die aanmanen „1 tijger afstand” te houden. Een lezer schreef me dat de Nederlandse 1,5 meter bijna de Romeinse ‘passus’ is. Deze pas was twee stappen of 1,48 meter lang. Duizend passen geeft een mijl. Mijl, pas, voet, duim. De menselijke maat is weer helemaal terug.

Dit hoef je niet uit te leggen aan de studenten van MIT, de befaamde technische universiteit nabij Boston. In 1958 besloten de leden van het dispuut Lambda Chi Alpha een eerstejaars, Oliver R. Smoot jr., in te wijden als lengtemaat. De smoot was geboren. Hij was trouwens precies even lang als Einstein, 5 voet 7. Een van de redenen was dat het gewoon lekker klonk. Meter, ampère, watt – waarom ook niet smoot?

Om de theorie in praktijk te brengen, besloten de dispuutsgenoten de nabije brug over de rivier de Charles tussen de universiteit en hun dispuutshuis te meten door de arme student eroverheen te kantelen. Iedere 10 smoot zetten ze met verf een dikke streep. De brug bleek precies 343,4 smoot lang. Plus een oor. Sindsdien is de smoot een bekende lengtemaat geworden onder de nerds van MIT. Als de studenten in de koude winternachten over de rivier naar huis lopen, weten ze precies hoeveel smoots ze nog moeten afleggen.

In 1987 moest de brug hersteld worden. Er waren geen plannen de markeerstrepen te behouden. Belangrijk cultureel erfgoed was in gevaar. De lokale kranten wisten Oliver Smoot terug te vinden. Hij was ondertussen 48 en directeur van een organisatie van, jawel, standaardmetingen. Maar hij was absoluut niet van zins zich wederom ceremonieel over de brug te laten kantelen. Zijn zoon, ook student aan MIT, meldde zich als vrijwilliger, maar was een stuk langer. Later bekende de vader dat hij bang was door de jaren gekrompen te zijn.

De strepen zijn bewaard, nu geschilderd in felle kleuren. Sommige van de originele markeringen kun je terugvinden in het universiteitsmuseum. En het bouwbedrijf heeft de betonnen stoeptegels net iets korter gemaakt dan de gebruikelijke 6 voet, precies 1 smoot lang. Er hangt ook een plaquette, die vertelt hoe de smoot is toegevoegd aan het lichtjaar, de ångström en andere lengte-eenheden. De gerenoveerde brug is trouwens wel iets langer geworden: 372 smoot. Plus 11 oren.

Ik zou zeggen, er ligt een uitgelezen kans voor politici om het voorbeeld van Oliver Smoot te volgen en zich nu te laten vereeuwigen als eenheid. Waar blijft de merkel (1,65 meter), de macron (1,77 meter) of de trump (officieel 1,88 meter, hoewel hij zelf zegt 1,91)? Ja, dat is dan weer pech voor ons Nederlanders, toch het langste volkje ter wereld. De rutte is wel 1,90 meter. Plus of minus een oor.

Reacties naar pdejong@ias.edu