Brussel doet handreiking aan ‘zuinige’ vier lidstaten

EU-top Op dinsdagochtend vroeg bereikten de EU-leiders een akkoord, na vier dagen onderhandelen. Maandag kwam EU-raadsvoorzitter Charles Michel met een nieuw voorstel tegemoet aan de eisen en bezwaren van onder andere Nederland.

De Spaanse premier Pedro Sanchez (l), de Franse president Emmanuel Macron (m) en de de Duitse bondskanselier Angela Merkel (r) tijdens de EU-top.
De Spaanse premier Pedro Sanchez (l), de Franse president Emmanuel Macron (m) en de de Duitse bondskanselier Angela Merkel (r) tijdens de EU-top. Foto John Thys / AFP

Met een nieuw compromisvoorstel lijkt de laatste fase van de onderhandelingen op de Europese top begonnen. Maandagavond presenteerde voorzitter van de Europese Raad Charles Michel een nieuwe schets voor de Europese meerjarenbegroting en een nieuw coronaherstelpakket.

EU-leiders bereiken akkoord na vier dagen onderhandelen

Het voorstel beslecht een discussie die de afgelopen dagen hoog opliep: de verhouding tussen ‘subsidies’ en ‘leningen’ in het herstelfonds.

Michel stelt voor om 390 miljard euro aan subsidies uit te geven. Dat is een stuk minder dan de 500 miljard die de Europese Commissie en Frankrijk en Duitsland eerder voorstelden. De totaalomvang van het fonds zou wel 750 miljard blijven, door een verhoging van het aandeel leningen van 250 miljard naar 360 miljard euro.

Het is een zwaar bevochten compromis, waarmee Michel hoopt de onderhandelingen naar een goed einde te brengen. „Ik weet dat de laatste stappen de moeilijkste zijn”, zei Michel maandagavond, de vierde dag dat de Europese regeringsleiders in Brussel bijeen zijn. „Maar ik ben ervan overtuigd dat een overeenkomst mogelijk is.”

Lees ook: Nederland wil kunnen ingrijpen als EU-landen niet genoeg hervormen

Nederland verzette zich, samen met ‘zuinige’ gelijkgestemde landen, tot voor kort fel tegen subsidies uit een nieuw herstelfonds. Ook in de nacht van zondag op maandag botste de groep nog hard met onder meer Duitsland en Frankrijk, die niet te ver wilden zakken in het aandeel subsidies.

Kamp ‘zuinig’ krijgt nu flink wat wisselgeld. Allen krijgen een hogere ‘korting’ dan in vorige voorstellen op hun eigen afdracht aan de meerjarenbegroting. Ook zouden landen een hoger percentage mogen houden van de douanegelden die ze voor de Europese Unie innen. Voor Nederland, met een grote haven, is dat gunstig.

Net als in een eerder voorstel zaterdag, neemt Michel ook de Nederlandse wens mee meer zeggenschap te krijgen over de uitbetalingen uit het fonds. Via een soort ‘noodrem’ zou iedere lidstaat betalingen uit het fonds kunnen blokkeren als het land vindt dat onvoldoende is voldaan aan hervormingsafspraken. Voordat de daadwerkelijke betaling plaatsvindt, moeten Europese regeringsleiders er dan nog naar kijken.

Het nieuwe compromisvoorstel van Michel zou in de nacht van maandag op dinsdag gedetailleerd worden besproken door de regeringsleiders. De hoop is dat dit een laatste schets is in de richting van uiteindelijke overeenstemming. Er wachten niettemin nog fikse discussies. Stijgende kortingen en slinkende subsidies worden in Nederland positief onthaald, maar leiden elders in Europa tot minder tevreden gezichten. Bezuinigingen in de meerjarenbegroting zijn er onder meer op het budget voor onderzoek en innovatie (Horizon).

Ook over de zogeheten rechtsstaattoets wachten nog felle onderhandelingen. Het voorstel om lidstaten die de rechtsstaat ondermijnen te kunnen korten op EU-gelden is door Michel behouden, maar zal in Oost-Europa op verzet stuiten.