Opinie

Recht op eerlijk proces wint in zaak van Britse IS-bruid

Shamima Begum mag terug om te proberen haar Britse pas terug te krijgen, leest Carolien Roelants. Is het niet beter al die spijtoptanten terug te nemen?

Dwars

U herinnert zich vast nog wel die videobeelden van de 15-jarige Shamima Begum in februari 2015. Zij was met twee even oude schoolvriendinnen op de Londense luchthaven Gatwick, via Istanbul op weg naar Syrië. Bruiden-in-spe van Islamitische Staat, maar moderne meisjes nog, niks zwarte schimmen. Waren ze op internet in de ban geraakt van een spannende jonge strijder met een kalasjnikov en krullen? Hadden ze enig idee wat hun te wachten stond? Shamima trouwde tien dagen na aankomst in Raqqa met de Nederlandse bekeerling-jihadist Yago Riedijk en kreeg drie kinderen die allemaal stierven. Haar vriendin Kadiza Sultana zou met een Amerikaans-Somalische jihadist zijn gehuwd, en op 17-jarige leeftijd zijn gedood bij een Amerikaanse luchtaanval op Raqqa. De derde, Amira Abase, huwde een Australiër; het is niet bekend of zij nog leeft.

Hoe dan ook, na de val van het IS-kalifaat werd Shamima vorig jaar februari door The Times gevonden in een van de Syrische vluchtelingenkampen die duizenden IS-vrouwen en kinderen huisvesten. Ze wilde terug naar huis, maar de Britse regering wilde haar niet, zoals ook de Nederlandse regering en de meeste andere Europese regeringen geen zin hebben in spijtoptanten – en Shamima had niet eens spijt, bleek uit haar gesprek met The Times. Wie zijn billen brandt moet op de blaren zitten, en bovendien: de Shamima’s vormen een veiligheidsrisico. Londen ontnam haar haar Britse nationaliteit met het argument dat haar ouders uit Bangladesh kwamen en zij daar kon aankloppen. Als ze het ermee oneens was, kon ze bij de rechter in beroep, vanuit haar kamp.

Protest bij een speciale rechtbank haalde niets uit maar vorige week heeft het Court of Appeal haar niet zozeer gelijk gegeven, maar bepaald dat haar recht op een eerlijk proces boven alles gaat. Ze kan zich niet verweren vanuit haar huidige verblijfplaats en dus mag ze terugkomen om haar zaak te bepleiten. Ik vind dat mooi, dat onverwoestbare recht op eerlijk proces, en de hoofdredacteur van The Independent ook: „Dat Begum zelf een vrijwillige activist zou zijn geweest in een kwaadaardig regime dat routinematig folterde en op middeleeuwse manier moordde, wil niet zeggen dat zij geen mensenrechten meer heeft.”

Maar The Daily Telegraph was het er zeer mee oneens: „Een belediging van het Britse publiek”. En de Britse regering overweegt bij de hoogste rechter in beroep te gaan, ook al wegens de precedentwerking. Shamima is lang niet de enige die op deze wijze terugkeer naar zijn of haar land is ontzegd.

En er zitten in Syrische kampen nog veel meer Europese strijders, vrouwen en kinderen die naar huis willen. Maar ook degenen met één nationaliteit (die hun onder internationaal recht niet mag worden afgenomen) zijn nergens welkom, op wezen na, die soms worden gerepatrieerd.

Tsja, dat veiligheidsrisico. Jihadistisch terrorisme maakte in Europa volgens Europol in 2019 nog maar een zesde van alle 119 aanslagen of pogingen daartoe uit. Ik vraag me weleens af of het veiligheidsrisico niet veel groter is als die honderden Europese mannen, vrouwen en kinderen dáár op een gegeven moment vrijkomen omdat hun bewakers hen niet eeuwig willen vasthouden. Is het niet beter om hen hier te hebben, onder een zekere mate van controle, dan daar vrij en met weinig andere mogelijkheden dan opnieuw in dienst van terreurgroepen? Ja, ik weet dat de publieke opinie er anders over denkt, maar is het eigenlijk verdedigbaar dat wij de burgers daar met onze problemen opzadelen?

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.