EU-top: nog hoop op een akkoord, ondanks irritaties

EU-top De opstelling van de ‘zuinige vier’, waaronder Nederland, leidt op de EU-top in Brussel tot veel discussie. Inmiddels maakt men zich op voor een lange nacht onderhandelen.

Voorzitter Charles Michel van de Europese Raad (links) vergadert met de Duitse bondskanselier Angela Merkel (derde van rechts), de Franse president Emmanuel Macron (tweede van rechts) en de voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie (helemaal rechts), in de marge van de EU-top in Brussel.
Voorzitter Charles Michel van de Europese Raad (links) vergadert met de Duitse bondskanselier Angela Merkel (derde van rechts), de Franse president Emmanuel Macron (tweede van rechts) en de voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie (helemaal rechts), in de marge van de EU-top in Brussel. Foto Francois Walschaerts/AP

De stapjes zijn klein, maar de vooruitgang is nog voldoende om door te gaan. Halverwege de derde dag onderhandelen over de Europese meerjarenbegroting en een herstelfonds nemen de irritaties tussen regeringsleiders toe, maar is er nog altijd de wil om een akkoord te bereiken. De kans slinkt dat dat op zondag lukt, en in Brussel gaat men inmiddels al uit van een lange nacht onderhandelen.

Lees ook: Merkel en Macron lopen ‘kribbig’ weg uit nachtelijk overleg met ‘zuinige vier’

De Duitse bondskanselier Angela Merkel sprak zondagochtend van een „beslissende dag”, hoewel ze erkende dat de kans reëel is dat er geen overeenstemming wordt bereikt. Een nieuwe onderhandelingsronde zou zondag eigenlijk rond het middaguur beginnen, maar werd voortdurend vooruitgeschoven. De bilaterale gesprekken tussen regeringsleiders onderling en met voorzitter Charles Michel van de Europese Raad gingen ondertussen onverminderd door.

Losse eindjes

De „losse eindjes”, zoals een diplomaat het noemt, zijn nog altijd talrijk. De onderhandelingen lijken wel wat op een cijferslot, waarvan je pas zeker weet of één deeltje past als de totaalcode gekraakt is. En van die deeltjes zijn er een heleboel.

Vrijdagavond kwam het tijdens het avondeten tot een fikse discussie over de Nederlandse eis dat elk land een uitbetaling uit het fonds moet kunnen blokkeren wanneer het vindt dat er onvoldoende is voldaan aan de eis van hervormingen. Met een nieuw compromisvoorstel kwam Michel zaterdagochtend aan die bezwaren tegemoet, maar of ook andere lidstaten ermee akkoord kunnen gaan is nog verre van zeker en hangt af van allerlei andere discussies.

Lees ook: Nieuw voorstel op EU-top komt Nederland tegemoet

Bijvoorbeeld het twistpunt dat zaterdag tot felle botsingen leidde: de precieze omvang van het herstelfonds en het aandeel aan subsidies daarbinnen. Michel had de startsom van 500 miljard aan subsidies zaterdagochtend al met 50 miljard laten slinken, maar voor het ‘zuinige’ viertal (Nederland, Oostenrijk, Zweden en Denemarken) was dat bedrag nog altijd (veel) te hoog. Een eigen bod deden ze zaterdag niet, maar hun orde van grootte kwam niet in de buurt van wat Duitsland en Frankrijk acceptabel vinden. Bondskanselier Angela Merkel en president Emmanuel Macron verlieten een gesprek met de ‘zuinige vier’ zaterdagavond „kribbig”, aldus premier Mark Rutte (VVD) zaterdagnacht.

Rechtsstaat

Eerder die avond had ook het thema ‘rechtsstaat’ al botsingen veroorzaakt. Het voorstel om lidstaten die de rechtsstaat ondermijnen te kunnen korten op EU-gelden stuit bij Oost-Europese lidstaten op verzet. Vooral Rutte maakte zich er zaterdagavond sterk voor, waarop de Hongaarse premier Viktor Orbán de Nederlandse premier zondagochtend „communistische” praktijken verweet. „Ik weet niet wat zijn persoonlijke reden is om mij of Hongarije te haten, maar hij valt ons hard aan”, aldus Orbán. De Hongaarse premier verweet Rutte ook „de echte verantwoordelijke voor de rotzooi” te zijn.

Lees ook: Het uitruilspel tussen Europese leiders is ditmaal nóg geraffineerder