Drank, dans en moord in de Jazz Age

Verder Kijken Babylon Berlin speelt in de swingende jaren twintig. Waaraan is dit kostuumdrama schatplichtig en wat kun je nog meer kijken als je de serie goed vindt?

Babylon Berlin
Babylon Berlin Frédéric Batier, ARD / SKY

Berlijn 1929, het politieduo Gereon en Lotte heeft het druk. Op de filmset van een expressionistische scifi-musical waart een seriemoordenaar rond. En ze hadden nog twee politiek brisante zaken uit het vorige seizoen liggen. Hun persoonlijke sores eisen ook aandacht: Gereon kampt met heroïneverslaving, shellshock en een verwaarloosde vriendin. Lotte klust bij als sekswerker om de oogoperatie van haar zus te betalen.

Babylon Berlin, te zien op Videoland, heeft de structuur van een politieserie, maar het is toch vooral een somptueus, groezelig kostuumdrama, gedragen door de ravissante Liv Lisa Fries als Lotte. Uiterst verzorgd schildert de neo-noir-serie de decadente jaren twintig in Berlijn: een bloeiperiode van jazz, wilde dansen, cabaret, meer vrijheid voor vrouwen en lhbt’ers, en de opkomst van het modernisme. In slanke jurken en struisvogelveren danst, snuift, zuipt en sekst de elite in waanzinnige nachtclubs.

Tegelijk weet je dat deze aantrekkelijke wereld op de rand van de afgrond staat. De Grote Crisis komt eraan, de nazi’s lopen zich warm. In de laatste aflevering van seizoen 3 zie je de beurs instorten en sterft minister Stresemann – de belichaming van de Weimarrepubliek. De serie besteedt veel aandacht aan politiek. Je ziet hoe de verbitterde oorlogsveteranen met de grootindustriëlen aan de poten van de wankele democratie zagen en zo kwartier maken voor Adolf Hitler.

De roaring twenties hebben een grote aantrekkingskracht op film- en seriemakers. De rijke kostuums, de immer populaire art deco. Wat Berlijn betreft denk je meteen aan de musicalfilm Cabaret. Harry Bannink en Annie M. G. Schmidt maakten in 1977 een Amsterdamse variant: Foxtrot. „De sirenes zijn allang gegaan/ Maar we trekken ons er niks van aan/ Dansen op de vulkaan.” In die jaren zeventig had je ook een 1920s-revival. De boomers zagen allerlei parallellen met hun eigen tijd: hedonisme, doemdenken, democratie in verval. Dat menen we nu weer te herkennen in Babylon Berlin.

Verreweg de meeste series en films over de Jazz Age zijn Amerikaans. Daar had je ook nog de drooglegging, gouden tijden voor misdaad en corruptie. Denk aan The Great Gatsby (vijf keer verfilmd) en The Untouchables (een film en twee series). De flappers en sheiks zijn in die series en films wel altijd wit. Het wordt tijd voor een mooie kostuumserie over de Harlem Renaissance, of over de eerste Surinaamse dandy’s op de Zeedijk.

DE BRONNEN

Cabaret Amerikaanse musicalfilm over Berlijnse uitgaansscene in 1931, met Lisa Minnelli en Joel Grey.

Die Dreigroschenoper (Georg Wilhelm Pabst, 1931): Politiek songspiel van Kurt Weill en Bertolt Brecht. Jazzy cabaretsfeer, de liedjes werden evergreens.

Berlin: Die Sinfonie der Großstadt (Walter Ruttmann, 1927): Documentaire, stadsbeelden in ritmische montage. Animatiefilms in ‘Babylon’ zijn ook van Ruttmann.

M - Eine Stadt sucht einen Mörder (Fritz Lang, 1931): Politie en maffia zoeken seriemoordenaar. ‘Babylon’ leent verder van Metropolis en Dr. Mabuse, ook van Fritz Lang.

Berlin Alexanderplatz (Rainer Werner Fassbinder, 1980): Magnum opus van manische Duitse cineast over een kleine crimineel. Naar de modernistische stadsroman van Alfred Döblin uit 1927.

Cabaret (Bob Fosse, 1972): Musicalfilm met Lisa Minnelli als nachtclubzangeres van de Kit Kat Klub. Vrije zeden, biseksualiteit, maar in de laatste scène zingt zij voor een zaal vol nazi’s.

VERDER KIJKEN

Peaky Blinders(Steven Knight, 2013-2019) Britse misdaadserie over maffia in Birmingham tijdens het Interbellum.

Peaky Blinders (Netflix): Noord-Engelse Roma-maffia met scheermesjes in de pet. Ook hier nazi’s en kommi’s, en vermenging van onder- en bovenwereld. Ook hier aantrekkelijk hipster-design.

Unsere Mütter, unsere Väter (NPO Start): Hoe het verder ging met Duitsland. Oorlog slaat vriendenkring uit elkaar. Bijzonder: meeleven met Duitse soldaten. Dezelfde hoofdrolspeler als ‘Babylon’: Volker Bruch.

Heimat. Deze duurt 56 uur. Maar dan heb je wel de hele Duitse geschiedenis van de 20ste eeuw, aan de hand van een familiekroniek.

Brideshead Revisited: Britse adel in verval tijdens het Interbellum. Burgerjongen wordt betoverd door adellijke dandy en diens vreemde katholieke familie.

Boardwalk Empire (Ziggo): Corrupte politicus (Steve Buscemi) in gokparadijs Atlantic City tijdens de Drooglegging. Borduurt voort op vele maffiafilms.