Besmet en recent gevlogen? De GGD zoekt uit welke 24 mensen er om je heen zaten

Vliegen in coronatijd | Vijf vragen In juni en juli landden er 45 vliegtuigen op Nederlandse vliegvelden met een passagier aan boord die kort daarna besmet bleek met het coronavirus. Zij hóeven niet aan boord al besmet te zijn geweest.

Nu het vliegverkeer weer wat meer op gang komt, loopt het aantal reizigers op de luchthaven Schiphol op.
Nu het vliegverkeer weer wat meer op gang komt, loopt het aantal reizigers op de luchthaven Schiphol op. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Met de voorzichtige toename van het vliegverkeer op Schiphol is ook het ‘importeren’ van coronabesmettingen mogelijk. In juni en de eerste helft van juli zijn 45 vliegtuigen op Schiphol, Eindhoven Airport en Rotterdam The Hague Airport geland, waarvan werd vastgesteld dat zeker een van de passagiers besmet was met het coronavirus. Vijf vragen over dit onderwerp.

1 Wat weten we tot nu toe over de besmette reizigers?

Het merendeel van de 45 besmettingen komt van het aantal vluchten dat is geland op Schiphol: 38. De GGD Kennemerland, waar Schiphol onder valt, maakte dit vrijdag bekend.

Deze GGD krijgt een melding als ergens in Nederland wordt vastgesteld dat iemand besmet is, en binnen twee dagen na zijn of haar aankomst op Schiphol klachten had ontwikkeld, legt een woordvoerder uit. De GGD Kennemerland kan vervolgens bijdragen aan het contactonderzoek, door bijvoorbeeld de passagierslijst bij KLM op te vragen.

Om welke vluchten het gaat, is niet bekendgemaakt. Het is ook niet helemaal zeker of de besmette personen al in het vliegtuig besmet waren. „Het kan in principe ook gebeurd zijn terwijl je een patatje haalde op de weg naar huis van het vliegveld”, aldus de woordvoerder van de GGD.

In Eindhoven en Rotterdam geldt dezelfde procedure. Die eerste luchthaven kende in totaal zes vluchten waarvan later een passagier besmet bleek, Rotterdam één.

Lees ook dit stuk over vliegen tijdens corona: Met een mondkapje op de middelste stoel

2 Is zeker 45 besmettingen veel of juist weinig?

Voor Schiphol lijkt 38 geregistreerde besmettingen relatief weinig, afgezet tegen het totaal aantal passagiers. Zo verwerkte het vliegveld in juni 471.000 reizigers, verspreid over iets meer dan 5.500 vliegbewegingen (ter vergelijking: in juni 2019 waren er nog 6,5 miljoen reizigers op Schiphol). Het aantal reizigers in juli tot dusver is nog niet bekendgemaakt.

Rotterdam verwerkte in juni 9.545 reizigers. Eindhoven heeft nog geen vergelijkbare cijfers bekendgemaakt.

3 Wat gebeurt er met de reizigers die in het vliegtuig dichtbij de besmette passagier zaten?

Zoals gezegd voert de GGD Kenemmerland een contactonderzoek uit met de passagierslijst, wanneer blijkt dat een passagier die reisde naar Schiphol besmet was. De vraag is: wie zaten in de buurt van de besmette persoon? Het gaat daarbij om maximaal 24 passagiers. Deze mensen worden gecontacteerd en verzocht om twee weken in quarantaine te gaan. Als iemand inmiddels in het buitenland zit, omdat het bijvoorbeeld ging om een transferpassagier, contacteert de GGD de buitenlandse gezondheidsdienst.

Bij de 38 vluchten naar Schiphol waar achteraf een besmetting werd geconstateerd, zijn uiteindelijk per besmette passagier tussen de één en zeventien medepassagiers benaderd. De woordvoerder van de GGD kan niet bevestigen dat zij tot nu toe allemaal niet besmet bleken, zoals vrijdag in sommige mediaberichten stond.

4 Welke controle is er op reizigers uit risicolanden?

Teams van de GGD zijn op Schiphol aanwezig om reizigers uit ‘oranje’ landen op te vangen bij de gate. Daar horen in ieder geval alle landen buiten de Europese Unie (minus het Verenigd Koninkrijk) bij. Deze passagiers krijgen het dringende advies om twee weken in quarantaine te gaan, hoewel dat op vrijwillige basis is. Ook moeten ze de gezondheidsverklaring laten zien die ze vóór vertrek hebben moeten invullen.

Er landen op Schiphol op dit moment relatief weinig vluchten uit oranje landen, zoals de Verenigde Staten, Turkije of Wit-Rusland: dit gaat meestal om enkele tientallen vliegtuigen per dag. Wie uit een ‘geel’ land arriveert – het merendeel van de EU – krijgt verder geen extra controle. Ook hoeven reizigers dan niet twee weken in quarantaine.

Lees ook deze reportage vanaf Schiphol: Liever in het vliegtuig dan in een volle bus

5 Laat het rioolwater van Schiphol veel coronasporen zien?

Wateronderzoeksinstituut KWR doet al sinds februari onderzoek naar de sporen van corona in het rioolwater: bij mensen die besmet zijn bevat de ontlasting vaak virusdeeltjes. Op 15 juli meldde het instituut dat de concentraties op Schiphol voor de tweede week op rij waren gestegen, nadat deze enige tijd ondetecteerbaar klein waren geweest. Op een aantal andere testlocaties in Nederland heeft KWR een daling die stagneerde, of een lichte stijging gemeten. De luchthaven kent inmiddels de hoogste concentratie van de negen plekken in Nederland waar KWR meet, hoewel het verschil met de rest van Nederland niet alarmerend groot is.