Nieuw voorstel op EU-top komt Nederland tegemoet

EU-top Met een nieuw compromisvoorstel komt voorzitter van de Europese Raad Charles Michel Nederland zaterdag op flink wat punten tegemoet.

De voorzitter van de Europese Raad Charles Michel (rechts) op zaterdagochtend in gesprek met de Luxemburgse premier Xavier Bettel (midden) en de Franse president Emmanuel Macron. Geheel links de Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz.
De voorzitter van de Europese Raad Charles Michel (rechts) op zaterdagochtend in gesprek met de Luxemburgse premier Xavier Bettel (midden) en de Franse president Emmanuel Macron. Geheel links de Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz. Foto François Lenoir/AP

Aan het begin van de tweede dag van de Europese toponderhandeling over een herstelpakket, is voorzitter van de Europese Raad Charles Michel met een compromisvoorstel gekomen, dat bezwaren van premier Mark Rutte (VVD) moet wegnemen. Het voorstel bevat een nieuwe methode waarmee elk land een uitbetaling uit het fonds kan bevriezen, wanneer het vindt dat onvoldoende is voldaan aan de eis van hervormingen. Voordat de daadwerkelijke betaling plaatsvindt, moeten Europese regeringsleider of ministers van Financiën dan samen naar een „bevredigende oplossing” zoeken. Een soort noodrem, waar een ontevreden lidstaat aan kan trekken.

Lees ook: Nederland steeds eenzamer op EU-top

Het voorstel bevat meer elementen waar Rutte blij van kan worden. Zo zou Nederland een groter percentage mogen houden van de douanegelden dat het voor de Europese Unie int. Ook wordt er wat geschoven met de verschillende potjes, waardoor het aandeel ‘subsidies’ in het herstelfonds zou slinken maar de directe betalingen aan zuidelijke lidstaten juist zouden kunnen groeien. Verschillende lidstaten krijgen bovendien een iets hogere korting.

Michel probeert met zijn voorstel de onderhandelingen tussen de Europese leiders los te wrikken; de onderhandelingen werden vrijdagavond geschorst. De eerste reacties vanuit lidstaten zijn zaterdagochtend gematigd positief, hoewel iedereen benadrukt dat er nog veel zal moeten worden aangepast voor een eventueel akkoord. Ook uit Nederlandse hoek klinkt voorzichtig optimisme.

Bij het schorsen van de onderhandelingen vrijdagavond sprak premier Mark Rutte (VVD) nog van een „korzelige” sfeer. Bij andere landen stuitte de Nederlandse positie op weerstand. Een veto voor elke uitbetaling zou volgens hen juridisch onmogelijk zijn en bovendien voor een onwerkbare situatie zorgen, waarbij lidstaten elkaar voortdurend in een greep kunnen houden. De ‘noodrem’ die Michel nu voorstelt zou beide posities moeten verzoenen.

Lees ook: Het uitruilspel tussen Europese leiders is ditmaal nóg geraffineerder

De ‘veto-discussie’ was na een dag onderhandelen allerminst het enige twistpunt. De Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz eiste vrijdagavond dat de voorgestelde omvang van het herstelfonds (750 miljard, waarvan 500 miljard subsidies) omlaag gaat.

Zuidelijke lidstaten als Italië en Spanje benadrukten eerder op de dag juist dat niet aan het fonds geschaafd moet worden. Ook over de hoogte van de ‘korting’ op de meerjarenbegroting die de ‘zuinige’ groep (Nederland, Oostenrijk, Zweden en Denemarken) eist, was vrijdag nog volop discussie. Een zogeheten ‘rechtstaattoets’ stuit op verzet van de Hongaarse premier Viktor Orbán.

De sfeer tussen de regeringsleiders was vrijdag lange tijd goed, maar verzuurde in de loop van de avond. Het werd „grimmiger”, erkende ook Rutte, die sprak over „irritaties” en „moeheid”. De Poolse premier Mateusz Morawiecki vertelde journalisten na afloop weinig hoop te hebben op een akkoord dit weekend.

Lees ook: De druk op Rutte neemt toe. Gaat-ie om?