Amerikaanse burgerrechtenicoon John Lewis (80) overleden

Democraat Lewis ging in de jaren zestig voorop in de strijd om gelijke rechten voor zwarte Amerikanen en was sinds 1986 lid van het Huis van Afgevaardigden.
Ex-president Obama en Lewis in 2015 tijdens de 50-jarige herdenking van de Mars van Selma waarbij Lewis gewond raakte.
Ex-president Obama en Lewis in 2015 tijdens de 50-jarige herdenking van de Mars van Selma waarbij Lewis gewond raakte. Foto Saul Loeb/AFP

Het Amerikaanse burgerrechtenicoon John Lewis is vrijdag op tachtigjarige leeftijd overleden. Dat melden Amerikaanse media. Lewis, die aan alvleesklierkanker leed, trok in de jaren zestig met Martin Luther King op in de burgerrechtenbeweging voor de gelijke behandeling van zwarte en witte Amerikanen. Hij was tot aan zijn dood lid van het Huis van Afgevaardigden, waartoe hij in 1986 werd gekozen.

Lewis ontmoette King toen hijzelf 18 en King 29 jaar oud was. Lewis werd een beschermeling van de activistenleider en kreeg al snel ook een sturende rol binnen de burgerrechtenbeweging. Zo leidde hij sit-ins bij cafés die alleen witte klanten bedienden en was hij de jongste spreker bij de Mars naar Washington, waar King zijn beroemde „I have a dream”-speech hield.

In 1965 liep Lewis een schedelbasisfractuur op toen hij tijdens ‘Bloody Sunday’, een heftige confrontatie tussen demonstranten en agenten in de staat Alabama, op zijn hoofd werd geslagen door een agent. Na die zogeheten Mars van Selma kregen zwarte Amerikanen stemrecht.

‘Amerika’s onvervulde belofte van gelijkheid’

De activist schuwde het ook in zijn politieke carrière niet zich stevig uit te spreken. Begin 2017 liet hij verstek gaan bij de inauguratie van Donald Trump omdat hij die niet als legitieme president beschouwde vanwege de Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen. Tientallen Democraten volgden zijn voorbeeld nadat Trump Lewis vervolgens op Twitter had aangevallen en onder meer zei dat hij „veel gepraat” maar „weinig actie” was.

Lees ook: John Lewis: ‘Geduld is een vies woord’

Prominente Amerikanen hebben bedroefd gereageerd op het overlijden van Lewis. Voormalig president Barack Obama zegt dat het congreslid „zoveel van dit land hield dat hij zijn leven en bloed heeft geriskeerd”. Volgens Obama heeft Lewis „generaties die volgden geïnspireerd om te proberen zijn voorbeeld na te leven”.

Oud-president Bill Clinton en voormalig minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton spreken van een „gigant” die het land kwijt is geraakt. „John Lewis heeft alles gegeven wat hij had om Amerika’s onvervulde belofte van gelijkheid en rechtvaardigheid voor iedereen waar te maken”, aldus het echtpaar.