Opinie

Vrije meningsuiting als afleiding

Kiza Magendane

Als volwassenen met een fatsoenlijk inkomen in de media brullen dat hen de vrijheid om hun ongepolijste standpunten te debiteren ontnomen dreigt te worden, weet dan dat wij als samenleving verkeerde vragen stellen. De vrijheid van meningsuiting is een effectief instrument om het gezag ter verantwoording te roepen. De valse slachtoffers van de ‘cancel culture’ laten vooral zien dat de vrijheid van meningsuiting door mensen die op machtsposities zitten als een afleidingsmanoeuvre wordt gebruikt, zodat wij het niet over wezenlijke zaken hoeven te hebben.

Uit The State of Food Security and Nutrition in the World blijkt dat wereldwijd 690 miljoen mensen honger lijden, 60 miljoen meer dan de afgelopen vijf jaar. Het deze week gepresenteerde VN-rapport laat ook zien dat er dit jaar 132 miljoen mensen bij zullen komen die honger lijden als gevolg van de coronacrisis.

In hetzelfde rijtje hoort het getal 121 miljoen. Dat is het aantal mensen wereldwijd dat volgens hulporganisatie Oxfam dit jaar zal sterven als gevolg van honger, oftewel, 12.000 mensen per dag. „Conflict, de klimaatcrisis, ongelijkheid en een niet functionerend voedingssysteem heeft tot gevolg dat miljoenen mensen elk jaar met honger leven en door honger sterven”, schrijft Oxfam in The Hunger Virus. „Nu komen daar nog miljoenen meer bij als gevolg van stijgende werkloosheid en economische crisis veroorzaakt door de pandemie.”

Deze alarmerende cijfers zijn uiteraard van toepassing op fragiele landen zoals Afghanistan, Congo en Jemen. Toch zijn rijke landen niet immuun voor honger en armoede. Maar liefst 7,7 miljoen volwassenen in het Verenigd Koninkrijk hebben in de eerste weken van de pandemie of maaltijden moeten overslaan of genoegen moeten nemen met minder eten. 3,7 miljoen volwassenen konden aan voedsel komen via goededoelenorganisaties of de voedselbank.

Ook in Nederland is het raak. Om het hoofd boven water te houden hadden Nederlandse voedselbanken aan het begin van de pandemie 10 miljoen euro nodig voor een calamiteitenfonds. Het kabinet legde 4 miljoen in. Vorige maand lieten de planbureaus SCP en CPB in een gezamenlijke rapport weten dat een miljoen Nederlanders in armoede leeft. Dat zijn mensen die gedwongen zijn om te „kiezen tussen een adequate woning, adequate voeding of adequate kleding”.

De planbureaus voorspellen dat als gevolg van het huidige kabinetsbeleid het aantal mensen in armoede vanaf volgend jaar met een kwart zal toenemen, van 5,3 procent naar 6,8 procent van de bevolking. De jaarlijkse verlaging van de bijstandsuitkering wordt daarbij als een belangrijke verklaring gezien. Verder gooit de coronacrisis roet in het eten.

Hoe anders klonk het nieuws deze week dat chipbouwer ASML het afgelopen kwartaal een nettowinst van 751 miljoen euro voor het tweede kwartaal wist te boeken, 275 miljoen meer dan eerste drie maanden van 2019. Of het feit dat techgigant Amazon het eerste kwartaal van dit jaar een omzet van maar liefst 74,5 miljard dollar heeft gedraaid, 26 procent meer dan in dezelfde periode het jaar daarvoor. Het zijn bedragen die de zakken van de aandeelhouders van Jeff Bezos verder vullen.

Wie ook tot de winnaars van de coronacrisis behoren zijn aandeelhouders van de acht grootste voedings- en drankbedrijven. Uit het genoemde Oxfam-rapport blijkt dat ze gezamenlijk 18 miljard dollar uitbetaald kregen sinds januari, ook middenin de pandemie. Dat is bijna tien keer zoveel als het bedrag dat VN nodig heeft om honger te bestrijden.

Geen zorgen, laat u zich niet afleiden. Het standpunt van Paul Cliteur en Ayaan Hirsi Ali over standbeelden van foute historische helden of andere symbolische kwesties zal onze kleinkinderen over honderd jaar niet boeien. De vraag die toekomstige generaties eerder zullen stellen luidt: waarom is het homo sapiens gelukt om een infrastructuur te bouwen en in stand te houden die tijdens de coronacrisis de rijken rijker maakte, terwijl de armen armer werden?

Wie zichzelf met een fatsoenlijk inkomen vanuit een warm bed tot ridder van het vrije woord verklaart, zou deze vragen moeten stellen en beantwoorden, in plaats van krampachtig te hameren op het recht om schaamteloos abjecte standpunten te debiteren.

Kiza Magendane is politicoloog en werkt bij The Broker, een denktank voor duurzame ontwikkeling. Hij vervangt deze week Rosanne Hertzberger.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.