Reportage

Verpleeghuizen niet landelijk op slot bij nieuwe coronagolf

Corona De coronacrisis overviel de verpleeghuizen. Nu zijn er lessen getrokken voor een mogelijke tweede golf. Zoals meer maatwerk.

Zorginstelling Laurens, lokatie Hofstede.
Zorginstelling Laurens, lokatie Hofstede. Foto Martijn Beekman

Het bordje ‘Cohort’ hangt er nog. Lutine Vermeij, directeur ‘Wonen met zorg’ van de Rotterdamse verpleeghuisinstelling Laurens, opent de deur van het voormalige restaurant van de locatie Stadzicht. In het begin van de corona-epidemie werd het restaurant in vijf dagen omgebouwd tot zogenoemde cohortafdeling, waar tientallen Covid-patiënten geïsoleerd verpleegd konden worden. Nu staan er tientallen lege bedden, er is niemand. Vermeij hoopt de afdeling niet opnieuw nodig te hebben. „Maar als er een tweede golf komt, zijn we binnen 24 uur weer operationeel.”

Corona is zo goed als weg uit de verpleeghuizen van Laurens: er zijn nog maar enkele gevallen op de ruim twintig locaties in de regio Rotterdam. Bijna overal in Nederland is het zo rustig. Terwijl een deel van het personeel op vakantie is, buigt de verpleeghuissector zich over de vraag wat er beter kan als er nieuwe uitbraken komen. De verpleeghuizen werden hard getroffen tijdens de eerste golf: duizenden ouderen overleden aan Covid-19, er was op veel plekken een tekort aan beschermingsmiddelen en testen voor het personeel, en het bezoekverbod leidde tot eenzaamheid bij bewoners.

Regionaal maatwerk

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) wil alleen nog „in het uiterste geval” een landelijke sluiting van verpleeghuizen, zegt hij in gesprek met NRC. „Als je kijkt hoeveel verdriet die maatregel heeft veroorzaakt, dan wil je nooit meer terug naar zo’n situatie.” Omdat er nu meer getest kan worden, hoopt De Jonge dat er regionaal maatwerk mogelijk is. Zijn er nieuwe besmettingen, dan kunnen verpleeghuizen zelf maatregelen nemen. Pas als er in meerdere tehuizen in een regio veel besmettingen zijn, komt regionaal ingrijpen door de burgemeester of minister in beeld.

De Jonge stuurde donderdag een brief naar de Tweede Kamer met de lessen die getrokken zijn om het bij een mogelijke tweede golf beter te doen. De minister wil dat verpleeghuizen bij nieuwe besmettingen niet direct weer bezoekers weren. Of, als het echt nodig is, maar een klein deel van het verpleeghuis afsluiten. „Het is belangrijk dat de rest van het verpleeghuis zo normaal mogelijk blijft functioneren.” Ook mogen instellingen bewoners niet meer verbieden om het verpleeghuis te verlaten voor bijvoorbeeld een wandeling, vindt De Jonge.

Bij Laurens sloten ze de deuren voor bezoek „met een bloedend hart”, zegt Vermeij. Maar het had ook positieve kanten, zegt zij. „Het gaf veel rust en duidelijkheid en minder besmettingen.” Voor het bezoek werden creatieve oplossingen bedacht, zoals een ‘praathuisje’ in de tuin, waar familie en bewoners elkaar achter plexiglas konden spreken. Laurens hoopt de deuren bij een tweede golf niet weer volledig te moeten sluiten. Bezoekers kunnen bijvoorbeeld een mondkapje krijgen, zegt Vermeij.

In het begin van de coronacrisis was er een groot tekort aan beschermingsmiddelen. Het meeste materiaal ging naar de ziekenhuizen, personeel in verpleeghuizen voelde zich achtergesteld. Gebruik van mondkapjes werd in sommige situaties ontmoedigd.

Vaker een mondkapje

De voorraad beschermingsmiddelen is inmiddels flink gegroeid, zodanig dat de verpleeghuiszorg „maanden vooruit kan”, zegt De Jonge. Daarmee is er ook meer ruimte om „bewust en beredeneerd af te wijken van de richtlijn”. Bijvoorbeeld als een zorgverlener zich in een situatie onveilig voelt zonder mondkapje. De Jonge waarschuwt wel dat algemeen gebruik van mondkapjes in de verpleeghuizen niet wenselijk is. „Dat kost miljoenen mondkapjes extra, dan vergroot je de schaarste onnodig.”

Een andere wens van de minister: meer familie toelaten als een patiënt dreigt te overlijden. Eerder was dit soms niet of zeer beperkt mogelijk, ze waren daar wat „te terughoudend” in, vindt De Jonge. Bij Laurens in Rotterdam zijn ze al bezig om meer eenpersoonskamers te maken op de cohortafdeling, zodat familie veiliger aan het bed kan komen.

Vermeij was woensdag bij een herdenkingsbijeenkomst op de locatie Oranjehoeck, een klein verpleeghuis waar bijna de helft van de bewoners overleed. Het personeel is moe, maar de saamhorigheid is groot, zag Vermeij. „We hebben onze mensen gevraagd: wil je terug naar de cohortafdeling bij een tweede golf? Bijna allemaal zeggen ze: ik ga terug, hoe zwaar het ook was. Als die tweede golf komt, gaan we het gewoon weer doen.”