Stichting achter Witte Helmen misbruikte donaties Syrië-hulp

Hulp voor Syrië De fraude betreft een bedrag van 50.000 dollar, bedoeld voor de evacuatie van Witte Helmen-medewerkers en hun familieleden.

Vrijwilligers van de Witte Helmen in het voorjaar van 2018 op zoek naar overlevenden na een explosie in de Syrische stad Idlib.
Vrijwilligers van de Witte Helmen in het voorjaar van 2018 op zoek naar overlevenden na een explosie in de Syrische stad Idlib. Foto MOHAMMED BADRA/EPA

Bij de Nederlandse stichting achter de Syrische reddingsorganisatie Witte Helmen was sprake van fraude en financiële malversaties. Dat schrijft de Volkskrant op basis van gesprekken met accountants en een e-mail die de oprichter van de stichting, James LeMesurier, vorig najaar verstuurde aan donorlanden, waaronder Nederland.

Via stichting Mayday Rescue doneerden westerse landen ruim 100 miljoen euro aan de Witte Helmen. De organisatie haalde Syrische burgers onder het puin vandaan na bombardementen van het regime en Rusland. Ze kreeg veel lof. De Witte Helmen werden twee keer voorgedragen voor de Nobelprijs voor de Vrede.

De fraude betreft een bedrag van 50.000 dollar dat bedoeld was voor de evacuatie van medewerkers van de Witte Helmen en hun familieleden uit zuidwest-Syrië in juli 2018. Ze waren vast komen te zitten in een gebied vlakbij de door Israël bezette Golan na een offensief van het regime. Het plan was meer Witte Helmen en familie te evacueren dan uiteindelijk lukte. Zo werd 50.000 dollar niet uitgegeven.

Al snel rezen er bij donoren vragen waar dat geld was gebleven. De boekhouding van Mayday Rescue bleek een warboel. Vanwege de oorlog was er veel contant geld in omloop. LeMesurier overtuigde een Britse accountant dat het geld niet was verdwenen, maar in een kluis lag voor toekomstige noodgevallen. Een Nederlandse accountant ontdekte in november 2019 dat de bonnen waren vervalst.

Op dat moment was Nederland geen donor meer. Na een kritisch rapport van de interne evaluatiedienst besloot Buitenlandse Zaken in 2018 de steun te stoppen. Andere donorlanden zetten hun steun voort, al stellen ze steeds meer vragen over de financiën. Zo leende LeMesurier grote bedragen van de organisatie om zijn huwelijk te bekostigen. De hoge salarissen van de drie bestuursleden vormden een terugkerend discussiepunt.

In de e-mail aan donoren gaf LeMesurier toe dat hij de 50.000 die bedoeld waren voor de Witte Helmen, ‘per ongeluk’ heeft uitgekeerd aan zichzelf. „Ik accepteer de volledige en enige verantwoordelijkheid.” Hij zei te vrezen dat een nieuw accountantsonderzoek „fouten en intern falen” aan het licht zou brengen die eerder verborgen bleven. En als die in de publiciteit komen, zou dat een „overwinning voor Rusland en de pro-Assad-trollen” zijn.

Lees ook:Witte Helmen redden levens in de puinhopen van Syrië

Twee dagen na de brief overleed LeMesurier na een val van zijn balkon in Istanbul. De politie gaat uit van zelfmoord. Bronnen die hem goed kenden, suggereren dat de constante vragen over financiële malversaties, in combinatie met jarenlang werken onder extreem hoge druk, hem parten zijn gaan spelen.