Nieuwe testvormen om coronabesmettingen te vinden

Coronavirus In afwachting van de tweede golf werken laboratoria aan nieuwe testvormen, zoals een speekseltest voor kinderen.

"Je kunt niet zomaar op een nieuwe testmethode overstappen", aldus viroloog Chantal Reusken.
"Je kunt niet zomaar op een nieuwe testmethode overstappen", aldus viroloog Chantal Reusken. Foto Kees van de Veen

Het RIVM, de GGD’s en de microbiologische laboratoria werken aan nieuwe vormen van testen op het coronavirus. Daarmee bereiden zij zich voor op de verwachte tweede golf van coronabesmettingen in het najaar.

Nu iedereen met verkoudsheidsklachten sinds 1 juni op corona kan worden getest, lijkt de epidemie in ons land onder controle. Maar in die relatieve rust wordt achter de schermen hard gewerkt om de testcapaciteit verder uit te breiden. Om de opsporing van besmettingen te verbeteren moet het sneller, massaler en laagdrempeliger.

Viroloog Chantal Reusken, expert op het gebied van testen bij het RIVM, volgt de internationale innovaties op dit gebied op de voet en onderzoekt ze op betrouwbaarheid en haalbaarheid. De eerste vernieuwing is een speekseltest voor corona, vertelt Reusken. Vanaf half augustus zal deze worden ingevoerd, uitsluitend voor kinderen van zes jaar en jonger, of op speciale indicatie. Het is een alternatief voor het bemonsteren met wattenstaafjes diep in de neus en keel, wat onaangenaam kan zijn.

„Je kunt niet zomaar op een nieuwe testmethode overstappen”, legt Reusken uit. „Daar zit een hele logistiek achter.” De speekselmonsters zitten in andere potjes dan de wattenstaafjes en de extractie van het genetische materiaal van het virus gaat op een ander manier. „Daar moeten laboratoria wel op ingericht zijn”, zegt Reusken.

Lees ook: Vergroot de pakkans van het virus: snel, veel en vaak testen

De laboratoria treffen ook voorbereidingen om in dit najaar massale testen op corona te kunnen uitvoeren, waarbij monsters van verschillende personen bij elkaar gevoegd worden zodat die in één keer getest kunnen worden. „Wordt in zo’n groepsmonster het virus aangetroffen, dan testen we de apart gehouden individuele monsters ook nog eens om uit te zoeken wie van de groep besmet is.”

Groepen van een aantal mensen tegelijk testen is efficiënter, met minder gebruik van schaarse laboratoriummaterialen. Maar ook dit vereist weer een andere logistiek, zegt Reusken. „Je hebt bijvoorbeeld speciale pipetteerrobots nodig. Die staan op dit moment alleen in de grote laboratoria die al gewend zijn om massale testen uit te voeren, bijvoorbeeld de veterinaire labs voor dierziekten in Lelystad en Deventer en het lab van bloedbank Sanquin in Amsterdam.”

Besparen op testmaterialen is volgens Reusken nog steeds aan de orde, ook nu de Nederlandse testcapaciteit toereikend lijkt. „Het is niet meer zo krap als voorheen, maar je ziet nu al dat veel landen in Europa zich voorbereiden op de tweede golf van uitbraken die waarschijnlijk gaat komen. Daardoor is er opnieuw het risico dat er schaarste ontstaat.”

Daarom ook werkt het RIVM samen met TNO aan een alternatieve testmethode die niet meer gebaseerd is op de standaard PCR-methode die nu gebruikt wordt om het genetische signaal van het virus te versterken. Reusken „Deze zogeheten LAMP-methode is niet alleen sneller, maar biedt ons ook de mogelijkheid om alle benodigde materialen zelf te ontwikkelen, zodat we niet langer afhankelijk zijn van buitenlandse leveranciers.”

Al deze testen moeten nog altijd in een laboratorium worden gedaan. Er zijn echter ook eenvoudige thuistesten in ontwikkeling, maar daar is Reusken minder enthousiast over: „Deze testen zijn niet zo betrouwbaar en als de uitslag positief is moet die altijd gecontroleerd worden in een reguliere laboratoriumtest. Het gevaar bestaat dat mensen bij zo’n onbetrouwbare uitslag onterecht thuisblijven, met economische gevolgen. Mensen kunnen hierdoor ook ten onrechte gaan denken dat ze niet besmet zijn en gewoon de straat op gaan. Diagnostiek is „echt een vak”, vindt Reusken. „Je moet dit niet uit de professionele context halen, want de uitslag is niet alleen wel of geen streepje. Om de juiste diagnose te stellen gaat het ook om de onderliggende medische conditie van die persoon en om de interpretatie van het tijdpad en het patroon van klachten dat iemand heeft.”

Coronatests pagina W12-13