Nederland steeds eenzamer op EU-top

EU-top De onderhandelingen over een herstelpakket werden vrijdagavond geschorst. Premier Rutte sprak van een „korzelige” sfeer.
Premier Mark Rutte bij de EU-top in Brussel op 17 juli 2020.
Premier Mark Rutte bij de EU-top in Brussel op 17 juli 2020. Foto Francisco Seco/EPA

Na een dag praten zijn Europese regeringsleiders niet dichterbij elkaar gekomen. Vrijdagavond iets voor middernacht werden de onderhandelingen over de nieuwe EU-meerjarenbegroting en een speciaal corona-herstelpakket geschorst. Nederland staat alleen in de eis dat elk land een uitbetaling uit het fonds moet kunnen blokkeren en stuit daarmee op groeiende ergernis.

Lees ook: Het uitruilspel tussen Europese leiders is ditmaal nóg geraffineerder

„De sfeer wordt korzeliger”, zei premier Mark Rutte (VVD) aan het eind van de onderhandelingsdag. „En dat is meestal geen goed teken.” In de eis voor een hard ‘betalingsveto’ staat hij alleen. Nederland wil daarmee afdwingen dat de miljarden uit het fonds ook daadwerkelijk worden gekoppeld aan hervormingen van bijvoorbeeld het pensioenstelsel of de arbeidsmarkt in de ontvangende landen.

Weerstand tegen Nederlandse positie

Rutte erkende vrijdagavond dat het „eenzamer” wordt en „de groep kleiner”. Tegelijk benadrukte hij het belang van het „vastnagelen” van afspraken over hervormingen. Bij andere landen stuit de Nederlandse positie op weerstand. Een veto voor elke uitbetaling zou volgens hen juridisch onmogelijk zijn en bovendien voor een onwerkbare situatie zorgen, waarbij lidstaten elkaar voortdurend in een greep kunnen houden.

De ‘veto-discussie’ is na een dag onderhandelen allerminst het enige twistpunt. De Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz eiste vrijdagavond dat de voorgestelde omvang van het herstelfonds (750 miljard, waarvan 500 miljard subsidies) omlaag gaat.

Lees ook: De druk op Rutte neemt toe. Gaat-ie om?

Zuidelijke lidstaten als Italië en Spanje benadrukten eerder op de dag juist dat niet aan het fonds geschaafd moet worden. Ook over de hoogte van de ‘korting’ op de meerjarenbegroting die de ‘zuinige’ groep (Nederland, Oostenrijk, Zweden en Denemarken) eist, was vrijdag nog volop discussie. Een zogeheten ‘rechtstaattoets’ stuit op verzet van de Hongaarse premier Viktor Orban.

Sfeer verzuurt

De sfeer tussen de regeringsleiders was vrijdag lange tijd goed, maar verzuurde in de loop van de avond. Het werd „grimmiger”, erkende ook Rutte, die sprak over „irritaties” en „moeheid”. De Poolse premier Mateusz Morawiecki vertelde journalisten na afloop weinig hoop te hebben op een akkoord dit weekend.

De onderhandelingen worden volgens plan zaterdagochtend om 11 uur weer hervat.