Een rups met wel tien gekke hoeden op zijn hoofd

Biologie Een rups uit Australië en Nieuw-Zeeland zet steeds zijn oude kop op zijn nieuwe. Zo verjaagt hij vijanden.

Foto Auscape/Universal Images Group via Getty Images

De ‘mad hatterpillar’ wordt hij wel genoemd: de rups van de nachtvlinder Uraba lugens, die voorkomt in Australië en Nieuw-Zeeland. De verwijzing naar de gekke hoedenmaker uit Alice in Wonderland dankt de rups aan zijn hoofdtooi.

Tijdens het groeien verwisselt hij diverse keren zijn exoskelet – dus zijn uitwendige skelet – voor een ruimere variant. En elke keer zet hij zijn oude, kleinere kop boven op zijn nieuwe. Het resultaat: tot wel tien ‘hoedjes’ boven op elkaar.

De minihoofddeksels die ontstaan tijdens zijn allereerste groeistuipen stapelt hij nog niet op. Pas vanaf skelet nummer vier blijven ze bewaard. Vrouwelijke rupsen hebben meer hoedjes dan mannelijke, en ook bij lagere temperaturen is de stapel groter.

De hoedencollectie is niet bedoeld voor de sier, maar om vijanden te verjagen: door de hoofden heftig heen en weer te zwaaien houdt de rups springspinnen en andere roofdieren met wat geluk op afstand. De rupsen zijn berucht vanwege hun vraatgedrag: ze kunnen eucalyptusbladeren tot op de nerf kaalvreten, en zijn in het verleden meermaals uitgegroeid tot plaag.