COA stopt per direct met verstrekken van persoonsgegevens asielzoekers aan politie

Asielzoekers De politie kreeg van het COA jaren lang zeer persoonlijke gegevens van asielzoekers die nergens van worden verdacht. Daar komt nu een eind aan. Een extern bureau gaat de overeenkomst met de politie onderzoeken.

Het asielzoekerscentrum van het COA in Ter Apel.
Het asielzoekerscentrum van het COA in Ter Apel. Foto Vincent Jannink

Het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA) stopt met het delen van privacygevoelige persoonsgegevens van asielzoekers met de politie. Dat schrijft het COA vrijdag in een persbericht. NRC berichtte deze week over een overeenkomst tussen het COA en de politie waardoor structureel en op grote schaal persoonsgegevens, zoals geloof en etniciteit, van alle asielzoekers in Nederland al zeven jaar aan de politie werden doorgegeven. „Het COA vindt dit noodzakelijk nu er twijfels ontstaan over het delen van bijzondere persoonsgegevens van asielzoekers.”

Lees hier hoe het COA jaren lang persoonsgegevens asielzoekers deelde met de politie

Het COA gaat deze overkomst, die in december 2013 werd gesloten, laten onderzoeken door een extern bureau. Het besluit om geen gegevens meer te delen met de politie is „genomen in overleg met de politie en in nauwe samenspraak met het ministerie van Justitie en Veiligheid”, schrijft het COA. Het COA heeft de Autoriteit Persoonsgegevens geïnformeerd over het besluit. Ook wordt vrijdag een Kamerbrief verstuurd.

Aanvankelijk zei het COA dat het verstrekken van deze gegevens aan politie wettelijk is toegestaan. Juristen zeiden echter tegen NRC dat de overeenkomst niet rechtsgeldig is en kan leiden tot criminalisering van een groep onschuldige asielzoekers. Vervolgens meldde het COA dat het delen wel volgens de wet was omdat asielzoekers kort na aankomst in Nederland een formulier ondertekenen. Maar ook dit is volgens juristen in strijd met de wet omdat asielzoekers vaak niet weten dat ze mogen weigeren en omdat ze vrezen dat hun verblijfsaanvraag daarmee in gevaar komt.

Politie reageert niet

De gevoelige gegevens worden al minstens zeven jaar met de politie gedeeld. De politie, zo staat in de verschillende overeenkomsten, gebruikt de informatie om te handhaven op en rondom asielzoekers en ook voor onderzoek naar criminele activiteiten zoals mensenhandel, terrorisme en fraude met verblijfsvergunningen. Waarom daarvoor gegevens van honderdduizenden in principe onschuldige asielzoekers voor nodig waren is niet betekend. De politie heeft nog niet op vragen van NRC gereageerd.

Juristen vertelden deze week in NRC dat het COA informatie over haar bewoners alleen met de politie mag delen bij verdenking van een strafbaar feit. De politie mag op haar beurt de gegevens alleen ontvangen als ze concreet werkt aan opsporing of vervolging van criminaliteit onder asielzoekers.

Ook asieladvocaten reageerden verbaasd over de afspraak tussen het COA en de politie. Asielzoekers tekenen het toestemmingsformulier nog voor zij rechtsbijstand hebben. Asieladvocaat Wil Eikelboom zei eerder deze week in NRC dat zij het COA-dossier van asielzoekers vervolgens niet krijgen te zien.

Lees hier over het overtreden van de privacywet door COA en politie met persoonsgegevens van asielzoekers

Het COA schrijft vrijdag ook dat het zich „zeer bewust” is van zijn verantwoordelijkheid voor het „vertrouwelijk omgaan met persoonsgegevens.” Het COA voegt eraan toe: „Tegelijkertijd heeft de overheid informatie nodig voor het toezicht en de handhaving van de Vreemdelingenwet. Ook het COA wil dat er hard wordt opgetreden tegen misbruik van het asielsysteem door overlastgevers en mensenhandelaars.” Volgens het COA toont de „nu ontstane discussie dit dilemma”.