Nieuwe huizen nog altijd op aardgas

Aardgasvrij Sinds twee jaar geldt een wet om nieuwbouw niet meer op aardgas aan te sluiten. Toch komen er nog altijd duizenden nieuwe huizen bij mét aardgas.

Tot twee jaar geleden was het verplicht om nieuwbouwhuizen aan te sluiten op het aardgasnet.
Tot twee jaar geleden was het verplicht om nieuwbouwhuizen aan te sluiten op het aardgasnet. Foto Lex van Lieshout/ANP

Twee jaar geleden werd een wetswijziging van kracht waardoor nieuwbouwhuizen geen aardgasaansluiting meer zouden krijgen. Toch wordt nog altijd ongeveer 15 procent van alle nieuwbouwwoningen aangesloten op het aardgasnet. Dat blijkt uit kwartaalcijfers over aardgasvrij bouwen die de drie grootste netbeheerders deze week publiceerden.

Er zijn grote verschillen tussen provincies: in Flevoland had het afgelopen kwartaal nog slechts 3 procent van de nieuwe woningen een gasaansluiting, terwijl dat in Limburg 30 procent is. Netbeheerder Stedin spreekt van een „gemiste kans” als woningen nu nog met een aardgasaansluiting worden opgeleverd. Het gaat bij Stedin, Liander en Enexis om in totaal circa 3.500 woningen in het afgelopen kwartaal.

Duidelijke keuze

Tot twee jaar geleden was het verplicht om nieuwbouwhuizen aan te sluiten op het aardgasnet. In juli 2018 is die plicht geschrapt. Door het kabinet is toen „een duidelijke keuze gemaakt dat nieuwbouw niet meer op aardgas wordt aangesloten”, schreef minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) in 2018.

Als gemeenten nieuwbouwhuizen wél willen aansluiten op aardgas, moeten daar sindsdien „zwaarwegende redenen van algemeen belang” voor zijn. 47 van de 355 gemeenten hebben van die clausule gebruikgemaakt. Ook worden er nog woningen opgeleverd waarvan de bouwvergunning voor 1 juli 2018 is aangevraagd. Voor die huizen geldt de wetswijziging niet. Zo’n vergunning is tien jaar geldig.

Al in 2017 was bekend dat het einde van nieuwbouw met aardgas in zicht kwam. Het huidige kabinet schreef destijds in het regeerakkoord dat „aan het eind van de kabinetsperiode nieuwe woningen en andere nieuwe gebouwen in de regel niet meer op gas verwarmd worden”. Het percentage nieuwbouwwoningen zonder aardgas is sindsdien gestaag toegenomen, maar die transitie is nog altijd niet voltooid.

Ombouw wordt ‘complex’

Een woordvoerder van netbeheerder Enexis, dat het gasnet beheert in onder meer Limburg, heeft geen verklaring voor het achterblijven van het percentage aardgasvrije woningen in die provincie. Wel zegt hij dat in Groningen (10 procent van de nieuwe woningen met aardgas) „veel meer mensen met het onderwerp ‘gasloos’ bezig zijn” door de aardbevingen.

In grote steden is het in principe eenvoudiger om huizen zonder aardgas te verwarmen dan elders: vaak ligt er al een stadswarmtenet. Toch is het percentage nieuwbouwhuizen met aardgas relatief hoog in Amsterdam (22 procent). In de andere drie grootste steden is het percentage aardgashuizen wel lager dan gemiddeld, met Utrecht voorop. Daar was het afgelopen kwartaal 99 procent van de nieuwbouw aardgasvrij.

Investeringen in nieuwe aardgasleidingen zijn ‘niet terug te verdienen in komende jaren’

Het doel van het klimaatakkoord is dat in 2050 de hele Nederlandse woningvoorraad aardgasvrij is. Woningen die nu nog met een aardgasaansluiting worden opgeleverd, moeten in de komende dertig jaar dus alsnog worden aangepast om ze anders te verwarmen, zoals met een elektrische warmtepomp of via een warmtenet. In een persbericht waarschuwt directeur energietransitie van Stedin David Peters dat die ombouw „complex” is. Een woordvoerder van netbeheerder Liander zegt desgevraagd dat investeringen in nieuwe aardgasleidingen „niet terug te verdienen zijn in de komende jaren”.

Lees ook: 1,5 miljoen huizen van het gas af, dat is best lastig

Een deel van de nu opgeleverde aardgashuizen kreeg een vergunning in de tweede helft van 2018. In de nieuwe wet staat dat nieuwbouwprojecten in die periode een ontheffing konden krijgen als het volgens de gemeente te veel moeite of tijd zou kosten om het ontwerp van de huizen aan te passen. Dat speelde bijvoorbeeld in Muiden. Van de 103 nieuwbouwhuizen die in het afgelopen kwartaal werden aangesloten, is er slechts één aardgasvrij, blijkt uit gegevens van Liander.

In Muiden is een wijk in aanbouw van 1.300 woningen. 450 ervan hebben nog aardgas, vertelt projectmanager Twan Zeegers van de gemeente Gooise Meren. „De bouwplannen waren destijds al in een vergevorderd stadium. Om de woningen aardgasvrij te maken, moesten de bouwers terug naar de tekentafel. Dat zou zes à negen maanden vertraging betekenen.”