Het wordt druk op de route naar Mars

Ruimtevaart De Verenigde Arabische Emiraten en China lanceerden eerder deze maand al sondes richting Mars. NASA doet donderdag een eerste poging in hun nieuwe Mars-missie.

Technici in het Mohammed Bin Rashid Space Centre in Dubai.
Technici in het Mohammed Bin Rashid Space Centre in Dubai. Foto Mohammed Bin Rashid Space Centre via AFP

Het reizen op aarde mag dan traag op gang komen, het twee weken korte Marsreisseizoen barst binnenkort los.
Donderdag om 22:43 Nederlandse tijd wilden de Verenigde Arabische Emiraten hun eerste Marssonde, Al-Amal (De Hoop), aan boord van een H-IIA-raket, vanuit het Japanse lanceercomplex Tanegashima lanceren. Vanwege het slechte weer werd het uitgesteld. Maar waarschijnlijk niet voor lang. Want de concurrentie ligt op de loer. Volgende week, op 23 juli, staat de Chinese Tianwen-1, en op 30 juli de Amerikaanse Mars-2020 gepland om te vertrekken. Aankomsttijden voor alledrie de vluchten: februari 2021.

De hausse heeft alles te maken met het gunstige lanceervenster. Eens in de 26 maanden staan Aarde en Mars gunstig ten opzichte van elkaar, zodat de reistijd naar onze buurplaneet minimaal is. Al-Amal is de eerste Arabische Marssonde, waarmee het oliestaatje hoopt toe te treden tot een selecte club: alleen de VS, de Sovjet-Unie, Europa en India stuurden eigen robot-ruimtevaartuigen naar Mars.

Na het olietijdperk

Ruimtevaart geldt voor de Emiraten als strategie om een hoogwaardige technologiesector te ontwikkelen, om ook na het olietijdperk te overleven. Al in 2009 werd DubaiSat-1 gelanceerd, en vorig jaar bracht de uit Abu Dhabi afkomstige astronaut Hazza Al-Mansouri een week door aan boord van het internationaal ruimtestation ISS.

Lees ook: Atmosfeer van Mars lekt meer water tijdens stofstormen

Aan Al-Amal, een satelliet die vanuit een baan om Mars de atmosfeer gaat onderzoeken, werkten ruim honderd ingenieurs (onder wie ook vrouwen) van het Mohammed bin Rashid ruimtevaartcentrum, overigens grotendeels in de VS. De satelliet ontstond in samenwerking met Arizona State University, de University of California in Berkeley en de University of Colorado in Boulder.

Zelfs het idee voor de missie, het in kaart brengen van het weer op Mars, is afkomstig uit Boulder. Aan boord zijn een hogeresolutiecamera en infrarood- en ultravioletspectrometers, om de chemische samenstelling van de Marsatmosfeer te meten.

Bombardement van meteorieten

Bekijk ook de In Beeld over Marsreizen: Op naar Mars!

Mars heeft een ijle atmosfeer, die ooit veel dichter en warmer geweest moet zijn, aangezien er vloeibaar water op Mars heeft gestroomd. Vermoedelijk is de Marslucht grotendeels verdwenen onder een bombardement van meteorieten, maar nog altijd verdwijnt er twee kilo dampkring per seconde, ontdekte de Amerikaanse satelliet Maven. Al-Amal moet nu inzoomen op seizoensvariaties en weersverschijnselen zoals stofstormen in de lagere atmosfeer, en de invloed daarvan op het weglekken van gas hogerop.

Veel ambitieuzer is de Chinese Tianwen-1 (Hemelse vragen), een combinatie van een satelliet, een lander en een Marskarretje, samen 5 ton, die volgende week in een Lange Mars-raket gelanceerd zal worden. China liep in 2011 een Marstrauma op, toen Yinghuo-1-sonde een lift kreeg van de verongelukte Russische missie Phobos-Grunt.

De eerste Arabische Marssonde: Al-Amal (De Hoop)

Foto Mohammed Bin Rashid Spave Centre via AP

Maar inmiddels heeft de opkomende ruimtevaartmacht karretjes op de maan laten rondrijden. Hun Martiaanse evenknie moet gaan landen in de krater Utopia Planitia, waar hij onder andere gesteentemonsters gaat nemen. Een latere missie zal dan de monsters naar de aarde brengen.

Dat is ook het plan bij Mars 2020 van NASA, die de Marskar Perseverance moet afleveren, vrijwel een kopie van de succesvolle Curiosity-Marswagen. Een nieuwe toevoeging is de drone Ingenuity, een helikopter die een 1,8 kilo zware camera boven het Marsoppervlak moet laten zweven. Gemakkelijk is dat niet: weliswaar is de zwaartekracht op Mars maar een derde van die op aarde, maar de atmosfeer van Mars is ook veel ijler.

Bevolkingsrecord

Het doel is vooral laten zien dat het kan, maar de helikopter kan daarna als voorloper dienen van Dragonfly, een drone die NASA later dit decennium naar de Saturnusmaan Titan wil sturen.

Als de lichting 2020 op Mars aankomt, zal dat een robotbevolkingsrecord betekenen. Op dit moment zijn er zes Mars-satellieten actief, waaronder NASA’s Mars Odyssey die al in 2001 gelanceerd werd. Ook de NASA-kar Curiosity functioneert nog, net als de seismische lander Insight.

De boot gemist heeft ExoMars, de Russisch-Europese Marslander-met-karretje die naar sporen van leven zouden moeten zoeken. In maart maakte ruimtevaartorganisatie ESA bekend dat het huidige lanceervenster niet gehaald kon worden.

De volgende kans komt in 2022, als ook nieuwe Marsmissies op stapel staan van Japan, India en een demonstratievrachtvlucht van het Amerikaanse bedrijf SpaceX.