Hugo de Jonge wint nipt CDA-lijsttrekkersverkiezing

Het CDA heeft voor het eerst sinds ruim een jaar weer een politiek leider: Hugo de Jonge. Hij kreeg 50,7 procent van de stemmen bij de interne lijsttrekkersverkiezing.

Foto Remko de Waal/ANP

Na een korte campagne die het CDA steeds dieper verdeelde, heeft Hugo de Jonge de interne lijsttrekkersverkiezing van de partij gewonnen. Hij behaalde 50,7 procent van de stemmen, zo werd woensdagmiddag bekendgemaakt op een partijbijeenkomst in Den Haag - tegenover 49,3 procent voor Omtzigt. De opkomst was 66,7 procent. Hiermee heeft het CDA voor het eerst sinds ruim een jaar weer een politiek leider.

Met de keuze voor vicepremier Hugo de Jonge hebben de leden alsnog gekozen voor de kandidaat die het steeds moeilijker kreeg in zijn campagne voor het lijsttrekkerschap. De Jonge werd gesteund door het overgrote deel van de partijtop, maar kreeg onverwacht heftige tegenstand van Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt.

Spannende strijd

Hugo de Jonge, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, meldde zich op 18 juni als kandidaat-lijsttrekker voor het CDA. Kort daarvoor had zijn grote rivaal Wopke Hoekstra, minister van Financiën, gezegd niet beschikbaar te zijn voor het lijsttrekkerschap. De Jonge presenteerde zich als ‘chef corona’, en zei dat hij de lessen van de coronacrisis wil toepassen op Nederland.

Zo bepleitte hij een uitgesproken middenkoers, met name op sociale thema’s. Dit lag goed bij de partijtop, die onlangs een koersdocument omarmde met min of meer dezelfde boodschap, Zij aan zij. Op het gebied van migratie bepleitte De Jonge in zijn campagne juist een rechtser verhaal.

Aanvankelijk leek De Jonge alleen staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken en Klimaat) als serieuze tegenstander te hebben. Maar op het laatste moment meldde Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt zich. Die kandidatuur zette de verkiezing op scherp, zeker nadat Keijzer zaterdag was afgevallen.

Hugo de Jonge (rechts) en Pieter Omtzigt bij de bekendmaking van de uitslag van de tweede stemronde om het lijsttrekkerschap van het CDA. Foto Sem van der Wal/ANP

Omtzigt is een populair Tweede Kamerlid, ook buiten het CDA. Bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen kreeg hij 97.638 voorkeursstemmen. Zijn stijl is uitgesproken dualistisch: hij beet zich vast in, onder meer, de toeslagenaffaire. Politiek, was zijn boodschap, moet niet over spel en beeldvorming gaan, maar over de inhoud. Hij benadrukte in de campagne het sociale gezicht van het CDA: de overheid moet volgens hem een schild voor de zwakkeren zijn. Die boodschap sloeg aan bij een groot deel van de CDA-achterban.

Omtzigt gebruikte bovendien de populariteit van Wopke Hoekstra. Omtzigt noemde hem regelmatig als iemand die hij graag een plek zou willen geven in een nieuw kabinet als het CDA meeregeert. De Telegraaf schreef zondag dat Hoekstra bereid is dat te doen, als minister of zelfs als premier. Hij zei erbij dat hij ook voor De Jonge beschikbaar zou zijn, maar voor het beeld maakte dat niet uit: dat was daarna dat een stem op Omtzigt een stem op Hoekstra zou betekenen. Hoewel kringen rondom Hoekstra het op een misverstand gooiden, kwamen Hoekstra’s uitlatingen in kamp-De Jonge als een mokerslag aan.

Lees ook: Hugo de Jonge is opeens een kwetsbare kandidaat

Stuurloosheid

Hugo de Jonge noemde in zijn campagne vaak zijn bestuurlijke ervaring. Uit een vorige week gepubliceerd onderzoek van I&O Research onder 2.112 kiezers bleek dat De Jonge door kiezers na premier Mark Rutte (VVD) wordt gezien als de meest betrouwbare kandidaat-premier (74 tegen 65 procent). Zijn ‘wervingskracht’ onder niet-CDA-stemmers is groter dan die van zijn tegenstanders.

Met De Jonge als nieuwe politiek leider moet het CDA een einde maken aan een lange periode van stuurloosheid en ideologische verwarring. Sinds de gedoogcoalitie met de PVV van 2010 werd gesloten heeft het CDA intern debat over de koers. Onder Sybrand Buma, partijleider tot vorig jaar, werd een sociaal-conservatief profiel gekozen, maar dat leidde tot onrust in het partijkader. Sinds Buma’s vertrek is het CDA op zoek naar een nieuw profiel. De regeringspartij, die nu negentien Kamerzetels heeft, staat tussen de dertien en zeventien zetels in peilingen.