Sanne Rambag: „Ik heb veel abstracter leren improviseren. En leren te durven.”

Foto Lieke Anna

Zangeres Sanne Rambags: ‘Lelijk durven klinken – dat is accepteren’

Interview Sanne Rambags valt op als groot zangtalent in de Nederlandse geïmproviseerde muziek. Recent verscheen het album ‘Sonna’, solo-opnames vol fascinerende stemkunst.

Ongeremde klanken. Een grenzeloze manier van zingen die zowel poëtische nootjes als grillige dissonanten omvat. De 25-jarige vocaliste Sanne Rambags leerde met het trio Under The Surface, het Edison-winnende trio Mudita en het Kika Sprangers Large Ensemble alle uithoeken van haar stem te benutten. In februari maakte ze in een klein kerkje in het Brabantse Riel zelf – grotendeels geïmproviseerde – solo-opnames. Het resultaat is Sonna, een op haar gelijknamige label uitgebracht album vol fascinerende stemkunst.

Daar, in haar eentje zingend in die kerk – „een fijne natuurlijke ruimte voor een stem” – gaf Sanne Rambags zich helemaal „aan wat er kwam”. Ze voert mee van donker naar licht. Van holle, rauwe keelklank naar een klaaglijke smartzang tot een ijlhoge betovering. Vrijelijk speelde ze er met de akoestiek, de echo’s van de noten. En ook de buiten razende en fluitende wind – het stormde erg die dag – werd vanzelf een element in haar klankverkenningen.

Mooi juist, vond ze. Rambags staat op een spirituele manier in de muziek. In verbondenheid „met alles wat er is”. „Ik hoopte dat mijn stem zou zweven in een tussenwereld. Dat is een verlichte, serene plek waar ik graag kom bij concerten. Ik sta dan helemaal in verbinding met het publiek en de musici.”

Sanne Rambag: „Ik tilde erg zwaar aan de verwachtingen van anderen. Ik vond mijn stem daardoor vaak echt niet mooi of voldoen aan normen.”

Foto Lieke Anna

De Brabantse, in Rotterdam woonachtige Rambags (1994, Goirle) valt op als groot zangtalent in de Nederlandse geïmproviseerde muziek. Ze heeft een helder stemgeluid en beschikt over veel techniek. Als ‘stemvernieuwer’ van een nieuwe generatie toont ze lef. Zelf meet ze zich liever aan improviserende zangeressen van generaties vóór haar, zoals stemkunstenares Greetje Bijma, de Noorse Sidsel Endresen of de Zwitserse Susanne Abbuehl. „Wat ik belangrijk vind, is noodzaak in wat je brengt. Ik ben heel kwetsbaar en open. Dat is wellicht wat opvalt.”

Noorse folk

Rambags stemkunst gaat bepaald niet om mooi-zingerij. Haar klankassociaties, geïnspireerd door Noorse folk, komen „van binnen”. Met een warme, ronde middenstem voelt Rambags alles resoneren. Waarna ze net zo goed een hoge meeuwenkreet kan slaken waarvan haar publiek schrikt. Lachend: „Heel lekker om te doen.” En dan zijn er haar jabbertalks, een eindeloos doorratelende fantasietaal. Het is als muzikaal toneel, met een bijna echt huilen en schreeuwen.

Al vroeg op het conservatorium van Tilburg maakte ze de keuze voor niet-commerciële zang. „Natuurlijk heb ik weleens op een bruiloft gezongen of achtergrondzang gedaan, maar ik heb er vrij snel voor bedankt. Ik voel sterk dat ik op die manier niet kan verbinden, dat muziek voor mij over iets anders gaat.” Maar haar eigen stem vinden was een worsteling met haar strenge, innerlijke criticus. „Ik tilde erg zwaar aan de verwachtingen van anderen. Ik vond mijn stem daardoor vaak echt niet mooi of voldoen aan normen.”

Vrij leren denken

Een paar maanden studie bij de Zwitserse zangeres Susanne Abbuehl in Luzern hielp. Ze weet nog goed hoe ze in 2014 als vrijwilliger bij jazzpodium Paradox in Tilburg haar concert meemaakte en geraakt werd door muzikale elegantie en de intensiteit van elke noot. Abbuehl hielp haar de drempel over te gaan, om vrijer te fraseren, in composities vrij te denken. „Ik heb er veel abstracter leren improviseren. En leren te durven. Hoog schril, scherp. Lelijk durven klinken – dat is accepteren.”

Met zowel Under the Surface als Mudita bracht ze in 2017 een album uit. De vele internationale tours die volgden noemt ze fantastisch. Wel voelt ze sterk dat ze er minder voor uit het goede hout is gesneden dan ze dacht. „Ik moet er een balans in vinden: de bekendheid van je werk, de vreugde van zingen, het reizen, de gesprekken na afloop van een show. Ik ga er helemaal in op, maar het put me erg uit.” De coronastop was in die zin „best een zegen”: gedwongen rust. Ze klust nu in een boshuisje.

In september gaat ze op tournee met de groep Ikarai. Door middel van stem, muziek en visuals krijgt Haruki Murakami’s roman Kafka op het strand een theatrale uitwerking. Ook vormt ze een duo met haar moeder, die kunstenares is, onder de naam Musical Landscapes. „Zij improviseert met papier en inkt, en ik reageer met mijn stem. Eigenlijk ontdekte ik door deze optredens dat ik niet per se met andere musici hoef te spelen.”

Sonna van Sanne Rambags is nu uit. Vanaf 25/9 Tournee Ikarai met Sanne Rambags: ‘Murakami’. Inl: Ikarai.com