Europese Commissie ziet overname GrandVision niet zomaar zitten

Mededinging Wil de miljardenovername van het Nederlandse optiekconcern doorgaan, dan moeten mogelijk winkels worden verkocht.

GrandVision is met winkelformules als Pearle en Eye Wish, de grootste optiekketen van Europa.
GrandVision is met winkelformules als Pearle en Eye Wish, de grootste optiekketen van Europa. Foto Koen van Weel/ANP

De afronding van de aangekondigde miljardenovername van de Nederlandse brillenverkoper GrandVision (bekend van Pearle en Eye Wish) is nog niet zeker. De Europese Commissie heeft mededingingsbezwaren en eist achter de schermen dat de koper EssilorLuxottica in meerdere Europese landen winkels afstoot omdat het te vormen bedrijf anders te machtig wordt.

Brillen- en brillenglazenmaker EssilorLuxottica ziet zo’n gedwongen verkoop niet zitten, al helemaal niet tegen de achtergrond van de coronacrisis. Dat meldt de Financial Times op basis van ingewijden. Een bron rondom het overnameproces bevestigt tegen NRC de berichtgeving. GrandVision, EssilorLuxottica en de Commissie geven geen commentaar.

Dat de Europese Commissie vraagtekens plaatst bij de overname komt op het oog niet vreemd over. Zowel het Frans-Italiaanse EssilorLuxottica (17,4 miljard euro omzet, 150.000 werknemers) als GrandVision (4 miljard euro omzet, 40.000 werknemers) zijn alleenstaand al heersers in brillenland. „EssilorLuxottica is de grootste aanbieder van brillen ter wereld, terwijl GrandVision de grootste optiekketen van Europa is”, zo schetste Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) de marktsituatie toen zij in februari een diepgaand onderzoek naar de overname aankondigde.

Eurocommissaris Vestager vreest hogere prijzen of minder keuze

GrandVision is voor bijna 77 procent in handen van HAL, de investeringsmaatschappij van de Rotterdamse miljardairsfamilie Van der Vorm. HAL bouwde de afgelopen decennia, onder meer via de acquisitie van Pearle in 1996, aan een imperium van optiekketens. Onder GrandVision vallen nu meer dan 7.000 winkels in veertig landen.

Vorig jaar juli maakte HAL bekend haar aandelen voor 5,5 miljard euro te verkopen aan EssilorLuxottica. Deze Frans-Italiaanse brillengigant bestaat pas sinds 2018, toen brillenglazenmaker Essilor samenging met Luxottica: de monturen- en zonnebrillenmaker achter merken als Ray-Ban en Oakley.

Lees ook: ‘De een maakt de bril, de ander het glas’

Met 9.100 winkels heeft het concern ook een wijdvertakt winkelnetwerk. En daar zit de vrees van de Commissie. Goedkeuring zou alleen komen als winkels in Italië en in nog een Europees land – Frankrijk of Nederland – worden afgestoten.

Hogere prijzen

Een eerste verkennend onderzoek bracht „verschillende problemen aan het licht bracht”, meldde de Commissie in februari. Daarop werd besloten tot het diepgaande onderzoek dat momenteel loopt. De Nederlands-Frans-Italiaanse combinatie zou slecht kunnen uitpakken voor de concurrentie in brillenland met als gevolg „hogere prijzen of minder keuze” voor consumenten.

EssilorLuxottica zou volgens de Commissie de prijzen voor de brillen en glazen die het zelf produceert, kunnen verhogen voor concurrerende optiekwinkels die bijvoorbeeld ook Ray-Bans willen verkopen. Ook vreesde de Commissie negatieve gevolgen voor consumenten in landen waar winkels van de twee concerns nu nog met elkaar concurreren.

Er is een reden dat de vervolgonderzoeken van de Europese Commissie ‘diepgaand onderzoek’ genoemd worden. „Het zijn zeer intensieve onderzoeken waarbij ondernemingen echt worden doorgelicht”, zegt mededingingsadvocaat Bas Braeken van bureau Brandeis. „Van kosten en inkoopprijzen tot marges: als de Commissie een mededingingsprobleem ziet, wil ze alles weten om dat probleem te onderzoeken.”

Bevroedt de Commissie daarna nog steeds belemmeringen voor de concurrentie dan vat zij die samen in een overzicht met ‘punten van bezwaar’. Achter gesloten deuren vindt vervolgens een hoorzitting plaats waarin die punten door de betrokken bedrijven kunnen worden betwist.

Is de Commissie na de hoorzitting niet overtuigd, dan eist zij zogeheten ‘remedies’ van de partijen: tegemoetkomingen om alsnog een akkoord voor de overname te krijgen. Dat de Commissie nu eist dat winkels moeten worden afgestoten, duidt erop dat het traject in deze fase is beland.

Vanaf hier zijn er drie opties, zegt Braeken. Bij de ene optie kiest men voor een oplossing om de mededingingsbezwaren weg te nemen. Bij de andere twee opties houden de bedrijven voet bij stuk. „Je kan je als onderneming blijven verzetten en zeggen dat de Commissie het bij het verkeerde eind heeft.”

In zeldzame situaties, zoals bij de overname van Tele2 door Deutsche Telekom, wijzigt de Commissie dan nog van standpunt. Maar het risico is groot dat de Commissie de overname afkeurt. „En dan is de overname ook echt van de baan”, zegt Braeken. „Je kan weliswaar nog in beroep bij het Europese Hof in Luxemburg, maar zo’n rechtsgang duurt jaren. Dan zijn de marktomstandigheden voor de overname veranderd.”

Moeilijke markt

Een door de Commissie geforceerde verkoop van bedrijfsonderdelen is normaal gesproken al niet gunstig voor de onderhandelingspositie, maar nu speelt ook de financiële impact van de coronacrisis mee. De winkelomzet van GrandVision lag in april bijvoorbeeld 80 procent lager dan een jaar eerder. Die negatieve gevolgen gelden ook voor de concurrentie. Zo ligt de aandelenkoers van EssilorLuxottica 16 procent lager dan in februari.

Volgens de Financial Times gebruikt EssilorLuxottica het argument van deze moeilijke marktomstandigheden richting de Commissie en wijst het ook op het risico dat winkels kunnen omvallen als ze verkocht moeten worden aan financieel zwakkere partijen.

De ontknoping volgt snel, de Commissie besluit uiterlijk 20 augustus.

Lees ook: Heb je een Ray-Ban, Prada of andere merkbril? Dit is waarom die zo duur is