Wie houdt de rijkste voetbalclubs ter wereld nog tegen?

Financial Fair Play Manchester City mag tóch de Champions League in. Dat is vooral een nederlaag voor de kleinere Europese clubs.

De selectie Manchester City tijdens een training in het Etihad Stadium in Manchester.
De selectie Manchester City tijdens een training in het Etihad Stadium in Manchester. PETER POWELL/EPA

Wie houdt Manchester City nog tegen? Als de Europese voetbalbond UEFA het groteske uitgavepatroon van ’s werelds rijkste voetbalclub al niet heeft kunnen inperken, wie kan de onuitputtelijke stroom oliedollars in het voetbal dan nog indammen?

Dat is de precedentwerking waar de voetbalwereld voor vreest nu Manchester City tóch mag deelnemen aan de Champions League, het belangrijkste en lucratiefste clubtoernooi van Europa. Het internationaal sporttribunaal CAS acht niet bewezen dat de club UEFA’s Financial Fair Play-regels heeft geschonden, zo maakte het maandag bekend.

Daarmee is de straf die de UEFA de club begin 2020 oplegde van de baan. Van de twee jaar uitsluiting van Europees voetbal en een boete van 30 miljoen euro rest alleen nog een boete van 10 miljoen euro omdat City niet aan het UEFA-onderzoek heeft meegewerkt. Een bescheiden bedrag voor een club die de laatste tien jaar voor 1,2 miljard euro aan nieuwe spelers kocht.

De eerste reacties op de uitspraak waren dan ook smalend. Javier Tebas, de voorzitter van de Spaanse competitie, die begin dit jaar juist zo blij was dat „financiële doping in het voetbal” werd afgestraft, vroeg zich openlijk af of het CAS nog wel de juiste instantie is om juridische geschillen binnen de voetballerij te beslechten. „Zwitserland heeft een lange geschiedenis op het gebied van rechtspraak. Het CAS voldoet niet aan die norm.”

De Engelse sportpresentator Gary Lineker, zelf ex-international, haalde vooral hard uit naar de UEFA. „Het is moeilijk in te zien dat de Financial Fair Play-regels nog standhouden. En of de UEFA dit overleeft.”

Sjeiks en tycoons

Op papier mag de uitspraak dan een zege zijn voor Manchester City, in de praktijk is het verdict van het CAS toch vooral een nederlaag voor alle clubs die níét in handen zijn van sjeiks, oligarchen of tycoons. De zogenoemde traditionele clubs, die het nog moeten hebben van skyboxen, ticketverkoop en de bierpomp, vrezen dat financiële steun uit vermogende landen de verhoudingen in het internationale voetbal ontwricht. Als de nouveau riche (lees: Manchester City en Paris Saint-Germain) niet wordt afgeremd in hun met oliedollars gefinancierde triomftochten, wat hebben ‘gewone’ clubs als Ajax straks nog in de Champions League te zoeken?

De boosheid zit hem vooral in de kennelijke onmacht van de UEFA om op te treden tegen wat deze clubs beschouwen als oneerlijke steun van financiers. In chirurgische termen onderging City een extreme make-over. In tientallen jaren was er niets meer gewonnen, totdat de Abu Dhabi United Group, een vehikel van sjeik Mansour bin Zayed Al Nahyan, de club opkocht en City veranderde in de succesvolste club van Engeland in het afgelopen decennium, met vier landstitels tussen 2012 en 2019.

Het stadion van Manchester City begin deze maand. Foto Lee Smith

In hoeverre strookte die transformatie met Financial Fair Play? Dat is de vraag. Deze regels, ingevoerd in 2011, schrijven voor dat clubs niet al te grote verliezen mogen lijden. Inkomsten en uitgaven (transfers, spelerssalarissen) moeten in balans zijn, met maximaal 30 miljoen euro verlies over een periode van drie jaar. Met andere woorden: Mansour mag dus niet zomaar 100 miljoen bijstorten.

Etihad Airways

Volgens de UEFA heeft de sjeik dit wel gedaan, zij het via een omweg. De UEFA kwam tot dit oordeel na onthullingen van het klokkenluidersplatform Football Leaks, over City’s contract met hoofdsponsor Etihad Airways. De deal stond voor circa 75 miljoen euro in de boeken, maar in werkelijkheid betaalde de luchtvaartmaatschappij slechts 7 miljoen euro per jaar. De rest kwam van de koninklijke familie van Abu Dhabi. Financiële doping – precies wat de UEFA wil verbieden. In 2014 werd City al voor een vergelijkbare zaak beboet.

Lees ook: De oorlogstaal van Manchester City tegen de UEFA

De club liet het er begin dit jaar niet bij zitten toen de UEFA de club voor twee jaar uitsloot van Europees voetbal. Twee jaar geen Champions League betekent een strop van zo’n 175 miljoen euro aan gemiste premiegelden. Bovendien maakte de straf City minder aantrekkelijk voor topspelers. Zij willen doorgaans op het hoogste podium spelen. Niet louter in de topdivisie van Engeland.

City, dat de aantijgingen ontkende en stelde dat alle documenten onrechtmatig waren verkregen, zette niet alleen zijn eigen advocaten op de zaak, maar stelde ook externe juristen aan om de straf van de UEFA aan te vechten. De club voerde een explosieve strategie bij het CAS, berichtte de Financial Times, die er ook op gericht was om aan te tonen dat de Financial Fair Play-regels helemaal niet zouden mogen bestaan. Hoe denkbaar is het bijvoorbeeld dat Amazon en BMW door begrotingsregels worden ingeperkt?

Nu City zijn gelijk heeft gehaald bij het CAS is er werk aan de winkel voor de UEFA, dat zijn eigen reglement zal moeten aanscherpen om financiële doping in het voetbal daadwerkelijk terug te dringen. Niet voor het eerst is de Europese bond nu teruggefloten door het internationale sporttribunaal. Dat gebeurde eerder in zaken met Galatasaray, Paris Saint-Germain en AC Milan.

„De afgelopen jaren heeft Financial Fair Play een belangrijke rol gespeeld bij de bescherming van clubs”, aldus de UEFA in een reactie na de uitspraak. „De UEFA blijft zich inzetten voor de regels.”