‘Meesters’, ‘slaven’ en ‘zwarte lijsten’ verdwijnen uit de techwereld

Technologie Het racismedebat raakt ook de techsector. Beladen computertermen als ‘slaaf en meester’ en zwarte lijsten gaan op de schop.

Verschillende techbedrijven, zoals Google, Apple en Microsoft, beloofden om jargon op te schonen.
Verschillende techbedrijven, zoals Google, Apple en Microsoft, beloofden om jargon op te schonen. Foto Pau Barrena / AFP

Een blacklist (zwarte lijst) of een master en slave (primaire en secundaire schijven of netwerken); computerjargon is doorspekt met termen die eigenlijk niet meer van deze tijd zijn. Zulke woorden moeten vervangen worden, vindt Linus Torvalds, de beheerder van het veelgebruikte besturingssysteem Linux.

De code van Linux is openbaar, waarbij externe experts verbeteringen voorstellen. Torvalds keurde vorige week vrijdag zo’n voorstel goed om voortaan ‘inclusieve’ terminologie te gaan gebruiken in de belangrijkste Linux-code.

Techbedrijven en -organisaties reageren op de antiracismebeweging die op gang kwam na de gewelddadige dood van George Floyd in mei. De aankomende wijzigingen in Linux werden voorafgegaan door beloftes van andere techbedrijven, zoals Google, Apple en Microsoft, om jargon op te schonen.

In het geval van Linux hoeft software of code niet met terugwerkende kracht worden aangepast. Termen als ‘meester en slaaf’ duiden aan of een apparaat of proces de controle heeft over de ander. De beeldspraak is niet erg neutraal; als alternatief kunnen ‘leider en volger’ worden gebruikt, of ‘primair en secundair’.

Het gebruik van zwart en wit in de betekenis van ‘slecht’ en ‘goed’ kan kwetsend zijn, zeggen de techbedrijven. Een blacklist kun je ook prima ‘blokkadelijst’ noemen, de whitelist kan een ‘toegangslijst’ zijn.

‘Ethische hacker’

Ook begrippen als blackhat en whitehat, de kwaadwillende en de goedwillende hackers, liggen onder vuur. De beeldvorming komt op hetzelfde neer: zwart is slecht, wit is goed. Als alternatief is er de ‘ethische hacker’, een omschrijving die hackers onderscheidt van cybercriminelen.

Lees ook: Hoe twee IT’ers anderhalf jaar gratis konden treinen na geslaagde hack

Socialemediabedrijf Twitter wil nog meer termen mijden, zoals grandfathered (voor verouderde software). Ook wordt de uitdrukking ‘manuren’ vervangen door ‘persoon-uren’ en sneuvelen verwijzingen naar geestelijke gezondheid (sanity check voor de controle van een berekening) of ‘dummies’ (voor een verzonnen getal of waarde). „We kunnen gebruik van zulke woorden niet in één klap uitwissen maar zullen nieuwe code, handboeken en onze taal bij vergaderingen aanpassen”, aldus Twitter.

Frank Houghton van het Limerick Institute of Technology deed onderzoek naar gebruik van ‘zwarte’ en ‘witte’ lijsten in de academische wereld. „Met andere terminologie stop je racisme niet, maar zulk taalgebruik reflecteert wel een racistische cultuur en helpt die in stand te houden”, zegt hij aan de telefoon. „Ik heb goede hoop dat de IT-wereld verandert. Dit is een dynamische sector die vaak nieuwe terminologie omarmt.”

Maar ingesleten patronen zijn hardnekkig in de techwereld die nog altijd wordt gedomineerd door witte en Aziatische mannen. Pogingen om het personeelsbestand diverser te maken zijn niet succesvol. „We hebben een white dude-probleem”, reageert de in Nederland wonende Deense programmeur Mathias Jesse op Github. „Op conferenties en in gebruikersgroepen kom ik een overweldigende meerderheid van mensen tegen die er net zo uitzien als ik.”