Fijner slapen onder een deken van twaalf kilo

Nachtrust Veel mensen die moeilijk slapen zoeken de oplossing in een verzwaringsdeken. „Als je aan zo’n deken gewend raakt kan het zijn dat je op een gegeven moment niet meer zonder kán.”

Foto Thomas Nondh Jansen

Met een diepe kreun trekt de bezorger het pakketje uit zijn bestelbus. Zeven kilo weegt de doos die hij naar de voordeur moet dragen – niet iedereen is blij met de toegenomen populariteit van de verzwaringsdeken.

Een verzwaringsdeken is gevuld met granulaat, glazen korrels of zand, weegt tweeënhalve kilo (voor kinderen) tot twaalf kilo. De deken moet voor deep pressure stimulation zorgen, prikkels van de dag wegnemen en de gebruiker de rust bieden om rustig in te kunnen slapen en nachtelijk woelen voorkomen. Het geeft het gevoel van ingebakerd zijn, zoals bij baby’s wordt gedaan, of slapen onder de dikke sprei van oma. Die druk, waar oma’s dus allang van wisten, zou de aanmaak van serotonine en daarmee melatonine aan moeten wakkeren en zo helpen met rust én slaap.

De verzwaringsdeken is een afgeleide van de ‘hug machine’. Die bestaat uit twee met kussens bedekte houten platen die druk uitoefenen op de persoon die ertussen gaat liggen. De Amerikaanse zoöloog Mary Temple Grandin ontwierp de machine in 1965 voor zichzelf. Grandin, later gediagnosticeerd met autisme, had behoefte aan ‘diepe aanraking’ maar raakte overprikkeld door de aanraking van mensen.

Jurgen Buuts (34) is eigenaar van Calmzy, een bedrijf dat verzwaringsdekens maakt en verkoopt. Hij begon Calmzy nadat hij van zijn chronische slaapproblemen was afgekomen met een verzwaringsdeken. „Ik had me erbij neergelegd dat ik nooit goed zou gaan slapen”, zegt hij, „tot ik op een blog iets las over deze dekens.” Na wat research besloot hij er begin 2019 een te bestellen. „Dat ding was superduur en had een hele lange levertijd.” Maar na een paar nachten onder de deken was hij verkocht, hij sliep zoals hij nog nooit had geslapen.

Hoe kán het dat al die jaren geen enkele specialist ooit iets over deze deken heeft gezegd, vraagt hij zich af. „Hier moeten meer mensen van weten, dacht ik toen, dit gaat mensen helpen.”

Van 2 naar 25 aanbieders

Calmzy was in september 2019 een van de twee merken verzwaringsdekens die werden aangeboden op Bol.com. Nu zijn er 25 aanbieders. Dat meer mensen ervan weten staat vast. Bol ziet een vervijfvoudiging van het aantal gekochte dekens ten opzichte van vorig jaar. Exacte getallen geven ze niet, maar het gaat om honderden dekens, aldus de webwinkel. De prijzen variëren van 60 tot 300 euro, en ligt gemiddeld rond de 160 euro. Veel geld, werkt de deken ook echt?

Lees ook: Hoe stop je met piekeren in de nacht?

„Het is een niet-medicamenteuze optie die je kan overwegen als je slecht slaapt”, zegt neuroloog en somnoloog Myrthe Boss. Ze is gespecialiseerd in slaapstoornissen en werkt bij het slaapcentrum dat is verbonden aan Ziekenhuis Gelderse Vallei. „Maar overtuigend bewijs dat het werkt is er niet.” Dat komt vooral doordat er nog geen uitgebreid onderzoek naar is gedaan, bewijs dat het níét werkt is er dus ook niet. Het beste onderzoek dat tot nu toe is verschenen is op basis van dagboeken en een actigrafie, vult Boss aan, daaruit bleek geen verschil in nachtrust tussen een gewone deken en de verzwaringsdeken. „We weten dat voor chronische slapeloosheid cognitieve gedragstherapie de beste behandeling is. Voor patiënten waarbij dit niet of onvoldoende helpt, is er nog maar vreselijk weinig bekend over wat dan nog wel kan helpen om beter te slapen.”

Voor je een verzwaringsdeken aanschaft lijkt het haar wel slim om met een expert te overleggen. „Bij slaapapneu is zo’n deken bijvoorbeeld helemaal geen goed idee, dat kan dan zelfs gevaarlijk zijn.”

Niet meer zonder kunnen

Over of de druk die de deken uitoefent op het lijf daadwerkelijk positieve effecten heeft op de aanmaak van melatonine, serotonine en cortisol kan dan ook nog geen uitspraak worden gedaan. Het is daarom volgens Boss belangrijker dat mensen leren vertrouwen op het automatische proces van in slaap vallen dan dat ze leunen op een hulpmiddel. „Als je aan zo’n deken gewend raakt kan het zijn dat je op een gegeven moment niet meer zonder kán.” Je kan beter op je lichaam leren vertrouwen dan afhankelijk te zijn.

Jurgen Buuts wilde het na een tijd wel weer eens zonder zijn deken proberen. Hij ging met zijn vriendin een paar dagen naar de Ardennen en besloot zijn Calmzy niet mee te nemen. „Dat heb ik geweten. Dan lig je opeens onder zo’n vodje, daar kan ik dus niks mee.” Sindsdien neemt hij hem altijd mee, waar hij ook gaat.

Het geeft een veilig gevoel, dat doet heel veel met mensen

Danielle Verweij

Ook Anouk Philips (55) uit Sittard neemt haar deken liever mee op vakantie. „Ik kan nog wel zonder, maar ga liever met”, zegt ze. „Het is vooral jammer dat het zoveel gedoe is om dat ding mee te slepen op vakantie.” Philips is hoog sensitief en coacht vanuit haar eigen praktijk andere hoog sensitieve personen. Ze was niet eens een hele slechte slaper, maar woelde wel veel, piekerde en moest er vaak uit om te plassen. „Nu slaap ik als een roosje.”

Over haar ervaring met de deken schreef ze een blog op haar site gelukkig-hoogsensitief.nl. Philips schrijft dat ze eerst een test heeft gedaan met velours handdoeken. „Dat was fijn, maar veel te warm.” Even dacht ze dat de verzwaringsdeken ook te warm zou zijn, maar dat viel mee. „Mijn deken is gevuld met zand, en zand isoleert niet.” Ze raadt het vooral mensen aan die last hebben van overprikkeling. „Dat brein blijft maar doorgaan als je het niet afremt, en dat is wel wat deze deken voor je kan doen.”

Rust en regelmaat

Dat is precies de reden dat Danielle Verweij (44) uit Almelo, van Handmade by Daantje, nu extra veel dekens verkoopt. „Er zijn veel mensen die behoefte hebben aan rust en regelmaat, nu ze die opeens kwijt zijn omdat we zoveel mogelijk thuis moeten blijven”, zegt ze. „Daar komen dan weer slaapproblemen van.” Anderhalf jaar geleden begon ze „na heel veel research” met het maken van de dekens, op haar eigen naaimachine.

Lees ook: Hoe nachtrust een gadget wordt

Het ontstond doordat het zoontje van een vriendin al zeven jaar lang zo goed als niet sliep. De vriendin in kwestie had iets gelezen over de effecten van verzwaringsdekens en had ten einde raad Verweij gevraagd of ze er eentje kon maken. „Ik ben medisch onderlegd en handig op de naaimachine, dus ik wilde de uitdaging wel aangaan”, zegt Verweij. Ze heeft het maken en de werking van de deken vooraf besproken met een ergo- en fysiotherapeut. „Vanaf de eerste nacht sliep hij door.”

Sinds eind 2018 helpt ze mensen met soortgelijke problemen fulltime via haar Facebookpagina Handmade by Daantje. Ze verwerkt elke week „tientallen bestellingen”. Voor mensen met trauma’s en PTSS heeft ze dekens gemaakt, voor mensen die in aanraking zijn geweest met oorlog bijvoorbeeld. Maar ook voor mensen met dementie, angst- en concentratiestoornissen, mensen met autisme, rusteloze benen, pubers en mensen die gewoon houden van geborgen slapen. „Het geeft een veilig gevoel, dat doet heel veel met mensen. Die ervaringen wegen voor mij zwaarder dan wetenschappelijk onderzoek.”

Ze denkt dat het succes van andere bedrijven die verzwaringsdekens aanbieden mede door haar gepionier komt, zij was in elk geval eerder. Maar bang om te verdrinken door de concurrentie is ze niet, ze is overtuigd van de kwaliteit die ze biedt. „Ik lever maatwerk. Ik kan een Harry Potter-dekbed maken als iemand dat wil.” Slaapproblemen kent ze zelf niet. „Als ik mijn kussen ruik ben ik vertrokken.” De dekens die ze maakt gebruikt ze dus ook nooit zelf. „Ik probeerde het een keer maar vond het verschríkkelijk.”