Necrologie

Wim Suurbier: rennend langs de zijlijn en feestend met George Best

Oud-Ajacied Als aanvallende rechtsback maakte Wim Suurbier furore met Ajax en Oranje. Het leven na zijn voetbalcarrière was een minder groot succes.

Wim Suurbier ten voeten uit in 1973: op snelheid aan de zijlijn in Ajax-stadion De Meer tegen Go Ahead.
Wim Suurbier ten voeten uit in 1973: op snelheid aan de zijlijn in Ajax-stadion De Meer tegen Go Ahead. Foto Studio Friedlnder

En weer is er een oude, gouden Ajacied heengegaan. Na Gerrie Mühren, Johan Cruijff, Piet Keizer en Barry Hulshoff kwam zondagavond via AT5 het nieuws naar buiten dat Wim Suurbier op 75-jarige leeftijd is overleden aan de gevolgen van een hersenbloeding, dit voorjaar.

Zestigvoudig international Suurbier was geen groot technicus en zijn voorzetten belandden nog al eens in de tweede ring. Hij was vooral een bikkelharde en pijlsnelle rechtsback die alle aanvallers er sprintend uitliep. Tegen PSV stond hij om die reden vaak linksback, om de Deense draver Bent Schmidt Hansen (‘Zoef de Haas’) te kunnen bijbenen.

De in Eindhoven geboren Wilhelmus Lourens Johannes Suurbier was vermaard om zijn ‘tweede versnelling’ en haalde met gemak de vijandelijke achterlijn, in een tijd dat verdedigers nauwelijks over de middenlijn kwamen. Hij was met linksback Ruud Krol de verpersoonlijking van het door coach Rinus Michels geïntroduceerde totaalvoetbal. Tegenstanders van Ajax en Oranje werden letterlijk dolgedraaid door de vele positiewisselingen. A Clockwork Orange, zo bestempelde de Britse voetbalschrijver Brian Glanville begin jaren zeventig het Nederlandse voetbal.

Het resultaat voor Suurbier: twee WK-finales, drie Europa Cups, een wereldbeker en heel veel nationale prijzen. Hij speelde tot 1977 in totaal 509 keer in het Ajax-shirt. Een mooie erelijst voor de jeugdspeler van amateurclub Amstel die in 1964 voor 3.000 gulden werd getransfereerd naar het toen nog niet zo grote Ajax.

Pas in 1969 drongen Michels en de zijnen door tot de internationale top, met een verloren Europa-Cupfinale tegen AC Milan als voorlopig hoogtepunt.

Suurbier was in het veld slechts waterdrager, maar ontpopte zich buiten de lijnen tot een gewiekst onderhandelaar. Hij wachtte net zo lang met bijtekenen, tot er genoeg nullen in zijn vernieuwde contract stonden. Want hij wist: een snellere rechtsback vindt Ajax niet.

Langs de zijlijn

Uiteindelijk zou hij in 1977 het intussen ver afgegleden Ajax alsnog verlaten. Zijn buitenlandse avonturen waren in sportief opzicht weinig succesvol. Schalke 04 en FC Metz hanteerden mandekking in plaats van zijn geliefde zonedekking. Hij moest in Duitsland en Frankrijk de linksbuiten van de tegenstander overal volgen („zelfs naar de wc”, grapte de grappenmaker). En zwervend over het veld kwamen zijn technische gebreken aan het licht. Nee, de zijlijn was zijn favoriete speelterrein. Hij was overigens de eerste om zijn tekortkomingen toe te geven, zo valt te lezen in Maarten de Vos’ standaardwerk De Ajacieden.

Spijtig genoeg werd de topvoetballer Suurbier steeds meer overschaduwd door de drinkebroer Suurbier. In Californië speelde hij (met Cruijff) in zijn sportieve nadagen voor de Los Angeles Aztecs. Hij was er ook barkeeper in het café van zijn ploeggenoot George Best, de Noord-Ierse rokkenjager met wie hij wedijverde in het versieren van veelal Amerikaanse blondines.

In zijn gloriejaren bij Ajax had Suurbier zijn reputatie van feestbeest nog kunnen camoufleren door na een nacht doorhalen zijn medespelers voor te blijven bij een van Michels’ beruchte duurlopen. Zoals hij met grappen en grollen zijn soms sombere stemmingen afdekte. ‘Snabbel en Babbel’ werden Suurbier en Krol genoemd. Met hun zogenaamde voetbalhumor maakten zij met name timide reservespelers het leven zuur.

Zo was in de zomer van 1974 aankomend Ajacied Ruud Geels een dankbaar slachtoffer in Hiltrup, waar Oranje tijdens het WK in West-Duitsland ruim een maand verbleef. „De ergste periode in mijn leven. Ik ging met knikkende knieën de trap af als we moesten ontbijten”, aldus Geels, die naar verluidt moest toezien hoe Suurbier diens geslachtsdeel in Geels’ soep liet bungelen. Dat was weer lachen geblazen, behalve voor Geels dan.

Mislukte avonturen

Naarmate Suurbier (hoe treffend is zijn achternaam) ouder werd kreeg de clown steeds zieliger trekken. Hij faalde in de VS als trainer en stortte zich in allerlei mislukte zakelijke avonturen. Hij sliep wekenlang op een bankstel bij de familie Cruijff in Barcelona waar hij, zo gaat het verhaal, elke ochtend een lekker ontbijt voorzette. Totdat Johans vrouw Danny vroeg wat Wims verdere plannen waren en de logé voor de zoveelste keer zijn koffers kon pakken.

Lees ook:De Ajax-generatie die het totaalvoetbal uitvond

Suurbier belandde net niet in de goot, maar vereenzaamde de laatste jaren in zijn Amstelveense flat. Daar werd hij eind april aangetroffen door zijn ongeruste ex Maja: hij bleek een hersenbloeding te hebben. De vroeger zo bekende ‘voetbalvrouw’ Maja, van wie hij al in de jaren 70 was gescheiden, hield met dochter Melissa decennialang een oogje in het zeil. Uit liefde voor Wimpie – en omdat het nodig was.

Lees een NRC-interview met de ex van Suurbier uit 2006: 'De vrouwen van ’74'