Topambtenaren ontraden bezuinigen en lastenverzwaring in volgende kabinetsperiode

Begrotingsruimte Een zware ambtelijke adviesgroep komt, vanwege onzekerheid rond corona, met een voorlopig advies over de overheidsfinanciën in de volgende kabinetsperiode. „Mede dankzij de afbouw van schuld kan de begroting de schok opvangen,” aldus de ambtenaren.

Een van de adviezen van de ambtenaren is zorgkosten te beheersen. Hier: de corona afdeling van de IC in het Wilhelmina Ziekenhuis Assen WZA.
Een van de adviezen van de ambtenaren is zorgkosten te beheersen. Hier: de corona afdeling van de IC in het Wilhelmina Ziekenhuis Assen WZA. Foto Kees van de Veen

Bij de volgende kabinetsformatie, vermoedelijk volgend jaar, zou de nieuwe regering er goed aan doen om geen bezuinigingen of lastenverzwaring af te spreken om het hoog opgelopen begrotingstekort weg te werken. Daarnaast is voor het nieuwe kabinet weinig ruimte om structureel extra geld te steken in de publieke sector. Dat adviseren topambtenaren aan alle politieke partijen die aan hun verkiezingsprogramma’s werken voor de Tweede Kamerverkiezingen van maart volgend jaar.

Het gaat om een voorlopig advies van Studiegroep Begrotingsruimte, een gezaghebbend gezelschap van topambtenaren van verschillende departementen die aan het eind van elke kabinetsperiode politiek-neutraal advies uitbrengen ten behoeve van het volgende regeerakkoord. De adviesgroep staat onder leiding van de secretaris-generaal van het ministerie van Financiën, de recent aangetreden Bas van den Dungen.

Eindadvies in het najaar

Omdat de economische omstandigheden door de coronacrisis even uitzonderlijk als onzeker zijn zal de Studiegroep komend najaar nog met een eindadvies komen.

Voor nu adviseren de topambtenaren om behoedzaam met de overheidsfinanciën voor de komende jaren om te springen, ook al loopt het begrotingstekort ten gevolge van het lopende crisisbeleid op tot bijna 60 miljard euro. Dat betekent: geen rigoureuze bezuinigingen of verhoogde belastingen. „Mede dankzij de afbouw van de schuld in de afgelopen jaren kan de begroting de economische schok op dit moment opvangen”, schrijven de ambtenaren.

Lees ook:Zij doen het denkwerk voor het kabinet

Beheersing zorguitgaven nodig

Door alle economische onzekerheid is evenmin verstandig om „voor de langere termijn extra verplichtingen aan te gaan of belastingen te verlagen zonder dat hier extra inkomsten of lagere uitgaven tegenover staan” Alleen „tijdelijke investeringen kunnen verstandig zijn als ze de economische groei structureel verhogen”.

Over de publieke sector maakt de Studiegroep een gevoelig punt. Bij vrijwel alle politieke partijen klinkt een roep om structureel meer geld te steken in alle collectieve sectoren – zorg, onderwijs, veiligheid – maar volgens de topambtenaren kan dat alleen als de al automatisch oplopende zorgkosten onder controle komen.

„Zorg voor een gelijke budgettaire behandeling van de collectieve sectoren. Dit vraagt om beheersing van de zorguitgaven en draagt op die manier bij aan de gezondheid van de Nederlandse overheidsfinanciën op de lange termijn.”