Opinie

Nu lijkt Trump het doelwit van gericht lekken

Verkiezingen Nieuws over een krankzinnig scenario waarbij Russen de Taliban betalen om Amerikanen in Afghanistan te doden, kan duiden op een actie om Trump te treffen, analyseert
Beeld van april 2019 van een auto die in brand was geschoten door Amerikaanse troepen bij de luchtmachtbasis Bagram, bij Kaboel.
Beeld van april 2019 van een auto die in brand was geschoten door Amerikaanse troepen bij de luchtmachtbasis Bagram, bij Kaboel. Foto Rahmat Gul/ AP

De Russen zouden de afgelopen jaren geld hebben overgemaakt aan de Taliban om westerse, met name Amerikaanse en Britse, coalitietroepen in Afghanistan om te brengen. Afgelopen maand hebben vooraanstaande Amerikaanse media, een brisant scenario onthuld op basis van gelekte Amerikaanse inlichtingen.

Het feit dat Donald Trump dit afdeed als „fake news” en zijn persvoorlichter sprak van „selective leaking” (gericht lekken), verleent deze bewering extra geloofwaardigheid. Dit is een bekende trumpiaanse reflex als hij in het nauw gedreven wordt.

Dergelijk nieuws over de Russen valt altijd in vruchtbare aarde. Een nieuwe Koude Oorlog ‘by proxy’ komt wel erg gelegen op het moment dat Trump onder veel weerstand van met name Democraten zijn Russische collega, Vladimir Poetin, weer tot de G8 wil laten toetreden. Nieuws dat de huidige Amerikaanse president in diskrediet brengt, is ook des te opmerkelijker nu zijn tweede termijn op het spel staat.

Wiens belang is het?

In een analyse van dit lek zouden daarom twee vragen centraal moeten staan: in wiens belang is het om dit nieuws nu naar buiten te brengen? En hoe geloofwaardig is het dat de Russen de Taliban gebruiken om Amerikanen te laten ombrengen in Afghanistan?

Lees ook: ‘Russen betaalden Afghanen voor doden militairen VS’

De eerste vraag is gemakkelijk te beantwoorden. De betrekkingen tussen een Amerikaanse president en de inlichtingendiensten zijn nog nooit zo slecht geweest. Met deze ‘selective leak’ slaan de anonieme bronnen van de Amerikaanse inlichtingendiensten twee vliegen in één klap: Trump wordt in diskrediet gebracht, omdat hij dit zou hebben geweten, maar het stellig blijft ontkennen. Daarnaast worden de Russen in een hoek gedreven die hun terugkeer naar de G8 mogelijk bemoeilijkt.

Zelfbehoud

Het antwoord op de tweede vraag is complexer. Er is al aangetoond dat de Russen wel degelijk banden met de Taliban onderhielden en zelfs Talibanstrijders in Moskou uitnodigden om met hen in gesprek te gaan.

Dit kwam met name voort uit pragmatisme en zelfbehoud: de Taliban beheersen nu eenmaal het grootste gedeelte van Afghanistan en de Russen zijn gebaat bij stabiliteit in een land dat aan de voormalige Sovjetgrenzen grenst. Daarbij zijn de Taliban, die geen buitenlandse ambities hebben, de ‘lesser evil’. De Russen gebruiken de Taliban om de mogelijke opkomst van Islamitische Staat te beteugelen.

Lees ook: Heb vertrouwen in dit vredesproces, zei de Amerikaanse onderhandelaar steeds

Historisch gezien zijn de banden met de Taliban echter heel slecht. De Taliban komen immers voort uit het verzet van geradicaliseerde Afghanen, die tijdens de Russische bezetting van Afghanistan in de jaren tachtig naar Pakistan gevlucht waren. En, zoals de Taliban zelf claimen, de Taliban hebben Rusland niet nodig om Amerikanen een kopje kleiner te maken.

Daarnaast heeft Rusland er geen enkel belang bij om de Amerikanen in Afghanistan tegen zich in het harnas te jagen. Er is juist eerder dit jaar een vredesakkoord bereikt tussen de Taliban en de Amerikanen, dat erin zou moeten resulteren dat de Amerikaanse troepen zich terugtrekken uit Afghanistan.

Dit wordt toegejuicht door de Russen, die zich steevast hebben gekeerd tegen Amerikaanse aanwezigheid in hun „achtertuin”. De Russen hebben op geopolitiek niveau altijd drie duidelijke doelstellingen: weer geopolitiek relevant worden; het oprukken van westerse invloed richting de Russische grens indammen en stabiliteit in Centraal-Azië.

De eerste twee doelstellingen zijn met de Russische inmenging in Syrië en Oekraïne ruimschoots bereikt. De laatste doelstelling zou eerder ondermijnd worden als dit scenario op waarheid zou berusten.

Gedoneerde dollars

Heeft Trump dan gelijk en is dit fake news? Hoe kan het half miljoen door de Russen gedoneerde dollars dat bij een inval in Afghanistan werd aangetroffen dan verklaard worden? En wat is de status van de verklaringen van gevangengenomen Afghaanse strijders, die aan de Taliban gelieerd zijn, en beweren dat de Russen inderdaad geld hebben betaald om Amerikanen om te brengen? Het lijkt me niet waarschijnlijk dat dit bewijsmateriaal verzonnen is, maar het zijn slechts twee stukjes in een complexe puzzel. Inderdaad gebruikt de GROe, de Russische militaire inlichtingendienst, stromannen om zijn doelen te verwezenlijken. De aanwezigheid van Russisch geld en financiële transacties van de GROe kunnen echter op van alles duiden. Wellicht was het bedoeld om IS-strijders om te brengen of had het iets te maken met de Russische consumptie van heroïne.

Daarnaast moeten de getuigenverklaringen van Afghaanse gevangen met een korreltje zout genomen worden. De Amerikaanse ondervragingstechnieken zijn immers niet onomstreden en we weten niet of andere gevangenen iets heel anders hebben beweerd. Kortom: fake news gaat inderdaad te ver, maar de classificatie ‘selective leaking’ is nog zo gek niet. In 2016 hebben de gelekte e-mails van de Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton de kop gekost. Dit lijkt een ironische ommekeer van dat scenario.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.