Meeste geld naar NS, KLM, Booking

Coronacrisis en NOW-regeling Het UWV publiceerde vrijdag een lijst van bedrijven en organisaties die loonkostensubsidie kregen. Onderlinge verschillen zijn enorm.

VDL Nedcar in Born. VDL kreeg 50 miljoen euro aan loonkostensubsidies.
VDL Nedcar in Born. VDL kreeg 50 miljoen euro aan loonkostensubsidies. Foto ROB ENGELAAR/ANP

Een internetbedrijf dat in tijden van crisis meer loonkostensubsidie ontvangt dan de grote industriële bedrijven. Er is geen crisis waar je dat zou verwachten. Maar de coronacrisis is ook daarin bijzonder.

Zeven bv’s van Booking.com hebben in totaal 64,9 miljoen euro aan steun gekregen in de afgelopen maanden op basis van de NOW-regeling die de overheid had ingesteld om werkgelegenheid te behouden in de eerste maanden van de coronacrisis. Booking.com heeft in Nederland ongeveer 5.500 werknemers. Het raakte de afgelopen maanden in opspraak omdat het ondanks miljardenwinsten in de afgelopen jaren, steun voor zijn werknemers aanvroeg. Daar had het volgens de regeling ook recht op, maar met dit voorschot behoort het bedrijf tot de grootste aanvragers.

Zo stelt het webbedrijf grote industriële bedrijven als VDL en Tata in de schaduw. VDL, het industriële concern dat auto’s (bij Nedcar), bussen en onderdelen voor de hightechindustrie fabriceert (13.000 werknemers in Nederland), kreeg voor al zijn dochterondernemingen 50 miljoen euro uitgekeerd. 18,9 miljoen daarvan was voor Nedcar in Born. Tata Steel, de staalproducent in IJmuiden die in deze crisis ook veel aandacht kreeg door arbeidsonrust, ontving voor vijf Nederlandse dochterondernemingen in totaal 31,7 miljoen euro. Er werken zo’n 9.000 mensen bij het bedrijf, dat door de crisis hard is getroffen.

Al deze aantallen staan nog in schril contrast tot KLM. De luchtvaartmaatschappij die een groot deel van haar vluchten moest staken en een groot deel van zijn personeel thuis moest houden, heeft tot dusver in totaal 331,5 miljoen euro uit de NOW gekregen. Daarvan is 294 miljoen voor KLM zelf, maar er komt bijvoorbeeld voor Transavia, KLM Catering en KLM Cityhopper nog 24,2 miljoen euro, 8,5 en 2,7 miljoen euro bovenop. Uitkeringen die zijn aangevraagd nog voor het akkoord eind vorige maand werd bereikt over de staatssteun waarbij de overheid KLM met een pakket van een lening en garanties op bankkredieten ter waarde van 3,4 miljard euro te hulp is geschoten om de luchtvaartmaatschappij overeind te houden.

Alle voorschotten

Vrijdag bracht uitkeringsinstantie UWV een lijst naar buiten met daarop alle werkgevers die een loonkostensubsidie hebben gekregen voor de maanden maart, april en mei. Bijna 140.000 bedrijven en andere organisaties kregen subsidie om hun 2,7 miljoen werknemers in dienst te houden, maakte het UWV donderdag al bekend. De kosten? Zo’n 7,9 miljard euro.

Het gaat om voorschotten. Het definitieve subsidiebedrag wordt pas vastgesteld zodra het werkelijke omzetverlies van de bedrijven duidelijk is. Het is zelfs mogelijk dat sommige ondernemers ontdekken dat de steun niet nodig was, waardoor ze het volledige voorschot moeten terugstorten. Voor de NOW-regeling komen alle bedrijven in aanmerking die gedurende drie maanden een omzetverlies van 20 procent hebben geboekt. Zij kunnen tot maximaal 90 procent van de loonsom van hun werknemers vergoed krijgen.

Deze Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) heeft vooral het Nederlandse midden- en kleinbedrijf overeind gehouden, blijkt uit de cijfers. Bijna 90 procent van de NOW-ontvangers heeft minder dan 25 werknemers. Minder dan 1 procent (ruim duizend organisaties) heeft meer dan 250 werknemers.

Werkgevers in de horeca en detailhandel waren sterk vertegenwoordigd in de NOW-regeling. In beide sectoren kregen zo’n 25.000 ondernemingen loonsteun, waardoor zij samen een derde van alle NOW-ontvangers vertegenwoordigden.

Beide sectoren gaven ook, samen met de zorg- en cultuursector, de hoogste verwachte omzetverliezen op: tussen de 70 en 80 procent gemiddeld.

Uitzendbranche

Relatief veel banen werden overeind gehouden door uitzendbedrijven: zij ontvingen loonsteun voor bijna 400.000 eigen werknemers én uitzendkrachten. Vooral de grotere uitzendconcerns deden een beroep op de regeling, zoals Randstad dat zelf bijna 18 miljoen als voorschot kreeg. Dochter Tempo Team kreeg zelfs 28 miljoen euro, concurrenten Adecco en Manpower 15 en 12 miljoen euro. USG People heeft 3,2 miljoen euro aangevraagd.

Kleine uitzendbureaus maakten lang niet allemaal gebruik van de NOW, waardoor uitzendkrachten ook zijn oververtegenwoordigd bij de aanvragers van een WW-uitkering.

Luchtvaart en reisorganisatie

Lees ook: Staatssteun voor de luchtvaart? Niet zonder voorwaarden

De luchtvaart, door alle reisverboden wellicht de grootste slachoffer van het coronavirus te noemen, behoort tot de sector met de hoogste betaalde voorschotten. Niet alleen KLM.

Luchthaven Schiphol komt met een voorschot van bijna 28 miljoen euro in het NOW-overzicht voor. Daarnaast hebben allemaal bedrijven die op Schiphol zijn gevestigd – zoals grote afhandelaars als Swissport en Menzies – de steun aangevraagd. De Luchtverkeersleiding, die net als KLM bekend staat om haar hoge lonen, ontving een voorschot van 12,4 miljoen euro.

Ook allerlei buitenlandse luchtvaartmaatschappijen met een vestiging op Schiphol hebben NOW-steun aangevraagd. Easyjet, dat en van zijn thuisbases heeft op Schiphol, ontving 2,7 miljoen euro. Maar ook grote buitenlandse maatschappijen als Lufthansa (774.165 euro), Delta (913.317), Singapore Air (345.006 euro) of Emirates ((342.096 euro) hebben steun gevraagd. Onder de reisorganisaties, die al hun reizen zagen wegvallen, is TUI met 18 miljoen euro de grootste ontvanger. Corendon, dat het meest in de publiciteit is geweest, heeft een voorschot van 4,6 miljoen euro gekregen. Sunweb, dat vorig jaar door private equity werd overgenomen, kreeg voor 2,6 miljoen euro steun.

Openbaar vervoer

Lege treinen en bussen brachten het openbaar vervoer in het nauw. NS is na KLM de grootste ontvanger met in totaal 74,3 miljoen euro. Het Amsterdamse GVB (trams, bussen, metro, pontjes) kreeg een voorschot van 21,2 miljoen aan tegemoetkoming op de loonkosten. Regionale aanbieders Connexxion, Arriva en Keolis (allen in buitenlandse handen) kregen respectievelijk 11,6, 7,4 en 6,6 miljoen euro. Maar omdat er een aparte steunregeling is gemaakt voor vervoersbedrijven zullen zij hun voorschot volledig terugbetalen, laat het ministerie van Sociale Zaken weten.

Detailhandel en horeca

Winkels sloten in maart massaal hun deuren of zagen hun publiek tijdens de lockdown niet meer komen. Van de grote winkelketens heeft het Ierse Primark met 13,2 miljoen euro het hoogste voorschot ontvangen. Dat is meer dan bijvoorbeeld HEMA (11,4 miljoen euro), dat veel meer de aandacht trok doordat eigenaar Marcel Boekhoorn niet aan de schulden kon voldoen en het winkelconcern aan zijn schuldeisers kwijt raakte. Ook H&M (11,8 miljoen euro). De Bijenkorf (9,3 miljoen euro), Zeeman (8,7 miljoen euro), C&A (6,9 miljoen euro) behoren tot de grote aanvragers. Opvallend is dat IKEA geheel ontbreekt en geen steun heeft aangevraagd.

Bij horeca- en vermaakinstellingen valt Holland Casino op met 31,9 miljoen euro. Horeca is een zwaar getroffen sector, maar de ondernemingen zijn vaak klein. Van de hotelketens heeft Van der Valk een voorschot van 10,3 miljoen euro ontvangen. Sligro, belangrijke toeleveranciers voor voeding en drank van restaurants en andere horecagelegenheden, kreeg 13,6 miljoen euro bijgeschreven.

Voor de vakantieparken van Landal is 9,1 miljoen euro overgemaakt.

Industrie

Industriële bedrijven hadden al vroeg in de crisis last dat werk wegviel, doordat essentiële onderdelen niet geleverd konden worden. Fabrieken kwamen gedeeltelijk of geheel stil te liggen. Soms ook omdat eerst de voorzieningen getroffen moesten worden waardoor de fabrieksarbeiders op 1,5 meter konden werken. Naast Tata en VDL zijn ook vrachtwagenfabrikant DAF (28,3 miljoen euro) en Scania (7,8 miljoen euro) grote aanvragers.

De grootste scheepsbouwer in Nederland Damen ontving voor al zijn werven 11,5 miljoen euro. IHC, dat door nieuwe aandeelhouders en de overheid van de ondergang werd gered, heeft uit de NOW-regeling 8,5 miljoen euro ontvangen.

Het voormalige Océ, de printer- en kopieerapparatenfabrikant dat sinds de overname door het Japanse Canon de naam van de eigenaar heeft gekregen, deed een beroep voor 15 miljoen euro. Onder de aanvragers ontbreekt lampenfabrikant Signify (voorheen de lichtdivisie van Philips). Ook Philips zelf ontbreekt.

Profvoetbal

Met het stilvallen van de competitie zijn veel Eredivisieclubs in problemen gekomen. De inkomsten vielen weg, de (soms hoge) salarissen van voetballers tikten door, ook al leverden ze bij sommige clubs in. Van de vier grote clubs heeft Ajax een voorschot van 4 miljoen euro ontvangen, PSV 2,8 miljoen, Feyenoord 1,3 miljoen en AZ bijna 2,3 miljoen euro.

Cultuursector

Met het sluiten van musea, concertzalen en theaters kwamen in de cultuursector direct veel mensen thuis te zitten. Het financiële leed was groot, maar de aangevraagde bedragen zijn bescheiden. Dat komt ook doordat veel culturele instellingen vooral met flexibele krachten werken, die als zzp’er zelf steun konden aanvragen via de Tozo-regeling. Grootste ontvanger in de cultuursector is het Rijksmuseum dat 2,7 miljoen euro heeft ontvangen, de andere grote toeristentrekker het Van Goghmuseum kreeg 1,9 miljoen. Dat is beduidend meer dan bijvoorbeeld het Mauritshuis in Den Haag (328.671 euro) of het Stedelijk in Amsterdam (404.172), Het Concertgebouw, dat deze week een reorganisatie bekend maakte, ontving 1,4 miljoen euro, het Concertgebouworkest 826.000 euro. Van de grote commerciële partijen heeft musicalproducent en theater-eigenaar Stage Entertainment voor verschillende dochters 1,9 miljoen euro gekregen, concertorganisator Mojo 1,5 miljoen.

Correctie (10 juli 2020): in een eerdere versie stond dat bedrijven de NOW-regeling konden aanvragen bij een omzetverlies gedurende vier maanden. Dat moest zijn: drie maanden. Ook is toegevoegd dat de ov-bedrijven hun voorschot volledig terugbetalen omdat er een aparte steunregeling voor hen is gemaakt.