Brieven

Het vrije woord

Je mag zeggen wat je vindt, maar accepteer weerwoord

Foto AFP

Met enige verontwaardiging las ik de open brief van 153 kunstenaars en journalisten (Bestrijd racisme, maar kom niet aan het vrije woord, 8/7). Alles mogen zeggen betekent hier vooral mogen beledigen, kwetsen en discrimineren zonder daar kritiek op te krijgen.

Begrijp me niet verkeerd. De vrijheid om te zeggen wat je vindt kan nooit groot genoeg zijn. Het vrije woord garandeert immers dat mensen zonder vrees voor vervolging hun mening tot uitdrukking kunnen brengen in gesprekken en gedrukte tekst, in liedjes, op de radio en op internet. Die vrijheid dient het debat en daarmee de waarheidsvinding in de samenleving. Het is de heilige graal van wat we hier ‘de vrije wereld’ noemen: het deel van de wereld waarin men niet onder een dictatoriaal regime hoeft te leven. Maar zeggen wat je wilt, betekent niet dat je niet mag worden aangesproken op je opvattingen. Ja, je mag zeggen wat je wilt, maar iemand anders mag ook wat terugzeggen. Wie met een beroep op de vrijheid van meningsuiting racistische of transfobe uitspraken doet en stelt dat hij of zij daar niet op mag worden aangesproken, misbruikt het begrip, waardoor het zijn positieve bijklank verliest. Als iemand alles zegt wat hij vindt, dan moet hij anderen diezelfde ruimte gunnen. Het feit dat Harry Potter-auteur J.K. Rowling de brief heeft ondertekend, spreekt boekdelen. Rowling liet zich herhaaldelijk transfoob uit en moet nu op de blaren zitten: van haar grootste fans tot de haast volledige cast van de Harry Potter-films: iedereen buitelde over elkaar om zich te distantiëren van haar discriminerende uitlatingen. Met de ondertekening van deze brief schermt ze met het principe van de vrijheid van meningsuiting, maar een weerwoord kan Rowling blijkbaar slecht verkroppen. Het vrije woord is van groter belang dan de gevoelens van welke groep dan ook, hoe pijnlijk die afweging ook is. Niet voor niets is het vrije woord verankerd in onze grondwet. Het is echter geen vrijbrief om anderen te demoniseren en te discrimineren zonder daar vervolgens zelf op aangesproken te worden.


journalist