OM: film over sushiketen Sumo dient algemeen belang

Belastingfraude Het OM verlaagt de strafeis tegen Sumo om een documentaire waar het zelf aan meewerkte. Wel blijft het OM achter de film staan.

Exterieur van het Sumorestaurant in Haarlem.
Exterieur van het Sumorestaurant in Haarlem. Foto Olivier Middendorp

Het Openbaar Ministerie heeft op de laatste zittingsdag van de strafzaak tegen sushiketen Sumo zijn eisen met 10 tot 15 procent verlaagd. Reden is de documentaire waarvoor het OM zelf toestemming had gegeven.

De sushiketen – inmiddels in andere handen – wordt verdacht van grootschalige belastingfraude.In juli 2019 onthulde NRC dat een filmmaker maandenlang had meegekeken met het strafrechtelijk onderzoek. Hij filmde achter de schermen overleg tussen rechercheurs en de officier van justitie, legde de inval eind 2014 in meerdere restaurants vast en kreeg inzage in vertrouwelijk onderzoeksmateriaal. De verdachten wisten daar tot de publicatie in NRC niets van. De rechter stelde daarop het vonnis uit om te zien of de documentaire het strafrechtelijk onderzoek had beïnvloed.

Het OM zegt donderdag nog altijd achter de medewerking aan de film te staan. Volgens de officier van justitie was het steeds de bedoeling dat de identiteit van de sushiketen voor het publiek geheim zou blijven. De filmmakers hebben volgens hem meer gefilmd dan afgesproken. Toen kwam de publicatie in NRC. De officier: „De informatie is ontsnapt. Dit is niet meer terug te draaien.”

Advocaten: OM niet-ontvankelijk

De officier vindt daarom een strafkorting van 15 procent gepast, maar hij maakt er 10 procent van bij de verdachten die een „spindokter” inhuurden die de publiciteit opzocht. En dus verlaagt hij de geëiste celstraf tegen bijvoorbeeld de oprichter van Sumo van 24 naar 21 maanden en zijn boete van 210.000 euro naar 189.000 euro.

De film zou snel na het geplande vonnis uitgezonden worden door omroep KRO-NCRV. Een van de advocaten vroeg zich af hoe de identiteit van de landelijk bekende sushiketen in de documentaire verborgen had kunnen blijven. Daar kwam geen antwoord op van het OM.

De vijf advocaten willen dat het OM niet ontvankelijk wordt verklaard. Het OM heeft zich bij de vervolgingsbeslissing en ook daarna door de film laten beïnvloeden en zo is hun een eerlijk proces ontnomen. De verdachten worden ook dubbel gestraft, omdat ze al eens voor fraude geschikt hadden, menen de advocaten. Bovendien sleept de zaak voor de verdachten al zes jaar voort.

De officier van justitie stelt dat de film gemaakt mocht worden, volgens de wet. En film, of geen film, „mijn lijn is altijd al geweest om te vervolgen”. De documentaire kent volgens hem een zwaarwegend algemeen belang – de preventie van fraude – waarmee het risico op privacyschending is gerechtvaardigd. „Bovendien waren er voldoende waarborgen”, zoals een mediacontract en een geheimhoudingsverklaring met de producent.

Het OM heeft de afgelopen jaren de omroep en de productiemaatschappij keer op keer om aanpassingen gevraagd, vele daarvan zijn toegezegd. Of de film alsnog wordt uitgezonden is niet duidelijk. KRO-NCRV laat weten nog geen datum voor uitzending te hebben gepland. Vragen van NRC hierover worden pas beantwoord „na de uitspraak van de rechter”.

De rechtbank wil donderdag 23 juli uitspraak doen.