Opinie

Macrons nieuwe start biedt vooral continuïteit

Frankrijk

Commentaar

Met een andere premier en enkele nieuwe ministers lijkt de Franse president Emmanuel Macron iets van de dynamiek rond zijn verkiezing in 2017 te willen terugbrengen. Hij stond onder druk na de voor zijn partij La République en Marche teleurstellend verlopen gemeenteraadsverkiezingen van juni. Die versterkten niet alleen het beeld dat Macron in de provincie nauwelijks kader en achterban heeft, ook bleek dat in de grote steden, waar hij bij eerdere verkiezingen nog overdonderende scores haalde, kiezers zich van hem hebben afgekeerd en op groene kandidaten stemden.

Lees ook de analyse over de premierswissel: Macron treedt uit de schaduw van zijn premier

De flegmatieke Édouard Philippe, die drie jaar geleden door Macron als relatieve onbekende uit provinciestad Le Havre werd gehaald om gezicht te geven aan een ‘synthese’ tussen linkse en rechtse politiek, heeft op voortvarende wijze impopulaire maar noodzakelijke hervormingen door het parlement geloodst. Vriend en vijand zijn het erover eens dat hij een goede premier was. Dat hij tijdens de coronacrisis volgens de peilingen iets geliefder was geworden dan de president zelf, maakte zijn positie in de logica van de Vijfde Franse Republiek echter onhoudbaar. Volgens beproefd recept moest hij het veld ruimen om de president een nieuwe start te kunnen laten maken.

Zijn opvolger, Jean Castex, is mogelijk nog anoniemer dan Philippe bij zijn aantreden was. Macron wil in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2022 de teugels strakker aanhalen en zelf terug in het middelpunt. Niet alleen in de Europese Unie, waar hij met zijn streven naar meer ‘Europese soevereiniteit’ een leidende rol heeft gekregen, maar ook in eigen land. Of van hervormen de komende jaren nog iets terecht komt is onzeker. De te lang uitgestelde herziening van het pensioenstelsel staat nog altijd op het programma, maar prioriteit is economisch herstel na wat voor Frankrijk de zwaarste neergang sinds de Tweede Wereldoorlog is.

Castex, net als Philippe lid van de centrum-rechtse Republikeinen, was dorpsburgemeester in de Pyreneeën tot hij naar Parijs geroepen werd. Daarmee vertegenwoordigt hij mogelijk het door Macron in de eerste helft van zijn presidentschap zo verwaarloosde platteland. De crisis met ‘gele hesjes’ ligt tenslotte nog vers in het geheugen. Maar Castex kent de weg in Parijs. Hij werkte op het Élysée van oud-president Sarkozy. Of zijn aanstelling voldoende is om Macrons electorale basis te verbreden is de vraag.

Lees ook over Macrons groene plannen: Opeens lijkt ook Macron vergroend

Macrons nieuwe regering is eerder een cosmetische ingreep. Hij verving enkele minder zichtbare ministers door meer uitgesproken persoonlijkheden, maar inhoudelijk lijkt hij niet af te wijken van de koers die hij in 2017 heeft ingezet. Op in EU-verband cruciale departementen als Financiën en Buitenlandse Zaken zijn bewindslieden blijven zitten. De voorspelde ‘vergroening’ komt er met slechts de aanstelling van een nieuwe minister voor ‘Ecologische Transitie’ bekaaid vanaf.

Dat geeft groene partijen twee jaar voor de presidentsverkiezingen wellicht enige ruimte. Maar een herhaling van 2017 is bij gebrek aan linkse samenwerking een realistischer scenario: een tweestrijd met Marine Le Pen van de nationaal-populistische Rassemblement National. De traditionele partijen op links en rechts zijn in Frankrijk nog altijd niet volledig bekomen van Macrons torpedering van het politieke landschap.

Zo bezien zijn de Franse regeringswissel en de keus voor premier Castex keuzes voor continuïteit en stabiliteit. Dat is in het belang van Frankrijk en zou in economisch uitdagende tijden de rest van Europa vertrouwen moeten geven.