Ier Donohoe voorzitter Eurogroep, onder meer Nederland blokkeerde Spaanse favoriet

Eurogroep Niet de door Duitsland en Frankrijk gesteunde Spaanse Nadia Calviño maar de Ier Paschal Donohoe is donderdagavond gekozen tot opvolger van Portugees Mário Centeno als voorzitter van de Eurogroep.

De Ierse minister van Financiën Paschal Donohoe, die donderdag werd gekozen tot de nieuwe Eurogroep-voorzitter.
De Ierse minister van Financiën Paschal Donohoe, die donderdag werd gekozen tot de nieuwe Eurogroep-voorzitter. Foto Paul FAITH / AFP

De Ierse minister Paschal Donohoe wordt de nieuwe voorzitter van de Eurogroep. Donderdag wees een meerderheid van de ministers van Financiën van de eurozone Donohoe aan om hun maandelijkse vergadering te gaan leiden.

De kandidatuur van favoriet Nadia Calviño (Spanje) is daarmee succesvol geblokkeerd door een coalitie van vooral kleinere landen met onder meer Nederland. Donohoe neemt volgende week de voorzittershamer over van de Portugese minister Mário Centeno, die begin juni bekend maakte geen nieuwe termijn te ambiëren.

Donohoe nam het donderdag naast Calviño ook op tegen de Luxemburgse minister Pierre Gramegna. Calviño was favoriet: ze werkte lange tijd als topambtenaar in Brussel en kent de Europese agenda goed. Dat de Spaanse net als Centeno een Zuid-Europese, sociaal-democratische regering vertegenwoordigt, zou bovendien voor het evenwicht binnen de EU goed zijn. Ook was er enthousiasme dat met Calviño voor het eerst een vrouw de Eurogroep zou gaan leiden. Zowel Duitsland als Frankrijk sprak openlijk steun voor haar uit.

Weerstand van Noord-Europa

Maar Calviño riep ook weerstand op: vooral in Noord-Europa, en niet het minst bij de Nederlandse minister Wopke Hoekstra (CDA). Dat Calviño zich twee jaar geleden laatdunkend uitliet over de zogeheten hanzecoalitie – een club eurolanden die zich onder leiding van Nederland verzet tegen verdere integratie – zette kwaad bloed. Calviño zou bovendien te uitgesproken zijn – ook in de discussie over het Europees herstel na de coronacrisis. Na afloop van de vergadering wilde Hoekstra niet ingaan op zijn voorkeur, maar hij benadrukte wel blij te zijn met de verkiezing van Donohoe.

Lees ook: Het EU-herstelfonds wordt nog in elkaar gezet, maar nu al zijn velen ontevreden

Ier wil ‘bruggenbouwer’ zijn

De Ier presenteerde zichzelf expliciet als een bruggenbouwer, een kandidaat waarmee zowel Noord- als Zuid-Europa kan leven. Omdat ook Ierland in de kredietcrisis geholpen moest worden met een steunpakket zou hij de pijn van het Europese begrotingsregime goed kennen. Tegelijk sprak hij zich in aanloop naar de verkiezing uit tegen al te drieste plannen rond een nieuw Europees belastingregime. Als christen-democraat kon Donohoe, in functie sinds 2017 en onlangs herbenoemd in een nieuwe Ierse regering, bovendien op steun rekenen van de grote groep gelijkgezinde ministers in de Eurogroep.

Als voorzitter krijgt Donohoe binnen de eurozone een belangrijke strategische positie. Hoewel geen officieel EU-orgaan, geldt de Eurogroep als een belangrijke plek voor het smeden van compromissen. Vooral tijdens de krediet- en eurocrisis had de Eurogroep een invloedrijke rol, toen het beraad belangrijke besluiten nam over steunpakketten aan landen in nood. Onder leiding van achtereenvolgens Jean-Claude Juncker, later voorzitter van de Europese Commissie, en PvdA-minister Jeroen Dijsselbloem werden doorslaggevende compromissen beslecht.

Zware tijd eurozone

Maar met het luwen van de crisissfeer, nam ook het gewicht van de Eurogroep af. De afgelopen jaren zat nauwelijks schot in discussies over verdere integratie van de eurozone, bijvoorbeeld via het versterken van de bankenunie of een eigen begroting. Over de rol van Centeno was niet iedereen even positief: hij zou te weinig sturing geven en discussies te lang laten doormodderen.

Mogelijk neemt het gewicht van het beraad de komende jaren weer toe. Vast staat dat de eurozone als gevolg van de coronancrisis weer een zware tijd tegemoet gaat, waarbij de recessie waarschijnlijk veel dieper zal zijn dan tien jaar geleden. Deze zomer besluiten regeringsleiders naar verwachting over een herstelfonds om de crisis te dempen. Of de Eurogroep een rol krijgt bij de precieze uitwerking daarvan zal later blijken.

Als de diepste crisis voorbij is zal bovendien de discussie over de Europese begrotingsregels weer oplaaien. In normale tijden schrijven die een maximale staatsschuld van 60 procent en een maximaal begrotingstekort van 3 procent voor. Lidstaten spraken in maart af dat ze vanwege de crisis voorlopig niet gelden, maar wanneer die periode eindigt is nog open. Scheidend voorzitter Centeno liet deze week weten dat hij van mening is dat ze niet „blind” weer moeten worden ingevoerd. Ook de Europese Commissie kondigde begin dit jaar een evaluatie van de normen aan, maar stelde dat onlangs wel uit tot volgend jaar.