Recensie

Recensie Media

‘Het is cruciaal dat het verhaal van de nazitijd wordt vastgelegd en doorverteld’

Serie De Duitse televisiehit Das Boot stelt dat oorlog zelden zo zwart-wit is als geschiedenisboekjes ons soms laten geloven. In het sterke tweede seizoen keert acteur Tom Wlaschiha terug als Gestapo-officier én francofiel Hagen Forster.

Het eerste seizoen van Das Boot droeg in Duitsland bij aan het debat over het oorlogsverleden.
Het eerste seizoen van Das Boot droeg in Duitsland bij aan het debat over het oorlogsverleden. Foto Sky Studios

De ijzingwekkende film Das Boot uit 1981 toonde hoe angsten en twijfels over de oorlog groeien bij de bemanning van een nazi-onderzeeër tijdens een weinig glorieuze missie. Het grootste verschil met de televisie-remake die twee jaar terug door NPO werd uitgezonden, is dat het verhaal verder reikt dan alleen de U-Boot. In de Franse havenplaats La Rochelle worstelen zowel de verzetshelden als Gestapo-officier Hagen Forster met de vraag of zij wel de juiste keuzes maken in de slepende strijd.

Deze gelaagdheid blijft de boventoon voeren in het sterke tweede seizoen dat komende week van start gaat. „Forster denkt daadwerkelijk dat Frankrijk beter af is onder de Duitse bezetting”, legt acteur Tom Wlaschiha uit. „Natuurlijk ben ik mij bewust dat ik een Gestapo-man speel en dat hij vreselijke dingen doet. Maar tegelijkertijd is het ook een mens met emoties en gedachten. Zijn geloof in de ideologie wordt ter discussie gesteld door dingen die hij meemaakt en mensen die hij ontmoet. Dát spanningsveld is geweldig voor een acteur om te verkennen en te spelen.”

Veel van zijn mede-acteurs brachten in de studio in Praag weken door in een model van een echte U-boot waarmee de diverse actiescènes op zee werden nagebootst. Wlaschiha kreeg echter weinig actie voor zijn kiezen; het grootste deel van zijn rol speelt zich af op het politiebureau in La Rochelle waar de Gestapo kantoor houdt. „Ik ben de makers daar elke dag dankbaar voor geweest”, lacht hij. „Ik heb absoluut geen zeebenen. Zet mij op een boot en ik hang binnen een minuut kotsend over de railing.”

Volgende generatie

Het eerste seizoen van Das Boot droeg in Duitsland bij aan het debat over het oorlogsverleden. „De generatie die de nazitijd daadwerkelijk heeft meegemaakt, is aan het verdwijnen”, legt de 47-jarige hoofdrolspeler uit. „Juist daarom is het van cruciaal belang dat het verhaal wordt vastgelegd en doorverteld aan de volgende generatie.”

Zijn grootvaders vochten allebei aan het front, zoals de meeste Duitse jongens toen. „Ik probeerde als tiener vaak met ze over die periode te praten. Zij waren echter heel terughoudend en beklemtoonden altijd dat ze nooit iemand hadden hoeven doden. Ik ben mij altijd blijven afvragen of ze de waarheid spraken.”

Lees ook: Hoe het schuldgevoel over de nazi-misdaden Duitsland nog steeds in de weg zit

Het risico dat de geschiedenis zich kan herhalen, moet niet worden onderschat, vindt Wlaschiha. „Er zijn duidelijke parallellen tussen de wereld van toen en de wereld van nu. De vraag hoe fanatisme en haat ontstaan is actueler dan ooit, net als de vraag hoe ver je wilt gaan om de politiek waar je in gelooft te verdedigen.”

Samenwerking

Als geen ander is de acteur zich bewust van het feit dat het leven van ieder mens in Europa direct of indirect is beïnvloed door de Tweede Wereldoorlog. Hij groeide op in de DDR, in de buurt van Dresden. Toen de muur viel, was hij zeventien en sprak geen woord Engels. „Er was geen noodzaak om jongeren in Oost-Duitsland dat te leren, want we zouden toch nooit het land uit mogen.” Dit hiaat verhielp hij door zich direct in te schrijven als uitwisselingsstudent; na een jaar in Massachusetts beheerste hij het Engels voorbeeldig.

Zijn veeltaligheid hielp hem later bij zijn internationale televisiecarriere; Wlaschiha brak in het buitenland door met rollen in HBO-hit Game of Thrones en thrillerserie Crossing Lines. „Het is een voorrecht om te spelen in zulke groots opgezette co-producties die budget hebben om een fysieke wereld te reconstrueren waar je als acteur letterlijk in kan stappen. Dat maakt het inleven in een rol altijd eenvoudiger.” Das Boot past zeker in dat rijtje trouwens. „Ook op filmgebied is het fijn dat de meeste Europese landen inmiddels snappen dat je met samenwerking verder komt dan in je eentje.”