Een zomer lang spanning met diepgang

Bingereaden Zomer! Tijd voor goede leesvoornemens. Deze week: Pierre Lemaitre.

Op het Boekenbal van 2012 bralde romanschrijver Connie Palmen tegen thrillerschrijver Saskia Noort een nog vaak aangehaalde verwensing: „Scheer je weg, nietsnutten in het land van de literatuur! Donder op!” Literatuur, legde Palmen later uit, is een serieuze kunstvorm en thrillers zijn lage cultuur: behaagziek en rijk aan clichés.

In de tijd van Palmens belediging was de ‘literaire thriller’ uitgegroeid tot een enorm verkoopsucces. Het nieuwe subgenre bleek vaak een marketingtruc, bedoeld voor spannende boeken met te veel adjectieven en andere krullendraaierij. Lectuur, om met Palmen te spreken.

Maar de tweedeling is uiteraard niet zo zwart-wit. Thrillergrootmeesters als John Le Carré, R.J. Ellory en Arnaldur Indridason zijn allerminst behaagziek en niet snel te betrappen op gemeenplaatsen. Hun boeken hebben meer diepgang dan die van veel erkende literaire auteurs.

Er zijn ook schrijvers in beide genres actief. Sommigen trokken de thriller met succes het land van de literatuur in. Zo schreef de Britse schrijver Julian Barnes als Dan Kavanagh verrukkelijk groezelige boeken over de biseksuele ex-agent Duffy.

Pierre Lemaitre is kampioen op beide terreinen. In 2013 kreeg hij voor oorlogsroman Tot ziens daarboven de Prix Goncourt, de belangrijkste Franse literaire prijs, en voor thriller Alex de CWA International Dagger, de belangrijkste thrillerprijs. Xander Uitgevers heeft zijn trilogie over commandant Camille Verhoeven in prettig lezende vertalingen uitgebracht.

Verhoeven meet 1,45 meter. Zijn geringe lengte compenseert hij met daadkracht in vaak gruwelijke moordzaken. Lemaitre schrijft in korte, rake zinnetjes, die lang kunnen resoneren: „Geweld is als alcohol of seks, het valt niet uit de lucht, het is een proces. Het krijgt bijna onopgemerkt greep op je, gewoon omdat je er rijp voor bent, omdat het juiste moment is gekomen.”

Irene, Xander Uitgevers, 400 blz, 20,99 euro

Alex, Xander Uitgevers, 400 blz, 20,99 euro

Camille, Xander Uitgevers, 400 blz, 20,99 euro per stuk

Vrije val, Xander Uitgevers, 383 blz, 20,99 euro