Reportage

De nieuwe haute couture wordt digitaal gepresenteerd

Mode In coronatijd zijn alle modeshows enkel digitaal te beleven. De presentatie van Viktor & Rolf was een hoogtepunt.

Viktor & Rolf
Viktor & Rolf Foto Casper Kofi

Mode speelt zich tegenwoordig voor een groot deel digitaal af. De meeste liefhebbers worden geïnformeerd via het scherm, veel mensen kopen via het scherm. En zeker voor jonge mensen is het bovendien net zo belangrijk hoe een outfit eruitziet op Instagram als in het offline leven, voor zover dat nog bestaat. Kleding wordt nu ook vaak ontworpen met oog op het scherm: veel kleur, grote dessins en details en opvallende decoraties. Dus, zou je denken, waarom dan ook niet volledig digitaal gepresenteerd?

Maandag ging de allereerste volledig digitale Parijse haute-coutureweek van start. Met een officiële opening – door Naomi Campbell, die, gekleed in een T-shirt met de tekst ‘Phenomenally Black’, een pleidooi hield voor meer diversiteit in de mode – en met een officieel schema met op elk heel uur een presentatie, alsof de filmpjes die werden vertoond niet van tevoren waren gemaakt, en ook later niet meer te zien zouden zijn.

Alternatief voor modeshows

Dat de collecties online werden gepresenteerd, is natuurlijk geen vrijwillige keuze, maar een gevolg van de coronacrisis. Evengoed een uitgelezen kans om te kijken of digitale presentaties een goed alternatief zijn voor modeshows, die de laatste tijd behoorlijk onder druk staan. Ze zijn duur, door relatief weinig mensen te bezoeken, en slecht voor het milieu, vanwege het reizen dat nodig is voor het maken en bezoeken, de decors én de collecties die er te zien zijn, waarvan veel stukken nooit in productie genomen worden.

Haute couture is een uitzonderlijk soort mode, die niet bedoeld is voor in winkels maar voor elke klant op maat wordt gemaakt, en daarom slechts voor heel weinig vrouwen is weggelegd. Het is vooral een visitekaartje voor een modehuis, dat te zien is bij beroemdheden en in musea en modebladen. Hoewel het begrip haute couture rekkelijk is: de Nederlandse Ronald van der Kemp showt ook tijdens de coutureweek, maar zijn ontwerpen worden wel in productie genomen, zij het in kleine aantallen.

De onmogelijkheid van een fysieke modeweek was niet het enige probleem waarmee de couturehuizen te maken hadden.

Veel ateliers waren afgelopen maanden grotendeels dicht, waardoor het moeilijk was net zo’n uitgebreide collectie te maken als normaal. Chanel en Christian Dior hadden beide de helft van de outfits die ze normaal laten zien, waarvan dan weer maar een fractie te zien was in de films. Iris van Herpen liet tijdens haar presentatie maar één jurk zien, en liet het qua collectie daar verder deze keer ook bij. Ronald van der Kemp had wel bijna net zoveel outfits als anders – 28 – hoewel sommige daarvan weer waren samengesteld uit eerdere ontwerpen.

De show van Christian Dior.

Dat video een totaal andere manier van presenteren vraagt dan een klassieke show, is de couturehuizen niet ontgaan. Slechts een enkel huis kwam met een digitale versie van de klassieke modeshow.

Les petites mains

Wat veel huizen ook goed hadden begrepen, is dat deze manier van presenteren een kans biedt dingen te laten zien die anders verborgen blijven: inspiratiebronnen, de manier waarop de ontwerper en ambachtsmensen in de ateliers te werk gaan, details van de voor de haute couture zo belangrijke borduursels. En dus komen in behoorlijk wat films les petites mains voorbij, de medewerksters van de ateliers, terwijl ze gemaskerd aan het borduren zijn, schetsende en schikkende ontwerpers, close-ups van details, en de inspiratiebronnen. De film van Chinese Guo Pei, bekend van de enorme gele mantel die Rihanna in 2015 droeg naar het Met Gala in New York, leek zelfs even een natuurdocumentaire te worden: ze had voor haar collectie de dieren van de savannes bestudeerd, die op haar ontwerpen waren geborduurd, soms compleet met staart aan de achterkant. Giambattista Valli liet zijn ontwerpen vergezeld gaan door passende natuurscènes, denk zwaan bij een kort wit jurkje met een enorme strik op de borst en bloesembomen bij een wolk van een zachtroze jurk met rode veertjes erop. Bij Schiaparelli werden geen ‘echte’ kleren getoond, omdat ontwerper Daniel Roseberry, die in New York woont, niet naar het atelier in Parijs kon. Wel zagen we in het filmpje hoe hij in een park een bankje opzoekt en daar zogenaamd zijn ‘collection imaginaire’ bij elkaar schetst, een nogal clichématig en geromantiseerd beeld van de ontwerper als kunstenaar. Valentino liet zelfs helemaal niets zien, maar postte alleen een aankondiging: op 21 juli komt er een livestreamevenement.

Carice van Houten als model

De jurk van Iris van Herpen – een korte witte jurk van transparante, geplooide witte stof met aan het werk van de Amerikaanse beeldhouwer Ruth Asawa ontleende zwarte decoratie in de vorm van takken – werd gepresenteerd in een etherische video met Carice van Houten als model. Voor die film putte Van Herpen inspiratie uit de Nederlander M. C. Escher, iets wat vooral duidelijk werd toen Van Houten in een spiraal van stof zat.

De show van Iris van Herpen.

In de ultrakorte ( 1 minuut 22), snappy, Instagramvriendelijke video van Chanel dansten twee modellen in enkele outfits uit de collectie, waarvoor ontwerper Virginie Viard meer naar haar voorganger Karl Lagerfeld dan naar de naamgever van het huis had gekeken: een pak vol glimmende borduursels in Edwardiaanse snit, een tweede jurk met blote schouders bijvoorbeeld, en een strokenrok van lichtgrijze zijde met een jasje met enorme, geplooide kraag.

Dior had filmregisseur Matteo Garrone ingehuurd, bekend van Gomorra en Dogman. Die leverde een mierzoete film af van twaalf minuten: badende nimfen, een zeemeermin en een tot leven gekomen beeld van Venus worden gezocht door twee kruiers met een kofferhut, waarin zich miniatuurpaspoppen met couture bevinden, een verwijzing naar de poppen op een rondreizende modetentoonstelling waarmee vlak na de Tweede Wereldoorlog Parijse couture werd gepromoot.

Van links naar rechts: Chanel, Ronald van der Kemp en Iris van Herpen
Foto’s Mikael Jansson/Marijke Aerden/Valentine Bouquet

Haute couture als ontsnapping van de hedendaagse problemen zal de gedachte zijn geweest, maar de film was niet alleen langdradig en drakerig, maar ook toondoof. Ontwerper Maria Grazia Chiuri heeft zich vanaf het begin dat ze aantrad nadrukkelijk gemanifesteerd als feministe, maar waarom heeft een van de nimfen de goedkeuring nodig van een faun voor haar keuze uit de hutkoffer? Minstens zo storend en achterhaald: de geheel witte cast.

De toestand in de wereld

De twee enige modehuizen die wel expliciet durfden te verwijzen naar de toestand in de wereld, zijn allebei Nederlands. Ronald van der Kemp gaf verschillende filmmakers een thema om mee aan te slag te gaan. ‘Dream’ en ’beauty’ zaten daarbij, maar ook bijvoorbeeld ‘pollution’ en ‘trash’. Samen vormden de acht bijdragen een complexe, afwisselende film, waarin voldoende aandacht was voor ontwerpen als een spectaculaire patchwork mantel tot op de grond. Voor de finale zoomde fotograaf Dana Lixenberg (‘future’) in op de gezichten van modellen en bekenden van Van der Kemp, in leeftijd variërend van baby tot bejaard.

De show van Viktor & Rolf.

Geen modehuis dat zo bedreven is in een conceptuele aanpak als Viktor & Rolf, dus het is eigenlijk nauwelijks een verrassing dat hun presentatie het hoogtepunt van de couture was. Drie minigarderobes voor drie stemmingen in deze uitzonderlijke tijden lieten zij in hun vijf minuten lange filmpje zien. Elk bestaand uit een nachtjapon, een kamerjas en een jas, begeleid door de stem van zanger Mika, die als een ouderwetse ladyspeaker de kledingstukken beschreef. „Er is een hoop om boos op te zijn en dat is precies wat deze jas communiceert”, zegt hij bijvoorbeeld over een wijde, lange zwarte jas met enorme spikes van imitatieleer. En bij een ochtendjas met op een mouw enorme strikken: „Een échelle [ladder] van strikken probeert de impact van de gedempte horror te verzachten, wat wordt benadrukt door de lusteloze kleurcombinatie van zachtroze en kanariegeel.” Precies het soort mode-entertainment waaraan je dezer dagen behoefte hebt.

Zie nrch.nl/7she voor alle presentaties.