Opinie

Laten we zorgen dat er ruimte is om de andere kanten van de geschiedenis ook te vertellen

Cancel culture Ja, de tumultueuze musical Hamilton is eenzijdig. Dat geeft juist ruimte om te vertellen, vindt
Scène uit de musical Hamilton in een uitvoering in New York (2015).
Scène uit de musical Hamilton in een uitvoering in New York (2015). Foto Sara Krulwich/The New York Times

Terwijl de discussie over ‘foute’ standbeelden en straatnamen nog voortduurt, heeft tout intellectueel Twitter deze week een nieuw onderwerp: Alexander Hamilton. De aanleiding is de vervroegde online release van de filmregistratie van de musical over deze Amerikaanse founding father. Volgens de kritiek wordt onvoldoende benoemd dat de hoofdrolspelers destijds betrokken waren bij slavernij.

NRC schrijft dat de hiphopmusical „historisch besef vergroot” en geeft bovendien vijf ballen. De discussie over standbeelden en straatnamen uit de negentiende eeuw is een goede aanleiding om ook eens uitgebreider stil te staan bij de populairste culturele uiting van geschiedenis op dit moment.

Laat ik vooropstellen: de musical is geweldig. Ik was sceptisch, maar in januari 2018 heb ik de voorstelling gezien in Londen en de vijf ballen in NRC hadden er van mij zes mogen zijn. Ik was zo onder de indruk dat ik besloot er college over te geven in de context van representatie van geschiedenis in het heden.

Knap gemaakt

De musical is op meerdere vlakken ontzettend knap gemaakt (de muziek, de intertekstualiteit met hiphop), en slaagt er bovendien in om bijvoorbeeld heel beknopt uit te leggen waarom Hamilton voorstander was van het centraliseren van de oorlogsschuld van individuele staten.

Dat laatste is een economisch onderwerp dat in de meeste (theater)producties liever actief wordt ontweken.

Wat is het verhaal van de musical? Het is het verhaal van een wees uit het Caribisch gebied, de bastaardzoon „van een hoer en een Schot”, die via een handelshuis in New York terechtkwam, meevocht in de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog, secretaris van George Washington werd, en na de Amerikaanse onafhankelijkheid de eerste minister van Financiën.

In 51 essays in zes maanden tijd verdedigde hij publiekelijk de Amerikaanse Grondwet, en hij leeft vandaag de dag voort in het dagelijks leven als het gezicht van het briefje van 10 dollar.

Bastaard-wees immigrant

En wat geeft de musical als verklaring voor dit onverwachte maatschappelijke succes van de bastaardwees-immigrant? „He got a lot farther by working a lot harder”. Kortom, het verhaal is niet zo zeiken en gewoon hard werken, dan kom je er wel als immigrant.

Het verhaal is: niet zo zeiken en gewoon hard werken, dan kom je er wel als immigrant

Wie hebben er handelingsvermogen (agency) in het verhaal van de musical? De tot slaaf gemaakten niet, en ze hebben sowieso een marginale rol. De enige die bij naam genoemd wordt, is Sally [Hemings], als ze gevraagd wordt een brief voor Thomas Jefferson te openen. Dat Jefferson haar verkrachtte en minstens één kind bij haar verwekte, wordt verder buiten beschouwing gelaten.

De leidende figuren in het verhaal zijn de founding fathers. Jefferson, Washington, James Madison en John Adams zijn maar een selectie van de historische figuren die Hamilton op het podium flankeren. Het is het soort ‘founders chic’ dat suggereert dat de rijke, witte – veelal slavenhoudende – mannen de enigen zijn die ertoe deden voor de geschiedenis. Het toppunt hiervan is ongetwijfeld het nummer waarin Hamilton met Jefferson en Madison het vestigen van een centrale bank in New York uitruilt tegen het vestigen van een nieuwe hoofdstad in Virginia.

Hoe het precies is gebeurd tijdens dit diner laat de musical in het midden, maar alle aanwezigen van kleur, zoals de slaven in de bediening, worden letterlijk uitgewist in het verhaal door te zingen „No one else was in the room where it happened”.

Oorlogsschuld

Slavernij is in de musical gereduceerd tot een middel om iets te zeggen over het karakter van de personages. Hamilton kan, in de discussie over het centraliseren van de oorlogsschuld, het publiek op zijn hand krijgen door erop te wijzen dat Jefferson een slavenhouder is: „A civics lesson from a slaver. Hey neighbor, Your debts are paid cuz you don’t pay for labor (…) we know who’s really doing the planting”. (Een lesje maatschappijleer van een slavenhouder. Hé, buurman, jouw schulden zijn betaald, omdat je niet betaalt voor arbeid. (…) we weten wie in werkelijkheid het werk doet op de plantage.)

Hamilton spreekt zich daarentegen niet uit tegen de zwarte slavernij in het huis van zijn schoonvader van Nederlandse afkomst. Philip Schuyler hoeft immers in het verhaal niet op zijn plaats gezet te worden. De kritiek op Jeffersons slavenhouderschap is niet een kritiek op slavernij, maar een middel om het karakter van Jefferson te bekritiseren.

Hamilton is, net als een standbeeld of straatnaam, een onvolledige en uiterst eenzijdige representatie van de geschiedenis. Maar geschiedenis stopt niet bij standbeelden, straatnamen, of musicals — geschiedenis begint daar pas. Ze bieden een aanleiding en beginpunt voor mensen om meer over de geschiedenis te leren. En laten we zorgen dat er de ruimte is om al die andere kanten ook te vertellen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.