Reportage

Ontslagen door ministerie na klokkenluidersmelding

Ontslagzaak Een vrouw meldde dat de Nederlandse ambassadeur in Nigeria geheime informatie aan Shell had gelekt. Nu vecht ze haar ontslag aan.

Olie- en gasverwerkingsstation Agbada 2 van Shell in het Nigeriaanse Port Harcourt.
Olie- en gasverwerkingsstation Agbada 2 van Shell in het Nigeriaanse Port Harcourt. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

In Den Haag staat woensdagochtend een vrouw voor de rechter die wangedrag van de Nederlandse ambassadeur in Nigeria aankaartte. Zij werd ontslagen, terwijl de ambassadeur op het ministerie bleef werken. Dat vindt ze oneerlijk en daarom eist ze een schadevergoeding. „Ik weet niet eens waar ik van beschuldigd word.”

Wat het ministerie van Buitenlandse Zaken betreft, is dit gewoon een arbeidsconflict dat deze ochtend in een klein zaaltje van de rechtbank wordt uitgevochten. De lokale medewerkster, de senior policy advisor of economic and political affairs op de ambassadepost in Abuja, Nigeria, verziekte jarenlang de sfeer met haar geschreeuw en haar intimiderende gedrag en daarom moest ze weg.

Te lastig

De lokale medewerkster, de Brits-Nigeriaanse Fidelia Onoghaife, denkt van niet. Haar ontslag is een repercussie voor haar klokkenluidersmelding uit 2018 over de ambassadeur. Zij had bij het ministerie geklaagd dat Robert Petri het niet zo nauw nam met de regels. Zo lekte hij geheime informatie naar Shell, dat in een groot corruptieschandaal in Nigeria is verwikkeld, en vloog hij mee in de privéjet van het oliebedrijf.

Vanwege die melding moest ze weg, denkt ze. Ze werd te lastig, het ministerie wilde van haar af.

Lees ook: Nederlandse ambassadeur lekte informatie naar Shell

Vorige maand onthulde NRC dat het ministerie de ambassadeur in Nigeria vroegtijdig had teruggehaald, nadat hij eind 2017 aan de hoogste baas van Shell in Nigeria had verklapt dat opsporingsdienst FIOD op bezoek zou komen bij de Nigeriaanse autoriteiten.

Dat was zeer gevoelige informatie. De Nederlandse en Italiaanse autoriteiten doen al jaren strafrechtelijk onderzoek naar Shell en het Italiaanse Eni, en hun mogelijke betrokkenheid bij de corrupte aankoop van het gigantische offshore olieveld OPL 245, waarbij één miljard dollar aan smeergeld werd betaald.

Uit de rechtszaak blijkt dat het Onoghaife was die het ministerie over het verklappen had verteld. En dat heeft haar de kop gekost, vermoedt ze. Nadat ze haar klacht indiende over de ambassadeur, volgde een onderzoek naar de vermeende integriteitsschendingen. Petri mocht daarna niet terugkomen. Maar kort daarna kwam er plots nóg een onderzoek, naar de algehele sfeer op de ambassade. En daaruit zou ineens blijken dat Onoghaife zich al jaren onmogelijk gedroeg. Straf voor de klokkenluider, dus.

De advocaat van het ministerie houdt vol dat dit verband niet bestaat. Ja, het klopt dat de ambassadeur weg moest nadat de „interne stasi” langs was geweest op de ambassadepost in de hoofdstad, zegt hij tegen de rechter. Sindsdien zit Petri „vleugellam” op het ministerie. En het klopt ook dat Onoghaife aan de bel trok, dat moedigt het ministerie zelfs aan. „Maar het wil niet zeggen dat als je een melding doet, je niet bestraft hoeft te worden voor ander wangedrag.” De advocaat van de medewerkster wil weten waarom Onoghaife, als ze zich zo agressief en intimiderend gedroeg als het ministerie beweert, kort daarvoor een contractverlenging voor zeven jaar had gekregen? Ze heeft ook jarenlang lovende beoordelingen gehad.

Tja, zegt de advocaat van het ministerie, z’n handen gebarend alsof hij twee dingen weegt. „Het is een geval van lusten en lasten. Ze had ook waarde voor de ambassade.”

Was ze wel voldoende gewaarschuwd voordat ze ontslagen werd, wil de rechter nu precies weten. Mondeling, ja, in gesprekken.

Door wie?

Dat weet de advocaat niet, „leidinggevenden”.

Dat is te vaag, vindt de rechter: „Daar kan mevrouw toch niet op reageren?”

Klagende collega’s beschermd

Ook het feit dat alle beschuldigingen aan haar adres zwart zijn gemaakt in een rapport, vindt de rechter bezwaarlijk. Dat was volgens het ministerie om klagende collega’s te beschermen tegen haar. De rechter: „Blijft het ministerie bij zijn standpunt dat die weggelakte delen zo blijven?”

Lees ook: ‘Nederlandse regering negeert corruptie Nigeria’

Als Onoghaife nog iets mag zeggen, moet ze huilen. „Ik heb met plezier de belangen van de ambassade vertegenwoordigd. Ik heb op aandringen van het ministerie een integriteitsmelding gedaan, met de belofte dat ik beschermd zou worden. Ik heb het juiste gedaan. De ambassadeur die verraderlijke dingen doet heeft een baan, en ik word ontslagen.”

Buiten wil haar advocaat Christiaan Oberman nog kwijt dat zijn cliënt niet „de bescherming van de staat krijgt die een klokkenluider hoort te krijgen.”

De uitspraak is op 9 september.