‘Leger Burkina Faso doodt burgers in strijd tegen jihadisme’

Rapport Human Rights Watch Gemeenschappelijke graven wijzen op de wederrechtelijke executies van burgers in het noorden van Burkina Faso – aannemelijk het werk van nationale veiligheidstroepen. Dat meldt Human Rights Watch woensdag, na een maandenlang onderzoek.
Burkinese veiligheidstroepen patrouilleren in de hoofdstad Ouagadougou.
Burkinese veiligheidstroepen patrouilleren in de hoofdstad Ouagadougou. Foto Legnan Koula/EPA

De eerste berichten over gedumpte lichamen in de stad Djibo bereikten Human Rights Watch-onderzoeker Corinne Dufka in november vorig jaar, vertelt ze telefonisch aan NRC. Sindsdien zijn tot juni in totaal 180 lichamen gevonden in de noordelijk gelegen plaats, het „epicentrum” van een oplaaiend conflict aangedreven door extremistische groeperingen.

Burgers troffen de stoffelijke overschotten aan langs snelwegen, meestal in het centrum van stad. De lijken, allemaal van mannen, werden met meer tegelijk (drie tot twintig) gevonden, en alsof zij volgens de inwoners ’s nachts of ’s ochtends vroeg waren achtergelaten. Een aantal van de slachtoffers werd geboeid en geblinddoekt aangetroffen.

Deze omstandigheden vormen volgens Dufka „sterk, zij het indirect bewijs” voor de betrokkenheid van Burkinese regeringstroepen, die gebruikmaken van de wegen om de stad Djibo in controle te houden. „Wat me vooral opviel, was dat mensen die met ons spraken, vaak erg bang waren, voor de militairen, om zelf opgepakt te worden.” De meeste geïnterviewden vermoedden dat het leger verantwoordelijk was, volgens het nieuwe rapport dat is opgesteld op basis van Dufka’s onderzoek.

Veel geïdentificeerde slachtoffers zouden tot de Peuhl, ook wel Fulani, behoren, een bevolkingsgroep in Burkina Faso. In het land spelen van oudsher etnische conflicten tussen herders en agrarische volkeren. Die spanningen zijn door jihadistische groeperingen in de Sahelregio aangegrepen om steun te verwerven onder de afzonderlijke partijen.

In Burkina Faso worden de Fulani, van oudsher nomadische herders, gezien als bondgenoten van islamitische groeperingen. „Niet alle Fulani hebben zich uiteraard aangesloten bij extremisten, maar zij zitten zo wel klem in het conflict”, schetst Dufka. De Fulani zouden vaker worden opgepakt door het leger op verdenking van jihadisme.

Lees ook: Extremisten winnen terrein in de Sahel, zoals eerder in Syrië en Irak

Volgens Dufka passen de schijnbare executies in een „patroon” van de „zeer agressieve anti-terrorismeaanpak” door het Burkinese leger, waarvan meerdere mensenrechtenorganisaties melding maakten.

Geweld neemt toe

Verschillende extremistische islamitische groepen voeren sinds 2016 aanvallen uit in Burkina Faso. Daarmee is geweld uit naburig Mali overgeslagen in het land. Zowel jihadisten (brute aanvallen op scholen), als de nationale troepen begaan misstanden in dat conflict in het land. Die laatsten vechten niet alleen tegen de jihadisten, maar treden ook zeer hard op tegen burgers die ervan verdacht worden banden te hebben met de extremistische groeperingen.

Zeker in dit jaar is geweld in Burkina Faso door jihadisten toegenomen; de groeperingen voerden in steeds meer plaatsen zware aanvallen uit. Het leger zou vastbesloten zijn geweest de stad Djibo te behouden, al werden in de afgelopen maanden meermaals gevechten geleverd in de stad.

Een groot deel van de 180 gevonden lichamen is inmiddels door de inwoners van de stad begraven in gezamenlijke of massa-graven. Daarvoor hebben lokale autoriteiten toestemming gegeven. Over de toedracht van de doden geeft de Burkinese overheid geen inzichten. HRW stelt dat het de regering gevraagd heeft een onderzoek in te stellen naar de moorden. In een brief gericht aan de ngo schreef het ministerie van Defensie dat dat zal gebeuren, al wijst dat bij voorbaat de jihadisten als schuldige aan.