Hoe buig je nul euro subsidie om naar 1,7 miljoen?

Scapino Ballet Rotterdam Het Scapino zou geen rijkssubsidie meer krijgen. „Door de mobilisatie van publiek, professionals en politiek ontstond de indruk dat dit advies niet klopte.”

Beeld uit de voorstelling 'Pearl' van Scapino Rotterdam.
Beeld uit de voorstelling 'Pearl' van Scapino Rotterdam. Foto Hans Gerritsen

Toen Erik Pals, zakelijk en algemeen directeur van het Scapino Ballet Rotterdam, begin juni werd gebeld, hapte hij naar adem. De Raad van Cultuur had minister Ingrid van Engelshoven (D66) het advies gegeven om het ballet de komende jaren te honoreren met nul euro rijkssubsidie in plaats van de ruim 2,4 miljoen die ze gevraagd hadden. Dat was een donderslag bij heldere hemel. Er was juist geïnvesteerd in meer voorstellingen en het aantrekken van jong talent, vertelt Pals aan de telefoon.

Erik Pals, zakelijk en algemeen directeur van Scapino Ballet Rotterdam. Foto Scapino Ballet

De beoordeling in het raadsadvies over de ‘Basisinfrastructuur 2021-2024’ (de BIS) was positief, op één ding na: het oudste dansgezelschap van Nederland zou het publieksbereik en het spektakel voorrang geven boven artistiek uitdagend werk. „Dat is een feitelijke onjuistheid, waar we nog tegen in konden gaan”, aldus Pals. In een antwoord aan de Raad werd benadrukt dat het Scapino in veel voorstellingen cross-overs met andere disciplines heeft en dat het vaak jonge choreografen een opdracht geeft. Ook weten ze juist door met andere theaters te werken en met steun van particuliere fondsen 74 procent aan eigen inkomsten binnen te halen, aldus Pals.

Het antwoord van de Raad op de „feitelijke onjuistheden” komt nog, maar is inmiddels minder relevant. Eind juni werd bekend dat Van Engelshoven het advies van de Raad niet ter harte neemt. Het Scapino Ballet krijgt de subsidie die het ook in 2018 kreeg toebedeeld: ruim 1,7 miljoen. Hoe is het Scapino gelukt om alsnog het negatieve advies om te buigen tot een positief advies? Pals: „Door de mobilisatie van het publiek, de theaters en de politiek, kreeg Van Engelshoven waarschijnlijk de indruk dat dit advies niet klopte.”

Volgens Pals waren er drie stappen nodig: achter de schermen spraken hij en leden van de Raad van Toezicht met politici om de subsidiekwestie op de politieke agenda te krijgen. Een andere stap was het mobiliseren van het publiek middels een petitie. „Toen we na drie weken de petitie sloten, hadden we 60.000 handtekeningen. Dat overweldigde ons.”

Theaterdirecteuren mobiliseren

De stap om de theaters achter het Scapino te krijgen, was eveneens een belangrijke. Volgens Pals was iedereen „het er wel over eens dat je nieuwe gezelschappen kan toelaten tot de BIS, en dat dit toe te juichen is, maar dat de ruggengraat uit veel zaalprogramma’s wordt gehaald. Er is geen ander dansgezelschap dat zo veel door het land reist.”

Het was Rob van Steen, voorzitter van de Nederlandse Dansjury en directeur van Theaters Tilburg, die de theaterdirecteuren wist te mobiliseren. Van Steen bedacht eerst dat hij samen met de andere leden van de VSCD-Dansjury een vuist moest maken. „Dat we iets moesten, was duidelijk, maar we moesten het breder aanpakken.” Daarop stuurde hij een bericht aan theatercollega’s waarin hij de argumenten voor het behoud van subsidie voor het Scapino op een rijtje zette. Hij sloot zijn mail af met: ondersteun je dit?

Dat bleek het geval: een open brief aan de minister in de Volkskrant opende met de regels: „Niemand is onmisbaar. Maar sommigen zijn wel onvervangbaar. Dat geldt zeker voor Scapino Ballet Rotterdam […] Geen ander gezelschap genereert met enerverende dans van hoge kwaliteit in zo veel zalen zo veel publiek: 80.000 bezoekers in 75 theaters.”

Deze brief werd door ruim 65 theaters ondertekend. De tip hoe je nul euro subsidie moet ombuigen naar 1,7 miljoen van Van Steen: „Veel lobby van buitenaf. Elke rondedans heb je dit soort besluiten, maar bij een vlaggenschip zoals het Scapino krijg je sneller politiek iets voor elkaar.”