Activisten willen niet dat Jort Kelder tv-debat over racisme leidt

Racismedebat Activisten die zich inzetten tegen racisme protesteren bij de NPO. Zij vinden het een slechte keuze dat Jort Kelder het grote debat leidt tijdens een thema-avond.

Jort Kelder: „Ik ben autonoom van alle gezindten, kleuren en partijen”. Foto Lars van den Brink

In een open brief aan NPO-bestuursvoorzitter Shula Rijxman hekelt het Black Renaissance Collectief (BRC) de beslissing van de publieke omroep om zondag een racismedebat op televisie te laten presenteren door Jort Kelder.

Mede gezien zijn eerdere uitspraken over racisme vindt het collectief hem uitermate ongeschikt als gespreksleider. In de brief zegt het BRC tegen Rijxman: „U zegt in uw statement dat u polarisatie wilt tegengaan maar in onze optiek wakkert u hiermee juist polarisatie aan. Wij kunnen niet anders dan de conclusie trekken dat uw motieven niet zuiver zijn.”

Volgens het collectief geniet het protest steun van meer dan 120 sympathisanten en organisaties die zich inzetten tegen racisme en voor een inclusieve samenleving, onder meer Kick Out Zwarte Piet, de Black Archives, New Urban Collective, Comité 21 maart, We Promise, Dipsaus en Afro Magazine.

‘Kundig debatleider’

Zondag houdt de publieke omroep een themadag over racisme, op meerdere platforms, met ’s avonds als klapstuk een „groot debat op NPO 1”. Maar volgens een woordvoerder van de NPO is Jort Kelders eigen praatprogramma De Stelling van Nederland (AvroTros) slechts één van de vele programma’s die getoond gaat worden. „We hebben een pluriform bestel, waar ruimte moet zijn voor alle geluiden. En Jort Kelder heeft tijdens eerdere edities van dit programma onmiskenbaar laten zien een kundig debatleider te zijn.”

Lees ook de tv-rubriek Zap: EO is voorloper in het racismedebat op tv

De woordvoerder wijst erop dat na Kelders programma de EO komt met Ook hier van Dwight van van de Vijver, die eerder programma’s maakte over het slavernijverleden. Volgens het BRC snijdt het argument van pluriformiteit geen hout omdat het debat van Kelder als het centrale programma van de racismedag wordt gepresenteerd.

Flirt met Forum

Een van de ondertekenaars van de brief is Antoin Deul, oud-directeur van het nationaal slavernij-instituut NiNsee: „Absurd om Jort Kelder te vragen; iemand die flirt met het Forum voor Democratie. Dit had een nationaal discours over racisme kunnen zijn, met zwarte deskundigen. Zo’n programma moet je laten presenteren door mensen die kennis van zaken hebben, zoals bijvoorbeeld Anousha Nzumé met haar Dipsaus-trio. Op deze manier blijft het een gesprekje op Jip-en-Janneke-niveau, gemaakt door witte mensen vanuit het witte gedachtengoed. Nothing about us without us.”

In de brief citeert het collectief diverse uitspraken van Kelder. Zo vroeg hij aan toenmalig D66-leider Pechtold: „Vindt u de verkleuring van Nederland te snel gegaan?” (Pauw & Witteman, 28 jan 2017). Ook vroeg hij: „Wat zouden de zwarten zelf kunnen doen, moeten zij ook iets doen of moeten wij alleen maar schakelen, wij witjes?” (dr Kelder en Co, 13 juni). Wie zelf even verder zoekt, stuit al snel op Kelders uitspraak dat cliëntelisme in Nederland voortkomt uit de „Mediterrane cultuur die we aan het importeren zijn”. Het is volgens hem tijd voor een „culturele schoonmaak” (dr Kelder en Co, 14 sept 2019). Dit jaar zei hij tegen Eva Jinek: „Ik denk dat het Midden-Oosten moet affikken.” (Jinek, 8 jan.)

Geen mening

Het collectief hekelt in de brief ook het idee dat racisme iets is waarover je kunt discussiëren: „Wij vinden dat racisme geen stelling is om te verdedigen of te bestrijden. Racisme is geen mening, maar een moorddadig systeem wat al eeuwenlang stelselmatig Zwarte mensen uitbuit, uitsluit, onderdrukt en generationele trauma’s heeft veroorzaakt.”

De NPO-woordvoerder reageert: „We gaan natuurlijk niet discussiëren over of racisme bestaat of niet. Maar wel over de vraag: wat kun je er aan doen?” Dat is overigens niet wat de stelling van het debat is. Die luidt: „Het huidige racismedebat drijft Nederland uit elkaar.”

Het Black Renaissance Collectief is een stichting die onder meer de aandacht voor het niet-westerse gedachtengoed wil bevorderen. De stichting houdt hiertoe lezingen en debatten, onder meer op het Holland Festival. BRC bestaat naast Antoin Deul uit schrijver en filosoof Grâce Ndjako, beeldend kunstenaar Patricia Kaersenhout, en design-historicus Rosa te Velde van kunsttijdschrift Kunstlicht.

Jort Kelder verwijst per appje naar de reactie van de NPO en Avrotros. Hij wil zelf alleen kwijt: „Ik ga zondag gewoon mijn werk doen in een gesprek dat nodig gevoerd moet worden.” Op de vraag of hij inderdaad sympathiseert met Forum, antwoordt hij: „Waha, wat denk je zelf? Ik ben autonoom van alle gezindten, kleuren en partijen.”