‘Ook bij inkomstenbelasting tienduizenden door profilering aangemerkt als fraudeur’

Toeslagenaffaire Volgens RTL Nieuws en Trouw breidt de kinderopvangtoeslagaffaire zich zo mogelijk uit naar andere delen van de Belastingdienst.
Staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën, D66) en Kamerleden bij een debat over gedupeerden van de toeslagenaffaire.
Staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën, D66) en Kamerleden bij een debat over gedupeerden van de toeslagenaffaire. Foto Sem van der Wal/ANP

De Belastingdienst heeft tienduizenden burgers bestempeld als fraudeur op basis van profilering en vermoedens. Deze mensen kregen om die reden naheffingen opgelegd. Trouw en RTL Nieuws schrijven dinsdag dat dit niet alleen - zoals inmiddels bekend - bij de kinderopvangtoeslag gebeurde, maar ook bij de inkomstenbelasting. Mogelijk breidt hiermee de toeslagenaffaire zich uit naar andere delen van de Belastingdienst.

Mensen die een vinkje achter hun naam kregen, werden volgens Trouw en RTL Nieuws geconfronteerd met naheffingen doordat eerder goedgekeurde aftrekposten alsnog werden afgewezen. Belastingbetalers die eenmaal als fraudeur gecategoriseerd waren, moesten zelf aantonen dat dit onterecht was. Lukte dit niet, dan bleven zij nog jarenlang geconfronteerd met extra controle en toezicht. Zij zouden echter niet te horen hebben gekregen dat zij betrokken waren bij onderzoek naar fraude. Belastingtelefoonmedewerkers werden geïnstrueerd mensen die hierover belden niet te informeren. Mogelijk gaat het tussen 2012 en 2018 om meer dan honderdduizend belastingbetalers, een stuk meer dan bij de kinderopvangtoeslagaffaire.

Uit interne stukken blijkt volgens Trouw en RTL Nieuws dat het zogeheten ‘project 1043’ bedoeld was om mogelijk misbruik te „ontregelen, smoren en voorkomen”. Uitgangspunt was het „hinderlijk volgen van potentiële misbruikers”. Uit gesprekken met belastingadviseurs en burgers die als fraudeur werden bestempeld, blijkt volgens de nieuwsmedia dat aftrekposten standaard werden afgewezen en bewijzen dat dit onterecht was, niet werden geaccepteerd.

Lees ook: Somber en blut door fouten met kinderopvangtoeslag

Belastingdienst doet onderzoek

Of de werkwijze van de Belastingdienst onrechtmatig was, is vooralsnog niet duidelijk. In een reactie laat de fiscus weten een onderzoek te zijn begonnen naar de werkwijze. Omdat de mogelijke problemen zich over meerdere jaren uitstrekken, zegt een woordvoerder, „is het complex om uit te zoeken”. De Belastingdienst werd onder meer vanwege de zogenoemde ‘Bulgarenfraude’ in 2013 door de Tweede Kamer gesommeerd strenger op te treden tegen fraude.

De Belastingdienst ligt al langere tijd onder vuur vanwege het schandaal dat de toeslagenaffaire is gaan heten. Die kwam vorig jaar aan het licht toen uit onderzoek van Trouw en RTL Nieuws bleek dat een groep van zo’n driehonderd ouders in Eindhoven ten onrechte beschuldigd was van frauderen met kinderopvangtoeslagen. Later bleek de groep gedupeerden een stuk groter. Het leidde bij veel van hen tot financiële en zelfs psychische problemen, onder meer omdat zij hun baan verloren. Staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) stapte in december op om de affaire en werd opgevolgd door partijgenoten Alexandra van Huffelen en Hans Vijlbrief.