Reportage

Arie den Dekker meldde een misdrijf: ‘Ik zou het nooit meer doen. Al schieten ze heel Oss dood, van mij horen ze niks meer’

Getuigenbescherming Arie den Dekker deed waarvoor overheidsdiensten in Brabant al jaren pleiten: hij meldde wat hij had gezien na een liquidatie. Daarna werd hij beveiligd door de overheid. Dat werd een ramp. „Niks melden. Want ze hebben schijt aan je.”

Arie den Dekker in Oss, in de buurt van zijn afgebrande huis. Zijn honden Bentley en Tippy kwamen bij de brand om het leven.
Arie den Dekker in Oss, in de buurt van zijn afgebrande huis. Zijn honden Bentley en Tippy kwamen bij de brand om het leven. Foto Roger Cremers

De 54-jarige Arie den Dekker is een Ossenaar. Een echte, al is hij in Uden geboren. Als hij buiten de stad komt, mist hij het al. Wat precies, dat kan hij niet vertellen. „Ik woon zo’n beetje mijn hele leven in Oss”, zegt hij dan. Den Dekker komt op een buitenstaander over als een wat onaangepaste man. Hij heeft nooit geleerd om te lezen of te schrijven, de straat was zijn school. Hij leeft van een Wajong-uitkering. Dertig jaar geleden hield hij zich bezig met inbraken en overvallen. Maar dat was toen, tegenwoordig is hij vooral bezig met zijn honden.

Den Dekker zit in de nacht van 3 op 4 juni 2018 buiten als hij drie schoten hoort. Hij woont dan aan de Osse Aengelbertlaan, vlak bij een berucht woonwagenkamp aan de Hoogheuvelstraat in Oss. Daar huist de familie van Martien R., die al jaren in verband wordt gebracht met ernstige strafbare feiten, waaronder een liquidatie. In Oss staat Martien R. bekend als de godfather van Brabant. Hij is de hoofdverdachte in een grote strafzaak waarvan de voortgang deze week door de rechter wordt besproken. Het is een zaak waar Den Dekker niks mee van doen heeft.

Lees ook een artikel over Martien R., de ‘Godfather uit Oss

Na de eerste drie knallen is het even stil. Daarna hoort hij nog vijf schoten. Tien minuten later ziet hij een auto voorbijrijden, een blauwe Audi. De wagen maakt een vreemd geluid, valt hem op. „Zo van bambambambam”, zegt Den Dekker in plat Brabants. „Alsof de ontsteking niet goed is afgesteld, wittewel.”

Iets later komt er een andere auto zijn straat in gereden. „Ze hebben iemand doodgeschoten”, roept de chauffeur tegen het daar gestationeerde ambulancepersoneel. „Rijd maar achter mij aan.” Achteraf blijkt het slachtoffer de 30-jarige Peter Netten, geen onbekende in het Brabantse criminele milieu.

Normaal meldt Arie den Dekker nooit iets bij de politie. „Ik kom uit een volkswijk.” Den Dekker woonde tot begin 2018 in een huis van de woningbouw in de Osse Vogeltjesbuurt. Maar daar is hij uitgezet omdat de buren volgens de woningbouw last hadden van zijn honden. Hij heeft daar naar eigen zeggen dertig jaar gewoond: „Altijd met honden.” Uiteindelijk accepteert Den Dekker het huis bij het kamp in Oss, ook al kruipen daar ’s nachts de ratten door de plankenvloer naar boven. „Ik mocht daar in ieder geval mijn honden houden”, zegt hij.

Nadat Arie den Dekker die nacht schoten heeft gehoord, en de ambulance langs heeft zien komen, is hij zo onder de indruk dat hij in een opwelling 112 belt. Arie vertelt dat hij een auto heeft zien wegrijden. Een tijd later komen er twee rechercheurs bij hem thuis. Die krijgen een gedetailleerde beschrijving van de Audi.

Arie vertelt ze ook dat hij niet heeft gezien wie er achter het stuur zat, ook al blijven de agenten daarover doorvragen. „Dat was de enige keer in mijn leven dat ik een echte verklaring heb afgelegd bij de politie. Maar ik zal het nooit meer doen. Al schieten ze heel Oss dood, van mij horen ze niks meer.”

Volgens Den Dekker begint na het afleggen van zijn verklaring twee jaar ellende. Dat frustreert hem, omdat hij „een goede daad” heeft verricht: de politie bellen. „Het enige wat ik heb gedaan, is naar 112 bellen toen ik een auto hoorde wegscheuren. En nu is mijn leven kapot.”

Twee keer een aanslag

In de nacht van 13 september 2018 blaffen de honden Den Dekker wakker. Ze zitten in de schuur omdat ze anders de hele nacht achter de ratten aan rennen. Hij sust zijn honden, ziet verder niks en slaapt verder. Pas de volgende ochtend ruikt hij benzine op de grond bij zijn schuur. Als de politie komt, is de conclusie snel getrokken: iemand heeft geprobeerd zijn schuur in de fik te steken.

Op zondagavond 16 september 2018 hoort Den Dekker glasgerinkel. Hij ziet een lange jongen staan, die een fles door het raam naar binnen heeft gegooid. Een molotovcocktail, want meteen zijn er overal vlammen. Arie raakt in paniek en kan geen kant op. Hij ziet hoe zijn hond Bentley voor zijn ogen verbrandt. Den Dekker krijgt geen lucht meer en ontkomt via een raam. Zijn huis brandt tot de grond toe af. Ook zijn andere hond, Tippy, komt om in de vlammen. Als Den Dekker het verhaal vertelt, heeft hij het er weer moeilijk mee.

Dit keer grijpt de politie in. Er is nu twee keer in korte tijd een aanslag op zijn leven gepleegd. Ze zetten hem in een hotel in Eindhoven. Zijn leven is in gevaar, vertelt de politie. Maar wie erachter zit, zeggen ze niet.

Vanwege zijn analfabetisme kan hij niks tekenen, maar Arie komt wel terecht in het Stelsel Bewaken en Beveiligen, zo bevestigen ook documenten die NRC heeft ingezien. Volgens zijn advocaat Richard Laatsman is aan zijn cliënt mondeling toegelicht dat hij in het Stelsel zat, en heeft Den Dekker nooit een schriftelijke lijst met voorwaarden ontvangen. Laatsman zegt dat Arie een aanspreekpunt heeft, eerst van de politie en later van de gemeente. Die nemen niet altijd hun telefoon op.

Bizarre getuigenbescherming

Het Stelsel Bewaken en Beveiligen is een samenspel van overheidsdiensten dat wordt aangestuurd door de hoofdofficier van justitie in de betreffende regio, in dit geval Oost-Brabant. In het Stelsel worden mensen opgenomen die hun leven niet zeker zijn, omdat ze bedreigd worden, van slachtoffers van vrouwenhandel tot getuigen van misdrijven, zoals Arie den Dekker. Meerdere burgemeesters uit Noord-Brabant hebben de laatste jaren de zwijgcultuur in volkswijken gehekeld. Die omerta, ook onder mensen die zelf niet crimineel zijn, zou er mede voor verantwoordelijk zijn dat de georganiseerde criminaliteit in de provincie zo’n vlucht kon nemen. In diverse gemeenten ontvingen bewoners een brief waarin werd opgeroepen om bij verdachte situaties de politie te bellen. „Je bent een held als je meldt”, zo luidde de oproep.

Arie den Dekker wordt naar een vakantiepark in Valkenswaard gebracht. Ook krijgt hij twee keer geld: een keer 200 euro en een keer 400 euro. Daarna moet hij alles zelf betalen. Ergens eind september 2018 vindt hij zich terug op een camping waar hij niemand kent. Van het Stelsel mag hij met niemand contact hebben, zelfs niet met zijn kinderen. „Ik zat dagen achter elkaar in een caravan. Weet je wel hoe gek je wordt als je met niemand mag praten? Op dat vakantiepark was een zwembad, maar daar ben ik niet heen gegaan. Zo’n oude man die in zijn eentje gaat zwemmen – dan had iedereen gedacht dat ik een pedofiel was.”

Vanwege de dreiging kan hij nergens lang blijven. Van een huisje op Center Parcs in Wageningen, naar een vakantiepark in Vught, daarna een hotel. Dan weer een vakantiepark bij Den Bosch, drie weken een bed and breakfast en een huisje in Overloon. Den Dekker verblijft ongeveer vier maanden op diverse locaties, over die tijd vertelt hij bizarre verhalen.

Die keer bijvoorbeeld dat hij, een man die om veiligheidsredenen steeds verplaatst wordt en met niemand mag praten, zijn tassen klaar zag staan bij de receptie. „Arie den Dekker”, stond erop. Zo geheim was zijn komst dus niet. Of die keer dat de politie met hem wil praten. Hij dient zelf langs te komen op het bureau, zodat niemand erachter kan komen wie hij is. Als Den Dekker zegt dat hij geen auto heeft, stuurt de politie er eentje. Een herkenbare, die hem voor de deur van zijn bungalow ophaalt. „Dat hele vakantiepark dacht toen: wie is dat dan, joh? Hoe kan zoiets nou? Dit kan toch niet?”

De eenzaamheid wordt hem langzaam te veel. In november 2018 vertelt hij tegen een parkbewoner wie hij is, en waarom hij daar zit. Volgens advocaat Laatsman wist Arie wel dat hij niet tegen iedereen moest vertellen dat hij beschermd werd, maar was hij niet op de hoogte van mogelijke consequenties. „Ik trok het niet meer”, herinnert Den Dekker zich. „Ik was zo eenzaam. Ik ben een volksjongen, ik moet een beetje aanspraak hebben.” Niet veel later belt de wijkagent. Hij vertelt dat het Stelsel Bewaken en Beveiligen hem eruit gaat zetten, omdat hij gepraat heeft. „Ik vroeg: waar moet ik dan naartoe? Die agent zei: Dat moet jij weten.”

Als de gemeente Oss er lucht van krijgt dat Den Dekker mogelijk weer terugkeert, sturen ze hem een brief. „Ik verbied u, Arie den Dekker, de komende periode in de gemeente Oss te zijn”, schrijft burgemeester Wobine Buijs-Glaudemans (VVD) van Oss daarin. De reden: uit informatie van de politie komt naar voren dat de kans zeer groot is dat er „op korte termijn een aanslag op u of uw omgeving wordt gepleegd”.

Totale isolatie

Den Dekker gaat na overleg overstag, zo laat zijn advocaat Laatsman begin 2019 weten aan het OM, en accepteert de voorwaarden voor zijn beveiliging. Omdat hij nu officieel niet meer in Oss woont, dreigt hij wel zijn uitkering te verliezen. Het zijn van dat soort dingen waardoor het onrustig wordt in het hoofd van Arie. Hij kan daar slecht tegen. Emeritus hoogleraar strafrecht Peter Tak vertelt in 2019 dan ook aan Omroep Brabant, die de gangen van Den Dekker nauwgezet heeft gevolgd, dat opname in het Stelsel Bewaken en Beveiligen heel ingrijpend is omdat je met niemand contact meer mag hebben. „Je moet de veerkracht hebben om dat geestelijk te verwerken en je moet kunnen bevatten wat justitie van je verwacht.”

De totale isolatie is voor Arie den Dekker te veel. In het voorjaar van 2019 wordt hij uit het programma gegooid en midden in Oss afgezet, voor het kantoor van zijn advocaat die van het OM te horen krijgt dat de gemeente Oss een huis moet regelen. Arie raakt dakloos omdat de gemeente hem niks aanbiedt waar Den Dekker met zijn honden kan wonen, zo beaamt zijn advocaat Laatsman. Op een gegeven moment hebben ze hem een woning in Enschede aangeboden. „Wat moet ik daar?”, zegt Den Dekker. „Ik ben Brabander. Ik hoef niet per se in Oss te wonen, maar wel een beetje in de buurt, ergens waar ik honden kan houden. Dat is alles. Ik ben slachtoffer, geen dader, toch?”

De verhouding tussen Arie den Dekker en de gemeente Oss is dan al maanden slecht. Arie heeft bezwaar gemaakt tegen het verbod om naar Oss te komen. De rechter wijst het af maar de Bezwaarcommissie stelt hem begin 2019 in het gelijk. De burgemeester vindt echter dat ze Den Dekker terecht een gebiedsverbod heeft opgelegd. Ze laat Arie en zijn advocaat Richard Laatsman in april 2019 weten dat het gebiedsverbod wordt verlengd, dit keer met de juiste juridische grondslag. Er komt nog wel een gesprek met de burgemeester op het politiebureau. Daarvoor wordt Den Dekker door de politie tegen een muur gezet en gefouilleerd, zegt hij boos. „Dat is toch schandalig.”

Het gesprek met de burgemeester leidt verder nergens toe. Voor Arie is dat onverkwikkelijk. Hij gaat meerdere keren naar het gemeentehuis, waar hij rotte vis neerlegt, of zichzelf overgiet met stront. Eén keer overgiet hij zich met benzine en dreigt hij zichzelf in de brand te steken. Den Dekker zegt meerdere keren tegen zijn advocaat dat hij er nu echt klaar mee is. Hij wil een daad stellen om dat duidelijk te maken.

De toegang tot het gemeentehuis wordt hem ontzegd, ook stelt de burgemeester dat ze niet zal toestaan dat hij blijvend in Oss gaat wonen, vanwege de risico’s voor mensen die hem onderdak verlenen.

Verdachten aangehouden

Een paar maanden later stuurt de Osse burgemeester hem een brief waarin ze schrijft dat ze van het Stelsel Bewaken en Beveiligen heeft vernomen dat de dreiging tegen Arie is opgeheven. Dat betekent, zo schrijft burgemeester Buijs-Glaudemans, dat hij weer kan wonen waar hij wil. „U zoekt zelf een woning. Heeft u een woning gevonden, dan schrijft u zich in bij de gemeente waar die woning staat.” Vlak daarna krijgt Den Dekker een hartaanval in een politiecel nadat hij is aangehouden voor het schenden van het verbod om het gemeentehuis te betreden. Vragen over de situatie wil burgemeester Buijs-Glaudemans niet beantwoorden omdat ze „over persoonlijke/individuele zaken geen uitspraken kan doen”.

Arie den Dekker woont nu in Oss bij een blinde vriend. Inmiddels zijn er wel drie mensen aangehouden voor de aanslag op zijn huis. Onduidelijk is nog steeds wie hen de opdracht heeft gegeven. De problemen met de gemeente Oss zijn nog altijd niet opgelost, al heeft zijn advocaat wel voor elkaar gekregen dat de gemeente hem blijft ondersteunen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning. En er zijn ook echt wel mensen die wat voor hem doen, zegt Arie. Zo is hij recent geholpen met het regelen van een zorgverzekering bijvoorbeeld.

Maar een eigen huis, het enige wat Arie echt ontbeert, heeft hij nog altijd niet. „Al geven ze me maar een container en een hondenhok ergens op een achterafje”, zegt hij. Hij denkt vaak terug aan zijn huis in de Aengelbertlaan. Het zat vol met ratten, maar het was wel zijn huis. De conclusie is, zegt Arie den Dekker, dat de overheid je niet beschermt als je opstaat tegen criminelen. „Ik sta er helemaal alleen voor. Dat vind ik echt ongelooflijk. Ik heb een harde les geleerd: gewoon je mond houden en niks meer melden bij de politie. Want ze hebben schijt aan je.”